'Geheime dienst Oekraïne probeert roofkunst Hoorn te verkopen'

De schilderijen die elf jaar geleden uit het Westfries Museum in Hoorn werden gestolen, zijn vorige maand nog te koop aangeboden aan een Oekraïense oligarch, mogelijk door de Oekraïense geheime dienst SBOe. Dat schrijft de Oekraïense krant Vesti. Volgens de krant sloeg de oligarch het aanbod af, nadat hij erachter was gekomen dat de doeken waren gestolen.

Ad Geerdink (L), directeur van het Westfries Museum, Arthur Brand (C), specialist in kunstcriminaliteit en Yvonne van Mastrigt (R), burgemeester van Hoorn, tijdens een persconferentie over de in 2005 gestolen schilderijen. Beeld anp

De 24 schilderijen doken vorig jaar opeens op, toen een Borys Hoemenjoek, een voormalig lid van een ultranationalistisch Oekraïens vrijwilligersbataljon de doeken aan het museum probeerde terug te verkopen voor vijftig miljoen euro. Toen de Nederlandse kunstjager Arthur Brand, die door het museum was ingehuurd als tussenpersoon, uitlegde dat er niet meer dan vijftigduizend euro vindersloon inzit, verbrak Hoemenjoek het contact. Later ontkende hij dat hij had geprobeerd het museum af te persen.

Volgens Vesti zouden de doeken zich al geruime tijd in handen van figuren uit de Oekraïense geheime dienst SBOe en de politie bevinden. De schilderijen zouden aanvankelijk zijn gestolen door handlangers van Vladimir Poloebatko, de voorzitter van een voetbalclub in Altsjevsk, een stadje dat nu in rebellengebied in Oost-Oekraïne ligt. De club wilde vrijdag geen commentaar geven op de beschuldiging. Poloebatko zou de gestolen doeken eerst in een appartement in Kiev hebben gestald. Toen de Oekraïense autoriteiten daar lucht van kregen, deed een speciale eenheid van de politie een inval in het appartement. De eenheid trof de schilderijen inderdaad aan, maar besloot zelf te proberen de doeken te gelde te maken.

Lees ook: 'Als de werken daar terechtkomen, kunnen we het wel vergeten'

Met grof geweld wordt het Westfries Museum beroofd van zijn belangrijkste werken. Tien jaar blijft het stil. Dan biedt een Oekraïens gevechtsbataljon de collectie aan en reist expert Arthur Brand af naar Kiev. Reconstructie van een schimmig steekspel. (+)

Schilderij als ruilwaar

De nieuwe 'eigenaars' probeerden de schilderijen te verkopen op een 'private sale' in Italië, maar het uiteindelijk haakten de aspirant-kopers af omdat ze het niet vertrouwden. Het hoofd van de politie-eenheid zou een van de schilderijen hebben gebruikt als ruilwaar om een mooie positie bij de SBOe binnen te slepen. Ook een onderminister van Binnenlandse Zaken zou één van de doeken cadeau hebben gekregen.

In 2011 doken twee van de doeken weer eventjes op, toen een bezoeker van een Russisch internetforum voor kunstverzamelaars met de schuilnaam Illarion 2011 informeerde of iemand de signatuur van een van de schilderijen herkende. Eén ervan bleek het schilderij 'Rebecca en Eliëzer' (1629) van Jan Linsen te zijn, inderdaad afkomstig uit het museum in Hoorn. Eén van de kunstkenners gaf hem het advies naar de politie te stappen, als het zijn schilderij was.

Zaal in het Westfries Museum waar een deel van de werken hingen. Beeld anp

Vrijwilligersbataljon

Na het uitbreken van de opstand tegen president Janoekovitsj, twee jaar geleden, verdween de SBOe-man naar het rebellenbolwerk Loegansk, met medeneming van de gestolen doeken. Volgens een anonieme bron zou de SBOe het vrijwilligersbataljon daarop ingeschakeld hebben om te proberen de schilderijen terug te krijgen. De Oekraïense strijders zouden die uiteindelijk hebben teruggevonden in een villa in rebellengebied, waarna een nieuwe ronde om de doeken aan de man te brengen begon.

De schilderijen zouden nu in handen zijn van verschillende figuren. Eén van de namen die vorig jaar vielen was die van Valentin Nalyvajtsjenko, die afgelopen zomer ontslagen werd als hoofd van de SBOe. De voormalige SBOe-chef ontkent echter dat hij bij de zaak betrokken is.

'Het artikel in het blad Vesti lijkt de resultaten van ons eigen onderzoek te bevestigen', zegt Ad Geerinck, directeur van het Westfries museum. 'In december verklaarden we al dat Oekraïense politici en geheime diensten bij de zaak betrokken waren.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.