'Geboorte is riskante gebeurtenis'

Khadija Arib..

DEN HAAG Het rapport met aanbevelingen om babysterfte in Nederland aan te pakken, kondigt stevige maatregelen aan: elke zwangere moet binnen een kwartier hulp kunnen krijgen van verloskundige of gynaecoloog. Ook mag een zwangere vrouw niet meer alleen worden gelaten zodra de bevalling begint, en krijgt elke zwangere een casemanager, die alle zorg coördineert. CDA-minister Ab Klink van Volksgezondheid krijgt de aanbevelingen woensdag officieel overhandigd.

Volgens de stuurgroep Zwangerschap en Geboorte zijn deze ingrijpende stappen nodig om de hoge babysterfte terug te dringen; Nederland heeft al jaren bijna de hoogste sterfte van Europa.

In de Tweede Kamer is steun voor de voorstellen. ‘Ik ga ervan uit dat Klink het advies integraal overneemt’, zegt PvdA-kamerlid Khadija Arib. Zij zette babysterfte in 1998 op de agenda.

‘Toen was het nog niet zo’n belangrijk politiek onderwerp. Waren we in de jaren zestig en zeventig nog koploper met weinig babysterfte, nu horen we bij de landen met de hoogste sterfte.

‘Nederland verkeerde lang in een ontkenningsfase. Er was ook veel vertrouwen in de medische stand, en in het Nederlandse systeem van de thuisbevallingen’, zegt Arib nu.

Twaalf jaar later is babysterfte wel een politieke kwestie. Europees onderzoek uit 2008 bevestigde de uitkomst van eenzelfde onderzoek vijf jaar eerder: het risico op babysterfte is bijna nergens in West-Europa zo groot als hier. Slechts twee landen scoren slechter.

Wat is het Nederlandse probleem?

‘Op papier zijn er goede voorzieningen, maar in de praktijk werkt iedereen langs elkaar heen. Verloskundigen doen het op hun eigen manier, en gynaecologen hebben weer andere opvattingen. Maar geboorten zijn heel riskante gebeurtenissen. Het kan zo mis gaan. Leven en dood liggen heel dicht bij elkaar.

‘Ik heb de ouders gesproken van de baby die in mei is overleden in het Westfriesgasthuis in Hoorn. Daarbij speelde miscommunicatie een rol. Dit is illustratief voor de samenwerking tussen verloskundigen en gynaecologen. Beiden zijn vaak te afwachtend. Als de situatie acuut is, moet je in actie komen. Daar heeft het rapport goede adviezen over.’

Is sinds 1998 niets verbeterd?

‘Wij wisten niet alles over babysterfte, maar we krijgen er meer zicht op. Bijvoorbeeld dat vrouwen met een lage sociale en economische achtergrond niet de optimale zorg krijgen bij zwangerschap en bevalling.

‘Daar is wel iets aan gedaan. Voor verloskundigen die in probleemwijken werken, is na een motie van mij de vergoeding omhoog gegaan. Het aantal opleidingsplaatsen is uitgebreid en het aantal bevallingen voor een ‘normpraktijk’ is verlaagd van 120 naar 105 bevallingen per jaar.’

Concentreert de babysterfte zich niet bij allochtonen?

‘Nee, het is niet uitsluitend een allochtonenprobleem. Babysterfte is groter bij vrouwen in een slechte sociaal-economische situatie.

‘Vaak wordt gedacht dat neef-nichthuwelijken onder allochtonen de oorzaak zijn van problemen, maar de invloed daarvan blijkt verwaarloosbaar.

‘Wat wel speelt, is dat allochtonen weinig kennis hebben over zwangerschap. Turkse vrouwen roken zich soms suf, en schrikken zich rot als ze horen dat het slecht is voor hun kind. Zij zijn wel vatbaar voor voorlichting.’

Maar er is toch veel voorlichting, ook op internet?

‘Weinig vrouwen uit de risicogroepen kruipen achter de computer. Die moet je gericht benaderen, zoals de stuurgroep voorstelt. Voorlichtingsmateriaal kan vertaald worden. Er zijn nu nauwelijks verloskundigen van Marokkaanse, Turkse of Surinaamse achtergrond. Dat kan de toegankelijkheid vergroten.’

Gaat het niet vaak mis met thuisbevallen?

‘Thuisbevallen wordt nu erg rooskleurig voorgesteld. Daarover moeten vrouwen goed geïnformeerd zijn, ook over de risico’s als iemand tijdens de bevalling alsnog naar het ziekenhuis moet. Nu wordt terecht een verplicht thuisbezoek voorgesteld om de situatie voor thuisbevallen en de kraamtijd te beoordelen.

‘Dat is een goed voorstel. Dan kan de verloskundige de omgeving zien, of iemand bijvoorbeeld depressief is, of aan de drank. ’

‘Er zijn ook prikkels die nu misschien verkeerd uitpakken. Wie zelf kiest voor een ziekenhuisbevalling, betaalt een eigen bijdrage van 350 euro, tenzij er een medische noodzaak is. Geld mag eigenlijk geen rol spelen bij de geboorte.’

Wat schort er aan het rapport?

‘Het geeft niet aan hoe die 24-uursziekenhuiszorg georganiseerd moet worden. Het betekent dat je veel meer gynaecologen en anesthesisten moet hebben. Dat is een dure grap. Het zou ook goed zijn als de rapportage van de casemanager beschikbaar komt voor het consultatiebureau. Complicaties bij de geboorte hebben vaak grote invloed op de latere ontwikkeling.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.