Nieuwsbreak

'Gaat Den Haag straks ook Nederlanders met drones doden?'

Nieuwsbreak met Wim Zwijnenburg

Britten die hun eigen burgers in Syrië aan flarden schieten, de imposante groei van Airbnb in Nederland en chimpansees die bewust drones uit de lucht slaan. En kan je nog wel met goed fatsoen zeggen dat je geen Syriër in huis haalt, zonder gekielhaald te worden door half Nederland? Wat vindt Wim Zwijnenburg (33), dronedeskundige van vredesorganisatie PAX, hier allemaal van? 'Zo te zien houden ook chimpansees niet van pottekijkers.'

Wim Zwijnenburg, drone-deskundige van PAX. Beeld PAX

Om met de deur in huis te vallen: wanneer verwelkomt u de eerste Syriër bij u thuis, meneer Zwijnenburg? PAX roept premier Rutte toch op Syriërs te verwelkomen?

'Ha, goeie vraag. Als ik de ruimte zou hebben gehad, zou ik er wel over hebben nagedacht. Maar ik woon in het centrum van Utrecht, en daar kan je gewoon niet groot wonen. Er zijn daarentegen zoveel mensen die zoveel ruimte nog over hebben. Als ik in zo'n positie zat, had ik er wel over nagedacht.

'Ik waardeer het dat iemand die keuze maakt, al weet je natuurlijk niet wie je binnenhaalt in huis. De problemen moet je zeker niet onderschatten. Al is natuurlijk niet iedere Syrische vluchteling een ptss'er die de ergste dingen heeft meegemaakt in de burgeroorlog. De meeste vluchtelingen willen gewoon overleven en veilig zijn.'

Maar is er nu geen sfeer ontstaan dat je niet kan zeggen dat je geen vluchteling in je huis wil? Dat ze in de regio moeten worden opgevangen? 'Dat maakt mij geen slecht persoon', schreef de Britse journaliste Julia Hartley-Brewer in The Telegraph.

'Er worden al miljoenen vluchtelingen in de regio opgevangen, de buurlanden doen genoeg. Wij mogen onze verantwoordelijkheid niet afschuiven. Dat het zo uit de hand is gelopen in Syrië, komt door internationaal falen.'

'Met name in 2012, tijdens de onderhandelingen over een politieke oplossing in Syrië, heeft de internationale gemeenschap belangrijke kansen laten liggen om een rol van betekenis te spelen in het land en om tot een oplossing te komen. Daarna hebben we onze handen afgetrokken van het probleem. Landen laten zich ook nu nog steeds te zeer door hun eigen belangen leiden.'

U waarschuwt in een nieuw rapport van PAX voor de proliferatie en export van drones. Keurt u de Britse drone-aanval op twee Engelse IS-strijders af?

'Dit is in wezen een executie van twee onderdanen. Na de VS, die eerder een Amerikaans staatsburger in Jemen zo doodden, doen nu ook de Britten het. Voor de drone-acties geldt dat ze proportioneel moeten zijn, er moet een mandaat zijn en er dient sprake te zijn van een direct gevaar voor de nationale veiligheid.'

'Het is nu aan de Britse regering om met bewijs te komen. Misschien was er wel sprake van een direct gevaar. Maar het probleem is dat het bewijs niet openbaar wordt gemaakt. Zolang niet is aangetoond dat ze een direct gevaar vormden, kan ik niet achter dit soort aanvallen staan.'

'Gaat Nederland straks ook onderdanen zo doden? We hebben de MQ-Reaper aangeschaft, die ook door de VS worden gebruikt. Voorlopig is hij niet bewapend, maar dat kan wel gebeuren. Drones worden door politici gebruikt om te laten zien hoe goed ze bezig zijn. Maar ik ben er niet van overtuigd dat het een succesformule is. Drones kunnen geen militaire oplossing leveren voor een groot politiek probleem.'

Een Britse MQ-9 Reaperdrone in Afghanistan. Net als de Britten, heeft ook Den Haag de Amerikaanse Reaper gekocht. Voorlopig worden de Nederlandse drones niet bewapend met Hellfire-raketten. Beeld epa

Stel: Al Qaida-leider Ayman al Zawahiri kan nú met een drone worden gedood in Pakistan. Bent u dan ook tegen? Dit is de opvolger van Osama bin Laden.

'Het is geen prettige man, zeker. Maar er moet aan alle voorwaarden zijn voldaan. In dit geval zullen de Amerikanen geen mandaat hebben om in Pakistan te bombarderen. Als een rechtsstaat het humanitair recht ondergraaft, wat hou je dan nog over?

Vaak zijn het geen topleiders die door de VS worden gedood, maar lagere commandanten. Het zijn aanvallen met veel burgerdoden die worden gerechtvaardigd omdat ze onderdeel zijn van de oorlog tegen het terrorisme.'

Maar dit is toch de leider van het grootste terreurnetwerk in de wereld?

'Ik wil niet meegaan in dit soort scenario's, waarin het altijd gaat om de hoogste leider die kan worden uitgeschakeld. Wat als Rusland en China ook zo gaan optreden? Ik begrijp de emotie wel. Maar deze internationale ontwikkeling moet worden gestopt.'

'De drone-sector groeit enorm en de ontwikkeling gaat snel. Veel landen, van China tot Soedan, investeren in drones. Maar zoals we constateren in het PAX-rapport 'Unmanned and Uncontrolled', zijn de huidige wapenexportregels ontoereikend. Hoe voorkomen we dat bewapende drones in handen vallen van staten of groepen die ze gebruiken voor bijvoorbeeld mensenrechtenschendingen?'

'Ook de verspreiding van civiele drones gaat enorm snel. In Nederland zijn er nu al 70 duizend. Hoe ga je als samenleving daarmee om? De overheid investeert nu in anti-dronetechnologie, met name om grote evenementen te beschermen. Het hoeft niet lang te duren voor er iets gebeurt. En het gaat een keer fout in de komende drie jaar. Als je een beetje zieke geest hebt en creatief bent, kan je zo'n civiele drone voor slechte dingen gebruiken. De Islamitische Staat gebruikt deze civiele drones al in Irak voor militaire operaties, gekocht in Turkije. Er moeten regels komen. Maar het debat hierover leeft nauwelijks in Nederland.'

Een Chinese paramilitaire eenheid zet een civiele drone in na een enorme explosie in Tianjin. Beeld photo_news

Iets anders: Airbnb groeit enorm in Nederland. Ze hebben nu meer kamers dan alle hotels. U reist veel voor PAX. Waar overdenkt u de gevaren van al die vreselijke drones? In een hotel of in een Airbnb-kamer?

'Airbnb is écht fantastisch, ik gebruik het regelmatig. Ik moet regelmatig naar Genève en Scandinavische landen. De hotels zijn daar vaak duur. De eigenaren zijn doorgaans aardig. Vaak zijn ze er gewoon niet en heb je een heel appartement voor jezelf. Voor zo'n 70 euro per dag.

Zo had ik laatst in Genève, waar de hotels schreeuwend duur zijn, een heel huis met twee collega's. De eigenaar, een artiest, was even bij zijn moeder ingetrokken om wat bij te verdienen. Het alternatief was een Accor-hotel geweest voor zo'n 130 euro per nacht. Nee, echt fantastisch, Airbnb.

Wat ik wel jammer vind, is dat er nu veel misbruik wordt gemaakt. Appartementen die worden opgeknapt en voor behoorlijk commerciële prijzen worden aangeboden. Vervelend dat dit soort mooie initiatieven zo worden misbruikt.'

Toeristen in Barcelona. De burgemeester van de stad is een campagne begonnen tegen de vele websites, waaronder Airbnb, die kamers verhuren. Beeld reuters

De chimpansees dan. Ze blijken in staat te zijn tot het plannen van gedrag. Een drone slaan ze in Burgers Zoo met opzet uit de lucht. Dat was vast uw nieuws van de dag.

'Ik moest er inderdaad wel om lachen toen ik het las in de Volkskrant. Blijkbaar zijn ze dus niet de enige op aarde die niet gediend zijn van pottekijkers. Ik zie op internet regelmatig van dit soort filmpjes, dieren die achter drones gaan. Maar ik ben niet de hele dag bezig met onbemande vliegtuigen, hoor. Zo ben ik blij dat Stephen Colbert vandaag weer terug is op de Amerikaanse tv, als vervanger van David Letterman bij de Late Night Show.

Hij heeft eigenzinnige humor en is veel grappiger dan Jimmy Kimmel of Jimmy Fallon. Colbert gebruikt humor door iets kleins uit te vergroten tot het absurde en zo te laten zien hoe onzinnig sommige uitspraken of het beleid van politici of de media is.

Door iets tot het extreme door te voeren was hij heel confronterend, maar toch wel op een respectvolle manier. Hij heeft ook een geniale mimiek die bijdroeg aan de kracht van zijn grappen. Eerlijk gezegd vond ik hem gevatter dan John Stewart. Natuurlijk zat daar wel een team van schrijvers achter, maar doe het hem maar eens na.'

Dit is aflevering 560 van de dagelijkse 4 uur Nieuwsbreak. In deze rubriek nemen we met een interessant persoon het nieuws van de dag door.

Stephen Colbert begint vandaag voor het eerst als presentator van de Late Night Show. Hij is de opvolger van David Letterman. Hij gaat de concurrentie aan met Jimmy Fallon. Beeld ap
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.