'Free Hermien' en #mekoe: ineens is koe Hermien van nationaal belang

Verslaggeverscolumn - Toine Heijmans in Lettele

.

De koe Hermien, die dankzij crowdfunding werd gered.

Zoekend naar de koe vind ik alleen maar onbegrip. Plattelanders leven met dieren, en ineens komen ze van buiten vertellen hoe het moet. De koe brak uit en leeft al zes weken in het bos, dat weet iedereen, maar sinds een artikel in de krant is ze van nationaal belang. Koeienknuffelaars noemen haar 'Hermien'. Terwijl ze Joke 18 heet, naar de vrouw van de fokker, die vaker koeien naar zijn vrouw vernoemt.

Hermien moet gered, ook al heet ze geen Hermien. Dus gaat het van 'Free Hermien' en 'Go Hermien' en 'Hup Hermien' en 'slimme Hermien' en '#mekoe', en is er een crowdfundingactie begonnen en een koeienfluisteraar ingehuurd om Hermien in een Fries koeienrusthuis te krijgen. Zelfs bij de mopperige schrijver Leon de Winter weekt de koe gevoelens los. Hermien, schrijft hij, is 'de trots van de Lage Landen', 'rebel, fier onverveerd'. Leon is geen vegetariër, 'maar deze koe, met zoveel lust om te bestaan, moeten we laten leven.'

Deze koe moet mens worden. De andere koeien eten we op.

Dit is zeer Nederlands.

Camera's komen Lettele binnen alsof het een parallelle wereld is, los van de moderne tijd. Daar is het, in de bossen. Daar zwerft een Jeanne d'Arc. Het dorp is al bijna opgeslokt door de stad. De boerderijen zijn er te klein om boerderij te blijven. Het prachtige coulissenlandschap is van weinig waarde voor de landbouwindustrie, behalve als je er megastallen neer kunt plempen.

De koe is ontsnapt uit een wei achter Chinees Indisch Restaurant China aan de Holterweg. Vera's huis ziet erop uit. 'Ze zeggen dat ze naar een rusthuis moet', zegt Vera tegen Amber, haar vriendin. 'Tsss', zegt Amber. 'Ze zijn toch voor de slacht geboren.'

Waar ik de koe kan vinden, vertellen ze niet.

Aan de bosrand staat Henk. Hij leunt op een riek. Zo ziet een boer eruit in de hoofden van de mensen, met pet en al. Hij is gepensioneerd en doet nog wat jongvee, en vertelt over de snelheid van de tijd. Nog even, zegt Henk, en de boer is niet meer nodig. Die is dan manager geworden en zit in z'n kantoor achter een joystick machines te bedienen en drones.

'Deze koe heeft een bepaalde aaibaarheidsfactor gekregen', zegt Henk, 'maar eigenlijk is ze een extreem geval. Die breekt het hele spul af. Het is de vraag of ze in dat rusthuis te hanteren is.' Henk houdt van zijn koeien, en weet dat het menselijk is een dier te vermenselijken, 'maar uiteindelijk is het ook een dier waar je afscheid van neemt'.

Jachtopzichters Henk Brinkman en René Mittendorff.

Niemand hier vertelt me waar ik de koe kan vinden. Al weten ze best waar ze is. 'Er is geen houen aan man', zegt René Mittendorff over de aandacht voor de koe, 'ik snap d'r niks van'. Hij is samen met Henk Brinkman gevraagd de koe te vangen. Ze dragen jagersbroeken. Ze beheren als jachtopzichters het valwild: aangereden reeën en zwijnen, maar dit is wat anders. 'Mensen begrijpen niks van dieren. Die zijn echt los van de natuur.' Daarom ook hielden ze de uitbraak lang geheim.

Dat ze proberen de koe dood te schieten is een onzinverhaal, zegt Henk, die ook de beveiliging doet van de GGZ-instelling vlakbij. 'Wij zijn enkel bij de koe betrokken uit veiligheidsoogpunt.' Wat je moet doen in dit geval, zegt René, is rust houden. De koe moet zelf haar weg terugvinden, al duurt het weken. Henk: 'Je moet een koe niet crowdfunden. Dat geeft alleen maar stress. Er is iets in haar kop verstoord geraakt. Tijd geven, rust geven. Je moet haar zien als een psychiatrische patiënt.'

Ze zijn bang dat mensen het bos in trekken, op zoek naar de heilige koe Hermien. René: 'De mensen leggen hun eigen beeld erin.' Beter maken ze zich druk, zegt Henk, over schaalvergroting, kalverfraude, mestfraude, megastallen, plofboerderijen. 'Word vegetariër', zegt René, 'dat helpt pas echt.'

Joke 18 is een Limousinrund gefokt door Toon van den Enk uit Okkenbroek. Die verkocht haar aan Herman Jansen, gepensioneerd vleeshandelaar. Op zijn oude dag doet hij hobbyend nog wat beesten. Als ik hem tref is hij zijn kleine kudde Blondes d'Aquitaine aan het voeren in het veld - het ziet er wat stadsmensen noemen 'biologisch' uit.

Koeien weten niet dat ze naar de slachter gaan, zegt Herman. Maar ze raken wel gestrest van mensen.

Een Blonde Aquitaine-koe van vleeshandelaar Herman Jansen.

'Toe maar', zegt hij, 'je moet het maar laten gaan hè.' Ze mogen zijn koe hebben en naar het rusthuis brengen, als het de mensen gelukkig maakt. 'De koe maakt het ongelukkig.' Die is te jong en te wild voor het rusthuis. Maar dat past niet in het verhaal van Free Hermien, 'dus laat maar. Dan heb ik ook weer iets goed gedaan bij dit soort mensen.' Nou, het beste hè.

Schitterend valt de schemer over de houtwallen. De lage mist geeft licht. Zo warm is de winter, dat de grond al ruikt.

Ik vind de koe, maar ga er niet naartoe.

Reageren? t.heijmans@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.