‘Faciliteer dna-onderzoek in adoptielanden’

Nederlandse overheid draagt verantwoordelijkheid voor misstanden, vindt emeritus-hoogleraar adoptie

De Nederlandse overheid zou in herkomstlanden van geadopteerden dna-onderzoek moeten faciliteren, zodat ouders en kinderen elkaar kunnen terugvinden. Dat zegt emeritus hoogleraar adoptie René Hoksbergen. ‘De staat heeft destijds toegestaan dat kinderen hiernaartoe werden gehaald onder dubieuze omstandigheden, dan moet je nu ook verantwoordelijkheid nemen voor de gevolgen.’

Vrijwilliger Jina Bakker neemt een dna-monster bij een vrouw tijdens een bijeenkomst van Project Angel. Foto Stephen Ferry

De afgelopen tijd laait de discussie over de rol van de Nederlandse overheid in adoptiezaken op, onder meer doordat enkele geadopteerden  de staat aansprakelijk willen stellen voor geleden schade.

Adoptie van buitenlandse kinderen kwam op gang in de jaren zeventig en werd lange tijd georganiseerd door particuliere stichtingen met goede contacten in landen als Colombia, Brazilië, India, Sri Lanka en Bangladesh. Hoewel er al begin jaren tachtig volop verhalen naar buiten kwamen over misstanden rondom kinderroof, duurde het in Nederland tot 1989 voordat de staat toezicht ging houden op buitenlandse adoptie.  

Vanwege het risico op misstanden adviseerde de Raad voor Strafrechtstoepassing en Jeugdbescherming eind 2016 helemaal te stoppen met buitenlandse adoptie, maar begin dit jaar legde de Tweede Kamer dat advies naast zich neer.

Valse informatie

Het kost de 40 duizend geadopteerden in Nederland vaak veel geld en moeite om informatie over hun biologische familie te achterhalen, omdat dossiers ontbreken of valse informatie bevatten.

Internationale dna-databanken zoals Family Tree bieden een nieuwe zoekmogelijkheid. In deze databanken staan wereldwijd al miljoenen personen geregistreerd met hun dna-profiel. Wie zijn speekselmonster inzendt - dit kost ongeveer 75 euro - kan de eigen genen in één klap vergelijken met iedereen in die databank. Omdat het lab de dna-profielen vergelijkt op 700 duizend markers, kunnen niet alleen directe familieleden, maar ook verre verwanten worden gevonden. Ook die informatie kan een zoektocht verder helpen.

De Volkskrant reisde vorige week mee met de Nederlandse stichting Plan Angel, die in Colombia deze dna-kits gratis uitdeelt aan ouders die op zoek zijn naar hun verdwenen kind. Uit gesprekken met veertien Colombiaanse moeders blijkt dat de adoptie volgens hen in de meeste gevallen gebeurde zonder hun instemming. Moeders zeggen bijvoorbeeld dat hun baby na de geboorte is meegenomen uit het ziekenhuis of dat een (schoon)familielid in hun plaats tekende voor de adoptie.

Deze groep ouders heeft vaak niet de kennis of het geld om zelf dna-monsters in te sturen naar een databank. Stichting Plan Angel helpt hen daarbij, omdat volgens oprichter Marcia Engel dna-vergelijking alleen werkt als ook in herkomstlanden mensen zich in veel groteren getale registreren.

‘Eigenlijk absurd’

Emeritus-hoogleraar adoptie Hoksbergen vindt het ‘eigenlijk absurd’ dat een kleine stichting particuliere giften bij elkaar moet sprokkelen om dergelijk belangrijk onderzoek mogelijk te maken. ‘De geadopteerden hebben de Nederlandse nationaliteit en zijn met toestemming van de Nederlandse staat hiernaartoe gehaald. Dan heb je als overheid een verantwoordelijkheid. Je zou in herkomstlanden informatiepunten kunnen opzetten en dna-tests kunnen verstrekken of op zijn minst het werk van een dergelijke stichting kunnen ondersteunen.’

Jurist Dewi Deijle, geadopteerd uit Indonesië, begon eerder al een petitie om te pleiten voor financiële compensatie voor de zoektocht van geadopteerden naar hun familie. Zij wijst daarin ook op het door Nederland geratificeerde Kinderrechtenverdrag, waarin staat dat als een kind ‘op niet-rechtmatige wijze’ wordt beroofd van zijn identiteit, de staat bijstand en bescherming moet verlenen om die identiteit te herstellen.

Minister Sander Dekker (Rechtsbescherming) liet vorige week weten dat hij vindt dat ‘de primaire verantwoordelijkheid’ voor een zorgvuldige afstandsprocedure en dossiervorming ligt bij de ‘zendende landen’. De rol van de Nederlandse overheid beperkt zich voor Dekker vooralsnog tot het regelen van gratis inzage in hun dossiers voor geadopteerden. Dit heeft volgens geadopteerden echter weinig zin als die dossiers ontbreken of onjuiste gegevens bevatten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.