nieuws toetreding

‘EU moet gesprekken met Turkije opschorten’

De Europese Unie moet de toetredingsonderhandelingen met Turkije formeel opschorten. Dit stelt Kati Piri, rapporteur Turkije in het Europese parlement, in haar rapport over Turkije dat woensdag verschijnt. Volgens Piri (PvdA) is het zo droevig gesteld met de democratische vrijheden in Turkije, dat praten over toetreding tot de Unie geen zin meer heeft.

Recep Tayyip Erdogan in 2015 op bezoek bij het Europees Parlement in Brussel. Beeld REUTERS

De Nederlandse rapporteur had zich al eerder zeer kritisch uitgelaten over Turkije. Aan haar pleidooien voor het opschorten van de onderhandelingen was tot nu echter steeds een ‘als’ verbonden: als de voorgestelde grondwetswijzigingen die president Recep Tayyip Erdogan meer macht geven, daadwerkelijk worden doorgevoerd.

Piri constateert nu dat sinds de door Erdogans AK-partij gewonnen verkiezingen van juni de wijzigingen in de grondwet worden verankerd. Van een ‘als’ is geen sprake meer. Volgens haar kan er niet worden gesproken zolang de Turkse regering niet oprecht haar best doet voor democratische veranderingen.

In haar rapport toont Piri zich ‘diep bezorgd’ over de slinkende democratische ruimte in Turkije, de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht, de behandeling van de tienduizenden die zijn gearresteerd of ontslagen en de inperkingen van het maatschappelijk middenveld. ‘Hoewel de noodtoestand officieel is opgeheven, wordt die de facto doorgezet met nieuwe wetgeving’, zegt de rapporteur in een toelichting.

Het Europese Parlement zal de aanbevelingen van de Turkije-rapporteur waarschijnlijk overnemen (naar verwachting in februari), maar of dat ook geldt voor de Europese Commissie en de lidstaten is zeer de vraag. Volgens Piri ‘geven de regeringsleiders door hun gebrek aan betrokkenheid president Erdogan alle ruimte’. Een groot deel van de Turkse bevolking wordt daardoor ‘in de steek gelaten’. Overigens liggen de onderhandelingen tussen Brussel en Ankara al stil sinds de mislukte staatsgreep van juli 2016.

Democratische hervormingen

Piri vindt dat nu andere middelen moeten worden ingezet om de Turkse regering tot democratische hervormingen te verleiden. Dat kan gebeuren via uitbreiding van de douane-unie en versterking van de handelsbetrekkingen. ‘De vooruitzichten voor de Turkse economie zijn niet bepaald rooskleurig en de EU is de grootste handelspartner van Turkije’, zegt ze.

Gesprekken hierover kunnen beginnen als de Turkse regering serieus werk maakt van juridische hervormingen en de onafhankelijkheid van instellingen als de Centrale Bank garandeert.

Verder zou de Europese Unie, aldus het rapport, een helpende hand moeten bieden aan democratische krachten in Turkije. De EU moet een fonds instellen om het maatschappelijk middenveld te ondersteunen en uitwisselingen door studenten, journalisten en culturele instellingen mogelijk te maken.

De belofte aan Turkije van visumvrij reizen naar de EU kan alleen worden nagekomen als de Turkse regering de antiterreurwetgeving aanpast. Die wordt nu als excuus gebruikt om tienduizenden mensen gevangen te houden, aldus Piri. ‘Het visumvrij reizen zou een enorme vrijheid betekenen voor veel mensen in Turkije.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.