Column

'Erop of eronder voor generatie X'

Uw kansen op de arbeidsmarkt dalen dramatisch na uw veertigste, al bent u goedopgeleid. Op uw 45ste kunt u zich al aanmelden bij een 'seniorenbemiddelingsbureau' dat zich toelegt op 'solliciteren 2.0 voor bejaarden', schrijft columnist Harriet Duurvoort. 'Dat is geen sinecure, want u bent al uitgerangeerd.'

Een man bekijkt vacatures die achter een raam hangen van een Randstad-filiaal in Amsterdam. Foto ANP Xtra

Veertigers zijn helemaal niet oud, toch? Goed, u heeft inmiddels een leeftijd bereikt waarop u gevousvoyeerd wordt. Het kabinet bestaat uit generatiegenoten. Maar u voelt zich helemaal niet zo oud. Natuurlijk. U schreef nog werkstukken op wapperende floppydisks.

Leerde Engels door de eerste hiphopplaten na te rappen. Maakte als puistige scholier de Koude Oorlog nog mee. En het einde daarvan, in '89, gepaard gaand met de eerste electro house. Misschien voelt u zich ook zo jeugdig omdat de populaire cultuur de laatste decennia zo weinig veranderd is. Hiphop en house, dat was úw jongerencultuur! Wanneer verzint de jeugd eens iets nieuws? Uw leeftijdgenoten hebben nog steeds swag - zie J.Lo, Tiësto of Jay Z. Ook generatie X.

Maar o wee als u toevallig uw baan kwijtraakt. Uw kansen op de arbeidsmarkt dalen dramatisch na uw veertigste, al bent u goedopgeleid. Op uw 45ste kunt u zich al aanmelden bij een 'seniorenbemiddelingsbureau' dat zich toelegt op 'solliciteren 2.0 voor bejaarden'. Dat is geen sinecure, want u bent al uitgerangeerd. 'Overgekwalificeerd en daarom onbemiddelbaar', oordelen headhunters meedogenloos. Te duur, hoewel u niet eens de kans krijgt uw prijs te laten zakken. Leegmaken dus dat LinkedInprofiel, want posities waarin u ervaring hebt opgedaan zijn ineens als rimpels die weggebotoxt moeten worden.

Alleen. . . u moet nog minstens dertig jaar de kost verdienen - dat schuift elk jaar op, wellicht krijgt u bij leven en welzijn pas AOW op uw tachtigste -, heeft een onderwaterhypotheek en misschien jong kroost.

U zag het gewoon niet aankomen. U was gewoon een professional met vertrouwen in uw carrière. Geïnvesteerd in een goede opleiding. Bovendien zouden de babyboomers toch ooit met pensioen gaan. Alle in de koortsige euforie van de Bevrijding verwekte kinderen van de verwengeneratie werden vorig jaar toch echt 65. Chapeau! Maar hoe kan het dan in vredesnaam dat er nauwelijks werk meer is?

Appeltje voor de dorst
Wist u veel dat het achteraf verstandiger geweest was te blijven hangen in uw scheefwoonflat, als appeltje voor de dorst? Omdat u dan in elk geval zacht zou kunnen landen op de onvolprezen Nederlandse verzorgingsstaat? Als het misgaat - een ontslag, ziekte, een burnout, scheiding - gloort daar al snel het bijstandsvangnet, dat u maandelijks net 200 euro minder garandeert dan de verzopen hypotheeklasten van uw onverkoopbare stulp. U wilt werken, kunt werken en móet werken, simpelweg om te overleven.

Had uw spaargeld maar in een oude sok gestopt in plaats van in een kookeiland. Dan had u een flatje kunnen kopen in zonnig Spanje, cash van uw spaargeld. Dan was in elk geval die plek onder de zon binnen. Ze kunnen wel zeiken, die Spanjaarden, maar zij hebben tenminste nog huizen voor 40.000 euro. Bovendien een klimaat dat u maandenlang ook nog wel in een tent uithoudt. Het heeft iets romantisch, een nieuw leven met niets dan een tent en een dongel. Want u moet van lieverlee toch zzp'er worden.

Maar nee, u was zo 'verstandig' om een hypotheek te nemen, misschien zelfs in uw eentje. Zo bouwde u immers 'vermogen' op? Was dat al in de jaren '90, dan zit u goed, maar als u als middertiger in de jaren nul een huis kocht houdt u waarschijnlijk niet de voeten droog na de financiële dijkdoorbraak van de afgelopen jaren. Een kwart van de hypotheken staat 'onder water', voor een bedrag waar je een plek onder de zon van afbetaalt.

Oude witte mannen
In de zomer zapte ik langs een Max-talkshow, Hollandse Zaken. U zult mij als diversiteitsexpert nooit meer horen roepen dat oude witte mannen niet ook keihard gediscrimineerd worden. Vijftigplussers, hoogopgeleid of niet, hebben maar 6 procent kans om weer aan de bak te komen, vertelde een UWV dame.

Een man van 57, een zeer ervaren, HBO opgeleide sales manager die zijn baan kwijt was geraakt nadat het bedrijf waar hij werkte was overgenomen, werkte voor tien euro bruto per uur als 'cacaomixer' in de chocoladefabriek van Mars. Zwaar werk, nachtshifts. In een wit maanmannenpak hing hij boven op een ladder in een vat cacaopoeder te roeren.

Het had nog wat, dit werk, vond hij monter, blij dat hij tenminste nog een baantje had. Als hij dit tot zijn 67ste moest doen, dan was het maar zo. Onbewust moest ik aan een citaat van Martin Luther King denken: 'If it falls to your lot to be a streetsweeper, sweep streets like Michelangelo painted pictures, sweep streets like Beethoven composed music. (. . .)' Een somber vooruitzicht.

Harriet Duurvoort is mediaondernemer en columnist voor de Volkskrant.

 
Het heeft iets romantisch, een nieuw leven met niets dan een tent