'Erkenning grondrechten mensaap baant de weg voor andere dieren'

Sandra, een orang-oetan in de dierentuin van Buenos Aires, is een 'niet-menselijke persoon' die onrechtmatig gevangen wordt gehouden. De 29-jarige mensaap moet daarom worden vrijgelaten en overgebracht naar een reservaat. Dat heeft een Argentijnse rechtbank bepaald.

Orang-oetan Sandra. Foto ap

Het vonnis is een mijlpaal in het debat over de rechten van primaten en andere intelligente dieren. De zaak werd namens Sandra aangespannen door de dierenrechtengroep Afada met een beroep op het 'habeas corpus'-principe. Volgens dit grondrecht mag niemand zonder gerechtelijk bevel van zijn vrijheid worden beroofd.

Sandra, een in Duitsland geboren orang-oetan die al twintig jaar in Buenos Aires leeft, heeft volgens de Argentijnse rechter niet dezelfde rechten als een mens, maar wel zoveel cognitieve en emotionele vermogens dat ze niet (zoals andere dieren) als een ding mag worden behandeld. Ze bezit de grondrechten van een niet-menselijk persoon, aldus de rechter.

Onterecht en willekeurig gevangenschap

'Dit baant de weg voor andere mensapen, maar voor ook andere sensitieve levende wezens die onterecht en willekeurig gevangen worden gehouden in dierentuinen, circussen, dolfinaria en wetenschappelijke laboratoria', verklaarde de advocaat van Afada, Paul Buompadre, zondag tegen de Argentijnse krant La Nacion.

Begin deze maand viel het oordeel van een Amerikaanse rechter in een vergelijkbare zaak anders uit. De actiegroep Nonhuman Rights Project vond dat de chimpansee Tommy, eigendom van een particulier, als een met intelligentie, zelfbewustzijn en emoties begiftigd wezen, een persoon is en dus uit zijn kooi moet worden verlost. Volgens de rechter is Tommy geen persoon omdat hij, anders dan een mens, geen plichten en verantwoordelijkheden heeft.

Rechtsfilosoof Paul Cliteur noemt de Argentijnse uitspraak een creatief en belangrijk begin. 'Mensapen kwalificeren voor de status van persoon: ze hebben een besef van heden, verleden en toekomst, gevoeligheid voor pijn, ze leven in gemeenschap met anderen, kunnen zich verhouden tot hun omgeving, kortom, er zijn allerlei redenen hen als personen te behandelen en daarmee als wezens met bepaalde rechten.' De Argentijnse dierentuin heeft tien dagen de tijd om in beroep te gaan. Zo niet, dan verhuist Sandra naar een reservaat in Brazilië.

Meer over