'Ergste brandgevaar wijkt pas bij flinke plensbui'

De Brabantse boswachters en brandweer zijn extra alert op brandgevaar

'Wat een verschil met een jaar geleden - toen was het bijna de zondvloed hier. Nu is het echt kurkdroog in de bossen en op de hei', zegt Luc Roosen, boswachter van Natuurmonumenten in onder meer de Oisterwijkse Bossen en natuurgebied de Kampina. 'We zijn extra alert op brandgevaar.'

Restanten van een vuurtje verraden een onlangs gehouden vuur in de Oisterwijkse Vennen. Daar is boswachter Luc Roozen niet blij mee: 'Barbecues en kampvuren zijn uit den boze.' Foto Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Woensdag hebben de drie Brabantse veiligheidsregio's (regionale samenwerkingsverbanden van brandweer en andere hulpdiensten) voor de hele provincie zelfs 'code rood' afgekondigd. Dat is de hoogste code voor brandgevaar. 'Die wordt niet vaak gegeven', beaamt Jeff Evertse, woordvoerder van de Veiligheidsregio Midden- en West-Brabant. 'Maar het is al een x-aantal dagen heel erg droog.'

Dus let boswachter Roosen met zijn collega's extra goed op of bezoekers in de natuurgebieden geen vuur aansteken, al is het maar voor een sigaretje. 'Barbecues en kampvuren zijn uit den boze', aldus Roosen. 'In verschillende gebieden geldt normaal al een rookverbod, maar met deze droogte helemaal.'

Want één smeulend sigarettenpeukje kan een enorme bos- of heidebrand veroorzaken. De boswachter heeft woensdag gelukkig nog geen overtredingen geconstateerd. 'Het publiek houdt in het algemeen zelf al rekening met de omstandigheden', aldus Roosen.

In 2015 woedde er een grote natuurbrand de bossen bij Chaam in Brabant. In Brabant willen ze dat dit jaar voorkomen. Boswachter Luc Roosen: 'We zijn extra alert op brandgevaar'. Foto anp

Wat betreft brandgevaar is er volgens Evertse niet eens zo'n groot verschil met code oranje. 'Maar bij code rood kan een natuurbrand zich heel snel en onvoorspelbaar ontwikkelen', aldus de woordvoerder van de veiligheidsregio. Dat actuele risico wordt berekend aan de hand van allerlei metingen via meetstations in natuurgebieden, zoals de temperatuur gedurende een bepaalde periode, de vochtigheid in de grond, luchtvochtigheid en windsnelheid.

Code rood betekent dat boeren even geen snoeiafval op hun erf mogen verbranden, ook al hebben ze een ontheffing van het stookverbod. In natuurgebieden mogen geen (kook)vuren worden gemaakt. Vuurkorven, fakkels, wensballonnen en vuurwerk zijn evenmin toegestaan. Roken wordt afgeraden, zo luidt de officiële richtlijn van de veiligheidsregio. Evertse: 'Dat is altijd het probleem met roken - je kunt het misschien wel verbieden, maar is dat ook te handhaven?'

Ook een weggegooid glas kan brand veroorzaken of opgehoopt tuinafval (broei), zo wordt gewaarschuwd. En: 'Parkeer uw auto (met hete katalysator) niet in hoog en droog gras.' Het publiek wordt tevens gevraagd alert te zijn op 'verdachte' situaties of personen: meld dat bij de terreineigenaar of hulpdienst. Want code rood brengt soms ook pyromanen op een idee.

Een grote natuurbrand in Brabant in 2015. Ook nu waakt de brandweer voor voor bosbranden in Brabant. Foto anp

Opschalen

Als toch een natuurbrand uitbreekt, wordt aangeraden 'zo snel en ver mogelijk weg van de brand te vluchten', bij voorkeur naar de openbare weg. Toch achten deskundigen de kans op een ramp á la Portugal (waarbij meer dan 60 mensen omkwamen bij een bosbrand) niet zo groot. De afstanden zijn hier kleiner en er zijn meer wegen, waardoor de brandweer eerder kan ingrijpen. Bovendien zijn in Nederland meer gemengde bossen van loofbomen en dennenbomen - loofbomen zijn minder brandgevoelig. En het kan in Portugal op hete dagen veel harder waaien, waardoor een brand zich razendsnel verspreidt.

De hoogste code voor brandgevaar vraagt niet alleen extra alertheid bij natuurbeheerders en publiek, maar vooral ook bij de brandweer. Die rukt met extra wagens en manschappen uit bij een natuurbrand. Het aantal tankautospuiten - gewone brandweerwagens - wordt opgeschaald van 3 (bij code oranje) tot 4; het aantal tankwagens (met extra water) van 1 naar 2; het aantal verkenningsvoertuigen van 1 naar 2 en het aantal officieren van dienst (leidinggevenden) van 1 naar 2.

Woensdag in de loop van de middag was het nog steeds rustig in de veiligheidsregio Midden- en West-Brabant. 'Maar de afgelopen dagen hebben we wel wat brandjes gehad', vertelt Evertse. Zoals een heidebrand in Rucphen, een bermbrand langs de A58 bij Tilburg en beginnende bosbranden in Bergen op Zoom en Halsteren.

Eind mei van dit jaar brak er in de buurt van Almelo een bosbrand uit. In Brabant is vuur aansteken nu ten strengste verboden: 'In verschillende gebieden geldt normaal al een rookverbod, maar met deze droogte helemaal.' Foto anp

Extra toezicht op vee

Boswachter Roosen houdt niet alleen extra toezicht op bezoekers en recreanten, maar ook op het vee in de bos- en heidegebieden. 'Door de droogte staat het grondwater erg laag, en zijn poeltjes en vennetjes aan het opdrogen', zegt hij. 'We moeten opletten dat de grote grazers in onze gebieden, zoals koeien, Schotse Hooglanders en paarden, nog wel voldoende te drinken hebben. Ook de herder van de schaapskudde is daar alert op.'

Code rood, die woensdag ook in Zeeland en Zuid-Limburg is afgekondigd, zal nog zeker tot vrijdag duren. Voor donderdag worden nog hogere temperaturen verwacht. 'Pas als deze hitteperiode wordt afgesloten met een knallend onweer en een plens water, dan is het ergste brandgevaar geweken', aldus Roosen. Voor de flora en fauna is dat echter nog niet voldoende: om de vennen en het grondwater weer aan te vullen, is meer regen nodig. 'De hele natuur heeft last van de droogte', besluit de boswachter.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.