‘Enorme druk op liberale moslims’

Liberale (ex-)moslims zitten in de verdrukking. Toch roeren ze zich. ‘Wij vertegenwoordigen een nieuwe Verlichting.’

Net als Ehsan Jami, de Nederlandse oprichter van het Comité voor Ex-moslims, wordt Maryam Namazie (41) verweten dat ze luidruchtig de aandacht probeert te trekken. Waarom kan zij niet stilletjes van haar geloof vallen? Waarom moet dat publiekelijk?

‘Omdat onze strijd bittere noodzaak is en veel mensen in het Westen onderschatten onder welke druk liberale en afvallige moslims staan’, antwoordt Namazie, die haar comité begin juli in Londen presenteerde. Namazie, evenals Jami van Iraanse komaf, vergelijkt de strijd van ex-moslims met die van de homobeweging in Europa in de jaren zestig en zeventig.

‘Toen werd ook gezegd: je seksuele geaardheid is een privé-aangelegenheid. Waarom moet je dat openbaar maken? Prominente homo’s traden naar buiten om de grove intimidatie van en het geweld tegen hen aan de kaak te stellen. Homo’s leden in stilte, daar moest een einde aan komen. Veel ex-moslims zitten nog in de kast.’

Ze vertelt over de stroom bemoedigende mails en telefoontjes die ze krijgt sinds de lancering van haar comité. ‘Kennen jullie Little Britain, dat satirische Britse programma? Een typetje speelt de enige homo van het dorp. Steeds roept hij dat hij de enige is, terwijl er veel meer zijn. Een Somalische vrouw uit Manchester belde. Ze had zich altijd gevoeld als die homo. Ze dacht dat ze de enige ex-moslim in town was. Door het comité durft ze nu uit de kast te komen.’

Namazie weet dat afvalligen worden beschermd door de grondwet in Europese landen. Maar dat is onvoldoende. ‘Ex-moslims worden in Europa weliswaar niet gestenigd, maar familieleden en vooral radicale imams proberen je het leven onmogelijk te maken. Er is geen dwang in de islam, wordt gezegd. Maar ondertussen... Overal worden liberale moslims met dwang geconfronteerd. De dwang om een hoofddoek te dragen, het contact met het andere geslacht te mijden. Als je je westers gedraagt, krijg je te horen dat je geen goede moslim bent. De sociale druk is enorm. In het straatbeeld zie je de nikabs en lange baarden oprukken.’

Namazie maakt duidelijk dat haar comité onlosmakelijk is verbonden met een bredere strijd tegen de politieke islam. ‘Als je ziet hoe de islamistische beweging groeit in het Westen en hoe intimiderend zij zich gedraagt, vind ik het onvoorstelbaar dat Europeanen die dreiging nog altijd onderschatten. Hoe kan je de druk op liberale moslims bagatelliseren, als zelfs een Deense journalist die cartoons over de profeet Mohammed publiceert, met de dood wordt bedreigd? En er nog altijd heftige betogingen zijn van boze moslims, die het niet pikken dat de schrijver Salman Rushdie wordt geridderd?’

Volgens Namazie is de islamistische boodschap aan het Westen helder. ‘Jullie vrijheid van meningsuiting is een no go-area. Tart ons niet, onderschat ons niet, want anders komen we je hoofd eisen. De islamisten komen sowieso voor je hoofd, dus kan je beter heftige strijd voeren.’

Dat veel Iraniërs een prominente rol spelen in de strijd tegen de politieke islam, verwondert Namazie niet. ‘Nog geen drie decennia geleden maakten wij deel uit van een revolutie, een linkse revolutie gericht tegen het autoritaire bewind van de sjah. Dat het een islamitische revolutie was is een wijdverspreid misverstand, gevoed door de media. Wij waren voor vrijheid, gelijkheid, universele mensenrechten. Onze revolutie is door de islamisten gekaapt. Het eerste wat het nieuwe islamistische regime deed was de sluier verplicht stellen.’

Veel linkse demonstraten ontvluchtten Iran en zetten hun strijd voort in het buitenland. Als 17-jarige belandde Namazie met haar familie in New York. Korte tijd werkte ze in Soedan als vrijwilliger voor de Verenigde Naties. Daar werd ze – opnieuw – geconfronteerd met een ‘islamistische machtsgreep’. Ze richtte een ondergrondse mensenrechtengroepering op, werd gearresteerd en uiteindelijk door de VN uit Soedan teruggehaald.

Ruim twintig jaar vecht Namazie voor ‘vluchtelingenrechten, vrouwenrechten, universele mensenrechten’. ‘Die zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden’, zegt ze. ‘Onze strijd dateert van ver voor 11 september 2001. Langzaam pas dringt in Europa het besef door dat de politieke islam een internationale beweging is, die door een internationale tegenbeweging moet worden bestreden.’

Vóór 11 september had het Westen nauwelijks last van de islamisten. ‘Degenen die de keel werd afgesneden, woonden in het Midden-Oosten. Hoewel, de Iraanse regering deinsde er niet voor terug Iraanse ballingen in Europa om te leggen. Maar nu zijn ook westerlingen die in een vliegtuig of metro stappen, doelwit.’

Toch omarmt Namazie de westerse ‘oorlog tegen het terrorisme’ niet. ‘Ik geloof niet dat het Westen echt de strijd wil aanbinden tegen de islamisten. Het Westen wil vooral de toestand van vóór 11 september herstellen.’

Namazie is nog altijd anti-imperialistisch, links. Ze vindt ook dat de strijd tegen de islamisten door links moet worden gevoerd. ‘Rechts – zowel conservatieve Europeanen als de neocons van Bush – heeft de strijd gekaapt. Ik wil duidelijk maken dat je zowel tegen de islamisten kunt strijden, als je verzetten tegen een Amerikaanse invasie van Iran of Irak.’

.Ze noemt haar weg het ‘Derde Kamp’. ‘Linkse Europeanen zijn kortzichtig anti-imperialistisch. Ze zien alleen het westers imperialisme en erkennen niet dat van de islamisten.’

Of Ehsan Jami’s comité in haar Derde Kamp-beweging past, kan Namazie niet zeggen. Ze heeft zijn manifest nog niet kunnen lezen. Ze hoopt dat ook hij de strijd vanuit de linkse hoek wil voeren. Mocht zijn manifest haar bevallen, dan komt ze half september zeker naar Amsterdam om de internationale ex-moslim-beweging mee helpen op te richten. Namazie: ‘De comités van ex-moslims zijn nu al effectief. Ze krijgen wereldwijd aandacht en maken het debat los. Overal ontstaan nieuwe initiatieven. Buiten Europa ook in Amerika, Australië, Canada. Wij vertegenwoordigen een nieuwe Verlichting.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.