Column

'Emotioneel pedoprotest blus je niet met zakelijk betoog vol abstracties'

Het is de bekende riedel, schrijft Bart Smout: hoe emotioneler het protest rond huisvesting van een pedoseksueel, hoe zakelijker 'de andere kant' reageert. Beide kampen radicaliseren, en het probleem wordt steeds vooruit geschoven.

Demonstranten zondag bij de vermoedelijke woning van de voor seksueel misbruik veroordeelde zwemleraar Benno L. Beeld anp

'Als het fout gaat met Benno L., dan stap ik op', zei burgemeester Henri Lenferink gisteren tijdens een speciale buurtbijeenkomst. Het nieuws dat de veroordeelde pedoseksueel Benno L. tijdelijk in een flatje in Leiden woont zorgt voor veel onrust bij de omwoners. Zo'n driehonderd mensen protesteerden bij de flat van L. en er werd een Facebookpagina opgericht, 'Benno L. moet weg uit Leiden.' Die verzamelde in korte tijd meer dan 4600 likes.

Met zijn uitspraak wilde Lenferink onderstrepen dat het verblijf van L. in Leiden de beste en veiligste oplossing is. In een brief aan de omwoners schreef Lenferink dat er streng toezicht wordt gehouden op de voormalige zwemleraar, onder andere via een enkelband met GPS-controle. Bovendien wijst hij in de brief op de morele taak van gemeenten om zedendelinquenten op te nemen. 'Wanneer alle burgemeesters 'nee' zouden zeggen zouden we met een onoplosbaar probleem zitten. Dat vind ik niet acceptabel. Daarom ben ik van mening dat alle gemeenten in Nederland een bijdrage zouden moeten leveren aan de oplossing van dit vraagstuk.'

Burgemeester Lenferink van Leiden, afgelopen zondag. Beeld anp

Verbannen niet veiliger
We weten het inmiddels. Van pedofielen verbannen wordt de samenleving niet veiliger. Sjef van Gennip, algemeen directeur van Reclassering Nederland, zei het nog eens in de media: 'Als we deze mensen geen plek geven om te wonen, is de kans op herhaling veel groter dan wanneer ze gecontroleerd kunnen wonen.' Dat mantra wordt keer op keer herhaald. Tevergeefs, zo lijkt het. De boodschap komt niet over.

Dat de pedodiscussie muurvast zit komt door een groter 'onoplosbaar probleem': het probleem van een Nederland dat in twee talen spreekt. Het stramien is als volgt. Buurtbewoners die protesteren tegen de komst van een veroordeelde pedofiel worden vooral gedreven door emoties. Ze zijn bang, willen niet dat hun kinderen iets overkomt. Ze voelen zich besodemieterd, omdat een 'onveilig' element ineens hun 'veilige' wijk binnendringt. En ja, ze zijn vaak ook haatdragend. Dat wat niet wordt begrepen, wordt immers al snel gehaat.

Als reactie hierop wordt er door experts en beleidsmakers met feiten en abstracties gesmeten. Keer op keer wordt betoogd dat de kans op recidive bij veroordeelde pedofielen juist toeneemt wanneer ze worden uitgesloten. Bovendien heeft een samenleving de morele plicht om gestrafte mensen een tweede kans te geven, ook pedofielen. Zo werkt dat in een rechtsstaat. Maar het heeft geen zin. Wie een emotioneel vuur wil blussen met een zakelijk betoog, zal falen. Het is als met vliegangst. Je kunt tegen iemand die daaraan lijdt blijven herhalen dat vliegen de veiligste manier van vervoer is, helpen zal het niet.

 
We weten het inmiddels. Van pedofielen verbannen wordt de samenleving niet veiliger.
Beeld anp

Radicalisering in beide kampen
Het gevolg is een radicalisering in beide kampen. Doordat buurtbewoners het idee hebben dat hun angsten worden weggerationaliseerd, komen ze zelf in actie. Er ontstaan heksenjachten tegen pedoseksuelen, zelfs tegen pedoseksuelen die niet toegeven aan hun aandrang. De burger wordt rechter, een gevaarlijk verschijnsel.

Aan de andere kant worden de hoogopgelopen emoties onder burgers vaak afgedaan als infantiel. Exemplarisch hiervoor is de blog van strafjuriste Sietske Bergsma, die spreekt over 'de opgefokte Leidenaar wiens tolerantiegrens ligt op het niveau van 'kom je aan mijn rozenstruikjes dan kom je aan mij.' Degenen die Benno L. weg willen hebben lijden volgens haar aan een 'aan zwakbegaafdheid grenzende waanzin.' Dat is zoiets als tegen iemand met vliegangst zeggen dat diegene verstandelijk gehandicapt is.

'Een zedendelinquent ontslaat mij toch zeker niet van de verantwoordelijkheid het leven en de angsten die daar bij horen te accepteren en die realiteit door te geven aan mijn (ja, kwetsbare) kinderen?' vraagt Bergsma retorisch. Het valt natuurlijk te prijzen dat Bergsma haar angsten zo goed kan bezweren. Helaas kan niet iedereen dit. Dat is iets waar makkelijk aan voorbij wordt gegaan.

Het Leidse pedoprotest is onderdeel van een veel breder fenomeen: de gewone burger die eist dat zijn emotionele belevingswereld wordt erkend en een bovenlaag van beleidsmakers en experts die daar geen raad mee weet. Die spagaat, daar is nog altijd geen oplossing voor. Het gevolg is dat de pedofiel een speelbal is geworden van die twee machten. Hij wordt de maatschappij ingeduwd en weer uitgespuwd. Er is letterlijk geen plek voor hem. Pedofielen worden zo de nieuwe daklozen.

Bart Smout is schrijver en columnist voor Volkskrant.nl.
Twitter: @BartSmout

Beeld anp
 
Aan de andere kant worden de hoogopgelopen emoties onder burgers vaak afgedaan als infantiel.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.