Opinie

'Eeuwige student betaalt de prijs voor de bankencrisis'

Door de crisis beginnen veel afgestudeerde academici noodgedwongen aan een tweede opleiding. Hierdoor werken jongeren zich massaal in de schulden, blijft een groot deel van de jeugdwerkloosheid onder water en verschuift het probleem, schrijft Sven Poels.

Studenten pauzeren op de Technische Universiteit Eindhoven. Op de achtergrond het Metaforum. Beeld anp

Zo'n twintig jaar lang zat je braaf in de schoolbanken. Na acht jaar basisschool, zes jaar middelbare school en een academische opleiding van vier jaar ben je klaargestoomd voor de arbeidsmarkt. Althans, dat is de gedachte waar je je krampachtig aan vasthield toen je je jaar in, jaar uit door de vaak taaie lesstof heen knokte.

Na ontelbare lesuren, proefwerken, profielwerkstukken, essays, tentamens en scripties blijken de zaken toch wat anders te liggen: de wereld zit helemaal niet op jou te wachten. Plotsklaps degradeer je van aanstormend high potential tot hopeloze low-life. Het is het trieste lot van de startende academicus.

Ook mij overkwam het. In 2011 studeerde ik af aan de Universiteit Maastricht. De allesafsluitende masterscriptie kwam werkelijk uit mijn tenen. 'Nog effe', dacht ik, 'nog effe en het echte leven gaat beginnen.'

Dat 'echte leven' viel vies tegen. Mijn 'startersfuncties' behelsden achtereenvolgens tijdelijk uitzendwerk als bijrijder, een onderbetaalde job in een callcenter en uitputtende nachtdiensten in een sportschool. Ondertussen kluste ik bij als freelancer voor een regionaal dagblad. Dit alles zonder enige vorm van zekerheid. Werken was overleven.

 
Plotsklaps degradeer je van aanstormend high potential tot hopeloze low-life

Denigrerend
Het meest denigrerende was nog dat ik in die tijd twee keer werd ontslagen. Ik ging de oorzaken van het falen bij mezelf zoeken. Funest voor het zelfvertrouwen van een jonge man die zijn leven op de rails probeert te krijgen.

Tegelijkertijd besefte ik me maar al te goed dat het fout ging vanwege het feit dat mijn werk- en denkniveau veel te hoog was voor het werk dat ik verrichtte. Want kom maar eens met kritiek of eigen ideeën aanzetten in een bedrijf waar dat totaal niet wordt gewaardeerd. En probeer als 'Master of Arts' maar eens zingeving en voldoening te halen uit het stofzuigen van de fitnesszaal om 05:00 's nachts.

Met lede ogen aanschouwde ik de beginnende carrières binnen mijn sociale netwerk. Veel van mijn vrienden vonden wél (vast) werk. Tijdens de vrijdagavondborrels kreeg ik te horen welke promoties ze hadden gemaakt, en hoeveel salarisverhoging daar wel niet bij kwam kijken. En dat terwijl geen van hen een universitaire studie heeft afgerond. Ik daarentegen moest met mijn academische bul op zak rondkomen met een inkomen om en nabij het sociaal minimum. Het gaf me een dubbel gevoel. Ik was blij voor mijn vrienden, maar voelde me ook meer en meer buitenstaander, een mislukkeling, het kneusje van het stel.

 
Probeer als 'Master of Arts' maar eens zingeving en voldoening te halen uit het stofzuigen van de fitnesszaal om 05:00 's nachts.

Noodzakelijke vervolgstap
Tientallen sollicitaties en twee vergooide arbeidsjaren verder, besloot ik afgelopen zomer om door te gaan studeren. Welk ander alternatief was er? Op de oude voet verder gaan was geen optie. Nog een uitzichtloos jaar met nachtdiensten en flexwerk trok ik niet. In de uitkering zitten is niks voor mij, niets doen al helemaal niet.

Met mij maken duizenden andere jongeren deze noodzakelijke vervolgstap. Het aantal inschrijvingen aan de universiteiten stijgt explosief. Dit lijkt in eerste instantie goed nieuws, maar wie verder kijkt zal de donkere kant ervan moeten erkennen. Jongeren als ik werken zich namelijk massaal in de schulden om een tweede studie te kunnen bekostigen. De uit noodzaak verworden 'eeuwige student' betaalt zo de prijs voor de bankencrisis. Bovendien komt een groot deel van de jeugdwerkloosheid op deze manier niet aan de oppervlakte. Het is dan ook een kwestie van tijd voordat de ware omvang van de crisis op de arbeidsmarkt zichtbaar wordt. Het is aan de politiek en het bedrijfsleven om daar nu al op te anticiperen.

Sven Poels is cultuurwetenschapper en freelance journalist. Hij volgt momenteel een opleiding voor leraar Nederlands.

 
Het aantal inschrijvingen aan de universiteiten stijgt explosief. Dit lijkt in eerste instantie goed nieuws, maar wie verder kijkt zal de donkere kant ervan moeten erkennen.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.