'Een stabiele regering is níet de dood in de pot'

'Leuk, maar geen engagement', vond een jury nog in 2000 van cabaretier Javier Guzman. Maar de opkomst van de LPF inspireerde hem: 'Nu hou ik ook mijn muil niet meer.'..

Hij heeft tot vijf uur 's ochtends doorgewerkt, heeft zijn koffie nauwelijks nog aangeroerd, of hij windt zich al op. Over een lijsttrekkersdebat van laatst. Over de dreigende oorlog in Irak.

'Sorry', onderbreekt cabaretier Javier Guzman (25) zichzelf: 'Ik ben de laatste tijd alleen maar bezig met mijn voorstelling Bot. En daarvan word ik een beetje monomaan.'

Guzman en interesse voor politiek - een jaar geleden viel daar nog bijster weinig te merken. 'Leuk', oordeelde de jury van het Leids Cabaret Festival, waar Guzman de eerste prijs won. 'Al ontbreekt het aan elk engagement.'

Maar dat was februari 2000, aan het begin nog van de stormachtige zegetocht van Pim Fortuyn. Acht maanden later toonde zich een heel andere Guzman.

Voor de VPRO maakte hij de satirische serie De 100% Ab Show, waarin hij Ab speelt - een perfecte imitatie van een Marokkaanse lefgozer, die vindt dat niet alleen allochtonen maar ook Nederlanders zich beter moeten aanpassen. Ab informeerde bij bekende Nederlanders of ze vrouwen mogen slaan ('Ja', vond pater Verhoeven: 'Ter onderstreping van wat je zegt').

Kort daarop volgde Guzmans Sinterklaas-conférence, waarin hij de politieke commotie van 2002 becommentarieerde ('Iedereen kon Fortuyn wel schieten. Tot het echt gebeurde'). Voor de buitenwacht veranderde Guzman in no time van een typische pendant van de patatgeneratie in de belichaming van het Jonge Engagement.

'Onzin', zegt Guzman. 'Ik ben altijd in politiek geïnteresseerd geweest, spreek er vaak met vrienden over. Maar ik heb altijd gedacht: ''Wie ben ík nou om daar op het podium dingen over te zeggen?''. Tot de opkomst van de LPF. 'Toen werd het letterlijk zó debiel in Nederland, dat ik dacht: ''Ja dag, nu hou ik ook mijn muil niet meer''.' Hij treedt nu soms op voor de Socialistische Partij.

Wat hem destijds het meest tegen de borst stuitte, zegt Guzman, die zelf op zijn achtste vanuit Spanje naar Nederland kwam, is de beerput die Fortuyn opentrok. 'Nederland bleek helemaal niet zo tolerant jegens buitenlanders. Dat inzicht wordt vaak gezien als zijn verdienste. Maar ik zie het niet als verrijking dat iedereen maar zegt wat hij denkt.'

Het heeft geleid tot verharding, tot spanningen tussen bevolkingsgroepen, constateert hij. En tot de neiging minder te investeren in begrip voor elkaars leefwereld. 'Laatst nog', zegt Guzman. 'Werd een moslimmeisje op het Journaal gevraagd: ''Ben jij geïntegreerd?''. Antwoordt zij : ''Ja, ik ben jurist, ik doe op geen enkel punt onder voor een autochtone vrouw''.' Guzman: 'Ik dacht: ''Goed zo!''. Maar wat denk je dat die interviewer zegt? ''Je draagt anders wel een hoofddoekje''.'

Ja, zegt hij : 'Ik denk dat kunst, of in mijn geval: cabaret, wel degelijk effect kan hebben als tegengeluid. Humor is de beste kruiwagen om iets duidelijk te maken.'

En wat hij vrijwel zeker weet: dat De 100% Ab Show of zijn nieuwe voorstelling Bot méér kan uithalen dan Balkenendes abstracte normen- en waardendebat. 'Het zit 'm in kleine dingen, in de kleine verhalen die je vertelt. Ik hoop altijd maar dat iemand de volgende keer dat hij zoiets meemaakt, er net anders op reageert, bewust of onbewust. Speldenprikjes. Maar essentieel.'

Hij hoopt een stabiele regering. 'Néé, dat is juist niet de dood in de pot voor het cabaret. Ik hoorde het afgelopen jaar heel vaak: ''Nou, de grappen liggen nu wel voor het oprapen, hè?''. Dat is dus onzin. Want het was zó debiel, dat daar moeilijker cabaret van was te maken dan iets wat normaal is en wat je in het belachelijke trekt. Het was zo debiel dat je er nauwelijks qua debiliteit overheen kon.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.