'Een duurzaam dieet hoeft niet per se duurder te zijn'

We moeten minder vlees, melk en kaas gebruiken, minder alcohol en frisdrank drinken en sowieso minder consumeren, stelt het RIVM. Dat is beter voor onze gezondheid en goed voor het milieu. Maar wil de consument hier wel aan?

Een groot obstakel naar een meer duurzame voedselindustrie is de vleesconsumptie. 'Eet eens niet alleen de beste delen.' Beeld Marcel van den Bergh

Om te komen tot een duurzaam en gezond voedingspatroon moeten we op alle fronten minderen, stelt het RIVM-rapport Wat ligt er op ons bord? Minder vlees, minder alcohol, minder frisdrank. Het is misschien geen populaire boodschap, beaamt Nancy Hoeymans, een van de auteurs, maar het moet.

'Voedsel heeft een enorm aandeel in de uitstoot van broeikasgassen. Als je de overgang wilt maken naar een duurzame economie ontkom je er niet aan ook onze voedingsgewoonten aan te pakken.'

Het goede nieuws is dat duurzaam en gezond eten volgens u prima samengaan.

'Wie eet volgens de Schijf van Vijf consumeert meer groenten, minder vlees en weinig suiker - en drinkt mondjesmaat alcohol. Dat is gezond en ook duurzaam. Overigens hoeven gezonde keuzen niet altijd duurzaam te zijn. Wie veel groenten en fruit eet die met het vliegtuig worden ingevlogen, veroorzaakt toch een hoge milieubelasting.'

Het slechte nieuws is: daar hangt een prijskaartje aan.

'Dat kun je zeggen. Maar het effect is niet eenduidig. Als we minder eten kost ons dat ook minder geld. Duurzaam voedsel is misschien wel duurder, maar een duurzaam dieet hoeft dat niet te zijn.'

De overheid houdt het nu vooral bij informatie over goede voeding en laat het verder over aan burgers en bedrijven. Maar die komen er samen niet uit. De consument gaat voor goedkoop, bedrijven willen winst maken. Zo schiet het niet op met de duurzaamheid.

'Zo scherp zou ik het niet willen zeggen. Bedrijven zijn bezig met duurzaam voedsel, op scholen wordt gewerkt aan gezond eten in kantines, in de winkel worden alleen nog scharreleieren verkocht.

'Burgers willen best gezond en duurzaam eten, maar de consument kiest toch vooral voor wat in de aanbieding is. Bedrijven willen maatschappelijk verantwoord ondernemen, maar ook winst maken. Dat is een dilemma. Overheid, bedrijven en burgers zouden daarover met elkaar in gesprek moeten gaan. Je zou iets aan het aanbod moeten doen, dat is belangrijk. Ik zou bijvoorbeeld wel willen dat Albert Heijn alleen nog duurzame en gezonde producten in de bonus doet.'

Nancy Hoeymans: 'Als je de overgang wilt maken naar een duurzame economie ontkom je er niet aan ook onze voedingsgewoonten aan te pakken.' Beeld Tjitske Sluis

U plaatst kanttekeningen bij de informatie over eten. Die is vaak verwarrend en tegenstrijdig.

'Daar mag je je zorgen over maken. Voedselgoeroe's krijgen op social media en op tv ruim baan om hun ideeën te ventileren, zonder dat er tegengas wordt gegeven. De informatie van het Voedingscentrum, dat zich baseert op wetenschappelijk onderzoek, wordt afgezet tegen uitlatingen van een individu als niet meer dan een mening. Dat is kwalijk.'

U vindt dat de overheid een duurzaam en gezond voedingspatroon sterker moet bevorderen.

'Gezien de ambitieuze doelstellingen kan er inderdaad wel een tandje bij.'

U oppert als voorbeeld invoering van een accijns op vlees. Dat idee heeft het eerder niet gehaald. Denkt u dit nu haalbaar is?

'Dat is niet aan ons. Maar het zou kunnen helpen. De prijs van een product heeft grote invloed op de vraag.'

De Nederlandse vleesindustrie (jaaromzet: 19 miljard euro) zal daar niet blij mee zijn - en beschikt over een machtige lobby.

'Op de korte termijn heeft een duurzaam voedingspatroon negatieve effecten op de economie. Maar wij denken dat een omschakeling naar een duurzame voedselproductie op de lange termijn ook kansen biedt. De Nederlandse voedselsector heeft een grote innovatiekracht. Nederland kan zijn voorsprong in kennis in de toekomst te gelde maken.'

Vleesconsumptie komt in uw rapport vaak terug als een groot obstakel naar duurzame consumptie. Is vlees echt zo'n probleem?

'We hoeven niet allemaal veganist te worden. Maar als je minder dierlijke producten consumeert, sla je een grote slag. Je moet naar de hele keten kijken. Als je zuivel consumeert, zou je de dieren moeten opeten die de zuivelindustrie voortbrengt, zoals stierkalfjes en bokken. Het is duurzamer het dier van kop tot kont te gebruiken in plaats van alleen de beste delen.'

In uw rapport legt u de nadruk op minder consumeren. De meeste mensen willen juist steeds meer. Gaan gezond en duurzaam wel samen met lekker eten?

'Minder gaat over kwantiteit, niet over kwaliteit. Zonder suiker en vet kan eten ook lekker zijn. Dat is de uitdaging waar we samen voor staan: laten zien dat dat wel samen kan gaan.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.