'Down-test' wordt voor iedereen in Nederland beschikbaar

De moderne test op het downsyndroom, de NIP-test, komt binnenkort beschikbaar voor alle zwangeren in Nederland. De Gezondheidsraad adviseert de test beschikbaar te stellen voor alle zwangere vrouwen. Minister Schippers volgt over het algemeen deze adviezen op.

Een verloskundige is bezig met de controle van een zwangere vrouw. Beeld anp

Met de NIP-test, de Niet Invasieve Prenatale Test, kan op een veiliger manier worden aangetoond of een ongeboren kind het syndroom van Down heeft. Bij de moeder hoeft alleen een buisje bloed te worden afgenomen. Bij andere testen moet soms een grote naald door de buikwand van de moeder worden gestoken.

De NIP-test is met meer dan 99 procent veel betrouwbaarder dan de huidige combinatietest, waaruit alleen een kansberekening volgt.

Uitwijken naar België of Duitsland

Zwangeren in Nederland wachten al jaren op de vrije invoering van de NIP-test, die al sinds 2013 als betrouwbaar en risicoloos wordt beschreven. Verloskundigen mogen tot nu toe niet uit zichzelf bij een zwangere over de NIPT beginnen. Alleen vrouwen die er zelf om vragen, krijgen informatie.

Jaarlijks wijken duizenden vrouwen uit naar België of Duitsland om daar de test te laten doen. Alleen vrouwen die na de huidige combinatietest horen dat hun kind een verhoogde kans heeft op down, mogen zich sinds april 2014 in Nederland met de NIPT laten testen - als onderdeel van een experiment.

Als minister Schippers het advies van de Gezondheidsraad opvolgt, komt de test beschikbaar voor iedereen als experiment: er moet nog wel wetenschappelijk onderzoek naar worden gedaan.

'We zijn eindelijk af van de idiote situatie dat niet aan iedereen informatie mag worden gegeven', zegt geneticus Erik Sistermans van de VUmc, projectleider van het NIPT-onderzoek. 'Dat valt voor gynaecologen niet uit te leggen aan vrouwen. Ook is het nu niet meer nodig dat ziekenhuizen buisjes bloed van vrouwen naar het buitenland moeten sturen, terwijl in de kamer ernaast gewoon laboratoria zijn voor die testen.' Hij verwacht dat op termijn de combinatietest zal verdwijnen.

Als de NIP-test aangeeft dat het kind down heeft, is voor absolute zekerheid nog wel een vlokkentest of vruchtwaterpunctie nodig, waarbij een naald door de buikwand van de moeder wordt gestoken. Dat is gevaarlijk: 3 tot 5 op de 1.000 baby's overlijdt door deze ingreep.

Lees ook

'Schippers heeft tientallen onnodige miskramen op haar geweten door het verbod op de NIP-test', zegt kinderarts en klinisch geneticus Patrick Willems. 'Als ik één van die patiënten was, dan zou ik haar of de Nederlandse staat daarvoor aanklagen', zegt hij.

Als de NIP-test wordt ingevoerd om ongeboren baby's te screenen op het downsyndroom, zal het aantal zwangere vrouwen dat zich laat screenen toenemen. Dat verwachten onderzoekers van het UMC Utrecht en het VUmc in Amsterdam.

Financiering

Tegen de vrije invoering van de NIPT werd eerder geprotesteerd, omdat ouders van downkinderen vrezen dat deze kinderen langzaam uit de samenleving zullen verdwijnen. Opvallend aan het advies is dat vrouwen straks ook geïnformeerd mogen worden over andere chromosoomafwijkingen die tot ernstig gehandicapte kinderen leiden en via de NIPT zichtbaar zijn. Wel hebben vrouwen het 'recht op niet weten': als ze van tevoren aangeven dat ze dit niet willen, horen ze niets.

Minister Schippers moet bij toestemming nog wel beslissen hoe ze dit financiert: laat ze de test onder de basisverzekering vallen of moet de zwangere een eigen bijdrage betalen?

In de landen om ons heen is de NIPT allang vrij verkrijgbaar. Volgens geneticus Sistermans verlopen zaken traag doordat de test hier onder de Wet op het bevolkingsonderzoek valt. 'Maar het had allemaal wel wat sneller gemogen.'

Minister Edith Schippers van VWS Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.