‘Door de Brexit voel je je opeens een echte buitenlander’

Ze vrezen de Brexit, de buitenlanders die soms al tientallen jaren in Engeland wonen. Want wat zullen hun rechten straks nog zijn? De Nederlandse Francisca Oxley hoopt via de gemeenteraadsverkiezingen het tij alsnog te kunnen keren.

Francisca Oxley Beeld ©Antonio Olmos

Met verkiezingsfolders in haar verkleumde handen belt Francisca Oxley aan bij een huis in een dorp net ten zuidwesten van Londen. Een vrouw van in de 40, met een schort om haar middel en nieuwsgierige kinderen op de achtergrond, doet open. ‘Goedenavond, ik ben hier namens de Liberaal-democraten’, introduceert de Nederlandse zich in accentloos Engels, ‘gaat u stemmen?’ 

Het antwoord van vrouw is bevestigend en haar stem zal donderdag bij de gemeenteraadsverkiezingen waarschijnlijk gaat naar de eurogezinde Lib-Dems. ‘Maar mag ik me excuseren? Ik moet naar de keuken voor het eten aanbrandt.’ Kandidaat-gemeenteraadslid Oxley lacht. ‘Alle begrip. Ik wens u nog een fijne avond.’

Dat ze, getooid met een oranje rozet op haar jas, op een frisse voorjaarsavond deur aan deur zou gaan om stemmen te winnen voor een Engelse politieke partij, had Oxley tot voor twee jaar nooit durven vermoeden. ‘Het Brexit-referendum heeft alles veranderd’, zegt de Nederlandse die getrouwd is met een Engelsman, ‘opeens voel je je echt een buitenlander, moet je denken aan je rechten, aan je status.’ Teleurgesteld tot woedend zijn over de keuze van 52 procent van haar landgenoten, was niet genoeg voor haar. ‘Ik wilde echt actie ondernemen om de Brexit terug te draaien.’

De 48-jarige sloot zich aan bij Surrey for Europe en vervolgens ‘De Drie Miljoen’, een pressiegroep voor de EU-burgers op het eiland die nauw met Brussel samenwerkt, en iets minder nauw met Londen.

Deze organisatie waakt over de rechten en belangen van de Europese burgers, die door premier Theresa May als ruilmiddel werden gezien. ‘De Britse regering zegt nu dat het aanvragen van een settled status heel eenvoudig zal zijn, maar daarover bestaat veel wantrouwen, zeker sinds honderden Britse burgers van Caraïbische komaf die hier na vijftig jaar te hebben gewoond opeens als illegalen zijn behandeld. Ikzelf woon hier pas achttien jaar.’ 

Kloof

Het zijn vooral West-Europese burgers die zich inzetten, zo heeft Oxley ondervonden. ‘Het zijn dan ook de ambassades van landen als Nederland, Frankrijk en Duitsland die het meeste doen. Daar is een grote kloof zichtbaar. Veel Oost-Europeanen hier lijken amper te weten wat er gaande is.’

Oxley is nog verder gegaan bij haar strijd en sloot zich aan bij de Liberaal-democraten, naast De Groenen de enige Britse politieke partij die vierkant achter het lidmaatschap van de Europese Unie staat en zich sterk maakt voor een herkansingsreferendum. Sinds het referendum is het aantal partijleden gestegen tot boven de honderdduizend, een stuk meer dan de Conservatieven. 

Maar deze hernieuwde populariteit heeft zich nog niet vertaald in electoraal gewin. Bij de afgelopen parlementsverkiezingen werd de partij als vanouds fijngemalen tussen Labour en de Conservatieven. De gemeenteraadsverkiezingen vormen een nieuwe kans en dit is het terrein waar ’s lands derde partij doorgaans in uitblinkt. In campagne voeren zijn ze actiever dan de Tories.

Na overleg met het partijbestuur kreeg Oxley een plaatsje op de kandidatenlijst, wat betekent dat ze haar werk bij een reisorganisatie en het opvoeden van drie kinderen deze weken combineert met het kloppen op voordeuren. Onder de hoede van een ervaren raadslid doet ze dat met Liz Ambekar, een jonge vrouw uit een Labour-familie die sinds de Brexit actief is geworden voor de LibDems. Dat laatste geldt ook voor coördinator Gerard Doherty, een Noord-Ier die zich zorgen maakt over de toekomst van zijn land van herkomst.  ‘Voor veel Engelsen bestaat Noord-Ierland amper’, zegt hij met een zangerig accent, ‘en dat was goed zichtbaar tijdens het referendum. En nu zie je de consequenties.’

Cheeky

Voornaamste gespreksonderwerp in deze omgeving, die de Brexiteer Dominic Raab als Conservatieve vertegenwoordiger in het Lagerhuis heeft, is de angst dat er nieuwbouw komt op de omliggende groengebieden. Maar de Liberaal-democraten hopen ook te profiteren van het feit dat 65 procent van de mensen hier voor het EU-lidmaatschap heeft gestemd. ‘ Tevens rekent de partij erop dat de drie miljoen Europeanen voor het eerst via de stembus hun zegje kunnen doen over de Brexit. Labour is zelfs zover gegaan Europese burgers in Londen een persoonlijke bedelbrief te sturen. ‘Een beetje cheeky’, zegt Oxley lachend, ‘maar waarom ook niet? Probleem is dat de partij onder leiding van Jeremy Corbyn nu ook voor de Brexit is.’

Na op een twintigtal deuren te hebben geklopt, komt Oxley bij een huis dat schuilgaat achter een basketbalpaal en kersenbloesems eindelijk een collega-continentaal tegen op het verkiezingspad. Het is de Italiaan Giovanni Lombardi, die al dertig jaar in Engeland woont en inmiddels zo Engels is dat hij zijn hond heeft vernoemd naar de bekende voetballer Bobby Charlton.

‘Ik ga zeker op jullie stemmen’, meldt deze juridisch adviseur van het Italiaanse consulaat, ‘De Brexit is een vergissing en het is onrechtvaardig dat ze ons niet de kans hebben gegeven mee te stemmen destijds. En dit is misschien wel de laatste keer dat we hier kunnen stemmen.’

Voor Oxley is het weer een piepklein stapje richting de felbegeerde raadszetel, een zetel trouwens die ze zal moeten opgeven zodra de Britten de EU officieel achter zich laten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.