'Docenten moeten alle hoeken en gaten van het Engels kennen'

Meer dan de helft van de studies volledig in het Engels

Universiteiten bieden steeds meer Engelstalige opleidingen aan. Leidt dat tot een betere aansluiting bij de internationale academische wereld, of juist tot slechter onderwijs? Twee meningen tegenover elkaar.

Foto Bert Spiertz/Hollandse Hoogte

Nee: Piet Gerbrandy is universitair docent Klassiek en Middeleeuws Latijn aan de Universiteit van Amsterdam. In 2014 schreef hij met drie andere docenten een manifest tot behoud van het Nederlands.

'Aan de academie moet je heel ingewikkelde problemen op een genuanceerde manier kunnen bespreken. Om je hartstocht voor het vak over te dragen, moet je beschikken over een zekere welsprekendheid. Docenten moeten dus alle hoeken en gaten van de Engelse taal kennen om goed college te kunnen geven.

Ik constateer dat dat bij de meeste non-native speakers niet het geval is. Bij mijzelf ook niet, dat geef ik meteen toe. Ik kan best adequaat informatie overdragen, maar ik merk dat de bezieling wordt gestremd als ik mijn colleges in het Engels moet geven wat godzijdank nog niet heel vaak voorkomt.

In het Nederlands heb ik veel meer synoniemen paraat. Grappen maken, subtiele toespelingen; dat kan ik minder goed in het Engels. Door Engels zo'n prominente rol op de universiteit te geven, haal je dus de academische subtiliteit, de hartstocht en de inspiratie weg uit het onderwijs. Dat is zonde.

En er zijn nog meer argumenten tegen Engelstalig onderwijs. Veel studenten zullen een baan in Nederland krijgen. Dat zullen ook hoge banen zijn, want ze hebben goed doorgeleerd. Dan lijkt het me handig als ze zich perfect en genuanceerd kunnen uitdrukken in het Nederlands.

Dat gaat niet vanzelf. We merken nu al dat veel studenten een erbarmelijke beheersing van de Nederlandse taal hebben. Er is daarom zelfs een taaltoets ingevoerd. Je wil niet weten hoeveel studenten daarvoor zakken. Het lijkt me dus beter om te zorgen dat studenten het Nederlands in de eerste drie jaar van hun studie op een volwassen, academisch niveau leren beheersen.

En dat brengt me bij een volgend punt. Want als studenten al niet in staat zijn zich in hun moedertaal correct uit te drukken, dan ontstaan extra moeilijkheden als ze onderwijs moeten volgen in een andere taal. Dat blijkt ook. We denken misschien dat Nederlandse studenten goed Engels kunnen, maar dat is niet altijd zo. Ook bij mijn studenten bij en klassieke talen - vaak echte lezers - kosten Engelse teksten veel meer tijd en moeite.

Dat geldt overigens ook voor een deel van de buitenlandse studenten, voor wie de universiteiten de Engelstalige programma's optuigen. Sommigen hebben zo'n beperkte kennis van het Engels, dat ze eenvoudige colleges niet kunnen volgen, laat staan dat ze een goede paper kunnen schrijven. Het risico bestaat dat docenten water bij de wijn gaan doen, om het deze buitenlanders toch naar de zin te maken. Dat haalt het niveau van het onderwijs omlaag.'

Piet Gerbrandy.

Meer studenten aantrekken

Yes: Floris Rutjes is hoogleraar synthetische organische chemie en vicedecaan onderwijs van de bètafaculteit aan de Radboud Universiteit. Op zijn initiatief zijn twee bacheloropleidingen waar hij als docent bij betrokken is vanaf dit studiejaar volledig in het Engels.

'Engels is de dominante voertaal in de wetenschap. Vraag een Nederlandse wetenschapper zijn onderzoek in het Nederlands uit te leggen, en zijn verhaal is doorspekt met Engels jargon. Bij veel van onze cursussen was al het studiemateriaal al in het Engels. Dan is het een logische vervolgstap de hele studie in het Engels aan te bieden.

Vanaf september gaan zes Engelstalige bachelors van start aan de Radboud Universiteit, een aantal van deze opleidingen wordt ook nog in het Nederlands aangeboden. Het is onze ambitie als universiteit om internationaler te worden. Dan moet je veel opleidingen in het Engels aanbieden.

Wat ook meespeelt is dat we verwachten dat we in de toekomst minder Nederlandse studenten zullen trekken, simpelweg om demografische redenen: er zijn minder scholieren. Als we de competitie met andere universiteiten aan willen blijven kunnen, moeten we dus meer studenten aantrekken. Een manier om dat te doen is Engelstalige opleidingen aanbieden. Het is ons zeker niet te doen om lekker te verdienen aan internationale studenten, het gaat ons om de kwaliteit van het onderwijs. Die staat voorop.

Floris Rutjes.

Het is helaas wel zo dat niet elke docent even goed Engels spreekt. Er zijn veel docenten die de taal fantastisch beheersen, maar er zijn er zeker ook een aantal die altijd commentaar krijgen van studenten. Ze spreken grammaticaal correct Engels, maar hun accent is soms zo sterk Nederlands dat studenten het toch als slecht ervaren.

Zelf heb ik twee jaar in de VS gewoond, daardoor ben ik geoefend in de taal. Tegelijkertijd merk ik dat ik me net iets minder goed kan uitdrukken dan in het Nederlands. Dat is nu eenmaal zo. Ik ervaar het niet als een handicap en ik heb niet het idee dat de kwaliteit van wat ik doceer minder wordt.

Er zijn scholieren die laten weten dat ze niet voor ons kiezen vanwege het Engels. Ze zijn bang dat ze het niveau niet aankunnen. Dat is jammer. Maar er staan veel studenten tegenover die speciaal voor het Engels komen, ambitieuze studenten. Die zien we graag. Het enthousiasme is ook terug te zien in het aantal inschrijvingen voor onze opleidingen. Aan de faculteit als geheel is het aantal studenten licht opgelopen. Maar bij de twee opleidingen die volledig over zijn gegaan op het Engels - scheikunde en moleculaire levenswetenschappen - is het aantal inschrijvingen nu 170. Dat waren er vorig jaar nog 140. Dat zegt genoeg.'

Engels rukt op in de collegezaal, 60 procent studies volledig Engelstalig

Het Engels maakt een onstuitbare opmars in het hoger onderwijs door. Het merendeel (60 procent) van alle opleidingen die Nederlandse universiteiten dit studiejaar aanbieden wordt inmiddels volledig in het Engels gegeven.

Meer over