INTERVIEW

'Diversiteit bij de NPO? Niks van gemerkt'

Wat zijn dit voor vragen? met Norbert ter Hall

Regisseur Norbert ter Hall (50) wordt boos als hij zich niet met elk aspect van zijn series en films mag bemoeien. Gelukkig kan hij daar nu íéts beter mee omgaan.

Norbert ter Hall: 'Het is slecht gesteld met de diversiteit in Nederlandse films en series.' Beeld Frank Ruiter

Adam of Eva?

'Adam (gespeeld door Teun Luijkx, red.) is een man en ik ben een man die op mannen valt, dus zijn personage voelt vertrouwd. Teun speelde ook in mijn film &ME (2013), over een driehoeksverhouding die laat zien dat het de moeite waard is van elkaar te houden, ook als dat niet voor eeuwig is. Is Teun mijn muze? Absoluut. Hij acteert op een constant, hoog niveau en hij is heel knap. Eva (gespeeld door Eva van de Wijdeven, red.) is op een andere manier interessant, omdat de wereld van de vrouw voor mij juist niet vertrouwd is. Ze acteert ook meer op gevoel. Veel actrices kunnen mooi verdrietig zijn, maar Eva kan mooi boos zijn. Ze speelt dan zoveel dingen tegelijk, dat het grappig, emotioneel en ontroerend is. Ik snap nog steeds niet hoe ze dat doet.'

Loes Luca of Rossy de Palma?

'Ik wil volgend jaar mijn nieuwe film Salamanca draaien, met een script dat Roos Ouwehand speciaal voor deze twee actrices schreef. In de film gooit Loes Luca na haar pensioen het roer om en gaat ze Spaans leren in Salamanca. Ik ken Loes van het 't Schaep met de 5 pooten en ik wist Rossy te strikken voor een bijrol in &ME. Ik moest een Spaanse moeder casten en zij was de enige Spaanse actrice die ik kende, uit de films van Almodóvar en van de modeshows van Gaultier. Gelukkig ging ze in op mijn uitnodiging om elkaar in Madrid te ontmoeten. Ze zei: ik doe je film, maar wat voor kapsel krijg ik? Toen ik Rossy tijdens de opnamen zag staan, dacht ik: dit is de Spaanse Loes Luca. Ik kijk dus erg uit naar hun ontmoeting. Of het worden vriendinnen voor het leven, of ze haten elkaar vanaf dag één.'

CV Norbert ter Hall

1966 Geboren in Gorinchem
1984 -1989 Opleiding tot grafisch ontwerper aan de Hogeschool voor de Kunsten in Arnhem
1989 - 1992 Werkzaam als decorontwerper voor theater en tv
2001 Film Monte Carlo (regie)
2003 - Heden Tv-registraties van cabaretshows, met name voor Theo Maassen (regie)
2006 Serie Waltz (regie)
2006 - 2011 Serie 't Schaep met de 5 pooten (regie)
2011 - 2016 Serie A'dam - E.V.A. (regisseur en creatief producent)
2013 Film &ME (scenario en regie)
Norbert ter Hall is getrouwd met scenarioschrijver Robert Alberdingk Thijm. Ze wonen in Amsterdam.

Hilversum of Hollywood?

'Hollywood. Ik ben opgeleid als vormgever en begonnen als decorontwerper, dus ik vind dat bij ieder project een andere vorm past: soms film, soms tv. Mijn blik reikt steeds verder. Ik wil verhalen vertellen die voorbij landsgrenzen gaan. A'dam - E.V.A. is een serie over Amsterdam, maar de Amerikaanse producent Fox 21, die ook Homeland maakt, werkt nu aan een remake. Hun Adam en Eve wonen in New York. Net als in onze serie wordt hun romance vervlochten met andere verhalen uit de stad. Sommige verhalen lijken op die van ons, andere zijn nieuw. Zo is Eva's beste vriend Harm Jan in hun pilotscript Indiaas. We krijgen alles te lezen, maar de uiteindelijke beslissing ligt bij hen. Fox 21 heeft een bekende scenarioschrijver en regisseur aangetrokken, maar ik mag hun namen nog niet noemen. Ondertussen zijn er ook in Duitsland, Spanje en Italië plannen voor een remake.'

Arthouse of kaskraker?

'Ik zou graag een kaskraker maken, maar helaas is het resultaat meestal arthouse. Ik hoopte dat er veel meer mensen naar &ME zouden gaan. Ik had goede recensies en ook een paar slechte, maar ik had vooral een distributeur (Cinéart, red.) die alle energie in andere films stak. Ik heb zeven jaar aan die film gewerkt. Vervolgens lever ik hem af bij een distributeur die hem het raam uitgooit. &ME draaide maar in vijf zalen. Dat was een klap in mijn gezicht. De bezoekersaantallen weet ik niet eens, ik heb mezelf daartegen beschermd. Het gaf al zoveel stress.'

Controle of loslaten?

'Ik hoef niet alles zelf te doen, maar ik voel me wel overal verantwoordelijk voor. Ik wil dat de aftiteling mooi is vormgegeven en dat de toon van posts op sociale media past bij de serie. Ik word boos als ik me niet met die dingen mag bemoeien. Ik ben daarvoor in therapie geweest. Het ging in die sessies altijd over werk: waarom laat ik me zo op de kast jagen, hoe kan ik frustrerende dingen beter accepteren? De NPO wilde bijvoorbeeld het laatste seizoen van A'dam - E.V.A. al in het voorjaar uitzenden. De druk was gigantisch, maar ik dacht: het kán gewoon niet. Toen stelden ze voor om een tweede editor aan te nemen, zodat het monteren volgens hen in de helft van de tijd kon. Maar ik kan mezelf niet opdelen. Dan springen de tranen in mijn ogen. Moet ik me na twee seizoenen nou wéér bewijzen? Door die therapie kan ik iets beter met zulke situaties omgaan. Met de nadruk op iets.'

Robert Alberdingk Thijm of Robert Alberdingk Thijm?

'Robert en ik zijn al 26 jaar samen. Ik ben nog steeds gek op hem en hij volgens mij ook op mij. We zijn echt Peppi en Kokki - en werken dus ook met elkaar. (Alberdingk Thijm is scenarioschrijver, red.) Ongeveer de helft van alle projecten die we doen, doen we samen. Dat is geen afspraak, zo loopt het gewoon. In het begin van onze relatie ging samenwerken voor geen meter, omdat we allebei ons eigen terrein nog moesten claimen. Maar nu is het heel leuk. A'dam - E.V.A. is echt ónze serie; al die verhalen en personages kunnen we herleiden tot ons eigen leven. We zijn net terug uit Taiwan, waar we zes weken hebben geschreven aan onze eigen projecten. Ik heb nu een eerste versie van een filmscript af, dat geïnspireerd is door het boek Het zijn net mensen van Joris Luyendijk. Mijn film gaat over een correspondent in een fictief land met een fictieve oorlog en de absurditeit van zijn werk. Ik ben dyslectisch als de pest, dat is waarom ik altijd een aversie had tegen schrijven. Maar ik merk toch dat er verhalen zijn die ik zelf moet schrijven, op mijn manier. Het is wel fijn dat ik het aan Robert kan laten lezen, die gelijk alle spelfouten eruit haalt. Ik laat hem het liefst iedere alinea meteen lezen, terwijl Robert zijn werk altijd wil laten bezinken voor hij het aan mij laat zien.'

Robert Alberdinck Thijm en Norbert ter Hall in 2011. Beeld An-Sofie Kesteleyn

Theo Maassen of Micha Wertheim?

'Theo Maassen, die ken ik veel langer. Hij heeft in drie van mijn series geacteerd en zo is er een vriendschap ontstaan. Hij heeft een ruige uitstraling, maar qua karakter lijken we erg op elkaar: we willen allebei mooie, persoonlijke dingen maken en daarmee de wereld veranderen. In 2003 vroeg hij me de tv-registratie van zijn theatershow te regisseren. Dat ik dat nooit eerder had gedaan, vond hij geen enkel probleem. Alle cabaretiers houden Theo in de gaten, dus toen ik zijn shows had gedaan, werd ik door iedereen benaderd. Dit jaar registreerde ik Micha's show Voor Zichzelf. Hun stijl is compleet verschillend. Theo is veel expressiever en rock-'n-roll, ik hoef als regisseur alleen de bal te volgen. Micha is ook geweldig, maar die staat bijna de hele show stil. Hij heeft wel mooie, gestileerde decors, dus dat breng ik ook gestileerder in beeld. Het blijft hun show, ik volg hun ritme.'

Homo's op de buis: impliciet of expliciet?

'Er zitten geregeld homopersonages in mijn films en series, maar hun geaardheid is nooit een probleem. Ik wil geen treurwilgen of hysterische uitvergrotingen. Het is slecht gesteld met de diversiteit in Nederlandse films en series. Niet alleen homo's zijn ondervertegenwoordigd; je ziet ook veel te weinig vrouwen en mensen met een buitenlandse afkomst. Wat zegt een maker als hij een wereld schetst met alleen maar witte mensen? Kent hij geen andere mensen, of wil hij ze niet zien?'

Diversiteit: publieke omroep of RTL?

'RTL, die lopen al een tijdje voor. Het is krankzinnig dat de NPO zich zo op de vlakte houdt in de Zwarte Pieten-discussie. Het is arrogant en dom. Vorig jaar schreef ik een open brief toen de NPO een kerstfilmpje maakte waarin alleen witte mensen waren te zien, met de zin: Kerst vieren we samen. Ik kreeg maar geen reactie, tot ik Frans Klein (directeur Televisie bij de NPO, red.) tegenkwam. Hij zei dat ik gelijk had, maar dat ze op dat moment niet konden reageren. Op de nieuwjaarsreceptie van de NPO werd vervolgens gezegd dat diversiteit hét speerpunt zou worden van 2016 - niks van gemerkt. De NTR heeft de beslissing over de pieten in het Sinterklaasjournaal nu wéér voor zich uit geschoven. Ze hadden alleen niet verwacht dat RTL ze zou inhalen. Nu hoor ik in de wandelgangen dat de NTR dit seizoen een mengvorm gaat doen: andersoortige pieten, maar óók zwarte pieten. Ik word daar echt verdrietig van. Als je je niet durft uit te spreken, mag je jezelf ook geen publieke omroep noemen.'

Het derde en laatste seizoen van A'dam - E.V.A. begint zondag om 20.25 uur op NPO 3.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.