Reportage

'Dit vrijwilligerswerk is leuk, voor een dagje'

Reportage Nationaal vrijwilligersevenement NLDoet

Dit weekend was Nederland even de gedroomde participatiemaatschappij tijdens vrijwilligers evenement NLDoet. Is dit de samenleving van de toekomst? 'Daarvoor is iedereen te drukdrukdruk.'

Beeld Julius Schrank

Zo ziet de doe-democratie er dus uit, in een wijkcentrum in de Stripheldenbuurt van Almere. Achter naaimachines zit een dertigtal vrouwen, sommigen met een centimeterlint om de hals. Vanochtend vroeg zijn ze uit alle uithoeken van Nederland hierheen gekomen om de hele dag belangeloos verkleedkleding te naaien voor gehandicapte kinderen.

'Wat een feestje', zeggen ze terwijl de lappen stof langs de naald roetsjen. En: 'We mogen vandaag helemaal los.'

Dit weekend was het weer NLDoet, het nationale vrijwilligersevenement van Nederland. Twee dagen lang veranderde Nederland in een sprookjesachtige participatiemaatschappij waarin circa 300 duizend vrijwilligers eendrachtig rolstoelen duwen, schooltuintjes aanplanten en zorgboerderijen schilderen. Koning Willem-Alexander en koningin Maxima gelden als beschermechtpaar van het evenement, prinses Beatrix hielp mee met een veger in haar hand.

Is dit de toekomst van Nederland, een maatschappij die meer dan nu steunt op vrijwilligers? Niet als je het vraagt aan de burgers die nu al hun vrije dag opofferen voor anderen.

Goede doel

Schuif even aan naast de naaimachine van Anita Manshande uit Leeuwarden. Ze maakt een schort, aan de voorkant voor een kok, aan de achterkant voor een verpleegster, 'zodat zowel een jongen als een meisje het kan dragen.' Leuk, nietwaar? En ook nog voor het goede doel. Maar de maatschappij die draait op vrijwilligers, dat is een ander verhaal. 'Dat zal lastig worden. Ja toch? Want iedereen heeft het drukdrukdruk. Om me heen zie ik dat ook. Ik ben zelf ook druk, trouwens.'

Dat merken ze bij het Oranjefonds, de organisator van NLDoet. Want de opkomst viel dit jaar tegen. Bij het grote vrijwilligersevenement kwamen dit jaar duizenden vrijwilligers minder opdagen dan in 2013 en 2014. Zijn er vorig jaar tijdens NLDoet 8.600 klussen gedaan, dit jaar waren dat er nog geen 7.800.

Hoe kan dat? Waar de regering-Rutte de doe-democratie letterlijk omschrijft als 'uitkomst van een terugtredende overheid in tijden van bezuinigingen', vrezen ze bij het Oranjefonds inmiddels dat het juist andersom werkt: overheidsbezuinigingen leiden juist tot minder inzet van vrijwilligers. De doe-democratie wordt bedreigd door een terugtredende overheid.

'We gaan onderzoeken waarom er een terugloop is in het aantal vrijwilligers', zegt plaatsvervangend directeur van het Oranjefonds Jonne Boesjes. 'Maar de vrijwilligerscentrales zeggen: de laatste jaren zijn er zoveel mensen wegbezuinigd dat het moeilijk wordt om een klus te organiseren. Om vrijwilligerswerk te organiseren, heb je echt ook betaalde krachten nodig. In bijvoorbeeld het welzijnswerk zijn daar steeds minder mensen voor.'

Koningin Maxima helpt bij het witten van een muur in de sportruimte van het dorpshuis van het Gelderse dorp Tricht in het kader van NLDoet. Beeld ANP

Hulp

De speeltuin van Badhoevedorp was een van de vele maatschappelijke organisaties die tijdens NLDoet hoopte op een opknapbeurt, net als voorgaande jaren. Maar dit jaar bleven de vrijwilligers weg. 'Ik ben nu zelf maar de oude toestellen aan het slopen', zegt speeltuinvoorzitter Sander Peters. De enige die hem te hulp schiet, is zijn zesjarige zoontje.

Ook een geplande high tea diep in de Amsterdamse Bijlmer, in een gebouw van het straathoekwerk, lijkt verlaten. En bij kinderboerderij Limmel in Maastricht kunnen ze nog wel wat vrijwilligers gebruiken voor op de open dag. Maar secretaris-penningmeester Fred Lück maakt zich geen zorgen. 'De lokale CDA-fractie heeft al toegezegd dat ze komen helpen.'

Snoezelpak

Aan de naaitafel in Almere vorderen de schorten, muizenpakken en tovenaarscapes gestaag. De organisator, Sacha de Ruiter, belegt jaarlijks een naaievenement voor een goed doel: tastkussentjes voor dementerenden, ondergoed voor de voedselbank. Een jonge vrouw met het syndroom van Down laat haar maten opmeten voor een heuse prinsessenjurk, 'zo een als in Frozen'.

'Vrijwilligerswerk doen, dat zit meestal wel in je', zegt Angelique Wilderink, rij-examinator uit Rijswijk, terwijl ze naait aan een snoezelpak voor meervoudig gehandicapten. Kijk, leuk, ruw klitteband. 'Dat bevordert de tastzin.' Ze heeft iets met de doelgroep: haar zoon heeft een ernstige vorm van autisme. Ze redt het, met een pgb en accepteren dat er altijd gesteggel is met verzekeringen. Ze ziet ook: het lukt niet iedereen. Bijna verbaasd zegt ze: 'Ik ben mantelzorger voor mijn zoon en help ook weer anderen.'

Maar kom hier in de Stripheldenbuurt niet aan met de participatiemaatschappij. 'De participatiemaatschappij, daaronder verstaat het kabinet iets heel anders dan de samenleving', zegt Petra Kleinendorst uit Hoeksewaard. Ze legt net de laatste hand aan een vlindercape in rood-blauw fleece. 'O wacht, er zit nog een speld in!'

'Ik vrijwillig best wel veel', zegt Kleinendorst over zichzelf. Naast haar werk als beëdigd tolk is ze vrijwilliger in een bejaardencentrum en ze organiseert een breicafé. Maar door bezuinigingen op het gehandicaptenvervoer stopte ze onlangs als begeleider van gehandicapten. Het busje reed niet meer: haar cliënten konden ineens niet meer komen opdagen.

Noodhulp

'Mantelzorg, ze denken dat je dat er even naast doet', verzucht Sylvia van Engen naast haar. 'Ja, dat zie je allemaal voorbij trekken.' Ze werkt in Almere in een ziekenhuis. Vanuit die functie verleent ze noodhulp aan alleenstaande moeders zonder geld voor babyspullen. Een van haar patiënten is eind deze maand uitgerekend. 'Ze heeft geen bedje, ze heeft niks.'

Tegenwoordig ziet ze zulke mensen vaker. 'Je ziet het sinds de crisis, mensen zonder werk.' Een asielzoekersgezin uit Azerbeidjan laatst, totaal onvoorbereid op een baby in een kamertje in het AZC. Een ziekenhuisregel is dat ouders hun pasgeborene veilig moeten vervoeren in een kinderwagen of maxi-cosi. Maar niet meer alle ouders kunnen zich zoiets veroorloven.

Ze kijkt naar het cheetahpak dat ze maakt. Eigenlijk zou het een berenpak worden, maar ja, er is geen berenstof, iets met tijgerprint lag er wel, dus vandaar een cheetahpak. Een gehandicapt kindje is er vast heel blij mee straks. Dit vrijwilligerswerk is leuk, voor een dagje. 'Na een dag heb ik het ook weer gehad.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.