'Die mensen worden als handelswaar gezien'

Mensensmokkel neemt hard toe, Hoek van Holland is populair

Het aantal zaken van mensensmokkel neemt hard toe, aldus het Openbaar Ministerie in Rotterdam. Vooral de ferry van Hoek van Holland is een populaire route naar Engeland.

Een hondengeleider van de koninklijke marechaussee controleert vrachtwagens op eventuele verstekelingen, die via Hoek van Holland met de boot naar Harwich gaan. Foto anp

Bij een controle bij de ferry van Hoek van Holland naar Engeland ontdekte de marechaussee onlangs een groep verstekelingen in een koelwagen. 'Ondanks hun dikke jassen waren hun lippen blauw van de kou. Je moet er niet aan denken wat er had kunnen gebeuren als ze niet waren gevonden', zegt Mirjam Blom, officier van justitie voor mensensmokkel. 'Die mensen worden simpelweg als handelswaar gezien.'

Sinds het najaar van 2015 is het aantal onderzoeken rond mensensmokkel fors gestegen. Het Openbaar Ministerie heeft in de regio Rotterdam/Hoek van Holland 20 zaken in behandeling genomen; dat is bijna evenveel als de 23 die opgeteld in 2013 en 2014 speelden, aldus Blom. 'En dit jaar hebben we alweer 32 verdachten aangehouden voor mensensmokkel.'

Justitie doelt dan niet op de vluchtelingen en illegale migranten die via Stena Line in Hoek van Holland of via de Rotterdamse haven naar Engeland proberen te komen, maar om de chauffeurs en hun eventuele bijrijders die er grof geld aan proberen te verdienen. Een illegale overtocht vanuit België via Rotterdam naar Engeland kost al snel duizend euro. Blom: 'Humanitaire motieven heb ik nog niet ontdekt.'

De komende weken staat een aantal mensensmokkelaars voor de rechtbank in Rotterdam of Dordrecht. Vandaag [donderdag 19 mei] moet een 47-jarige Roemeen zich verantwoorden die twee Syriërs zou hebben vervoerd in zijn bestelbus. Op 26 mei staan een 35-jarige Poolse chauffeur en zijn 28-jarige Roemeense bijrijder terecht omdat in hun laadruimte een Afghaans gezin werd aangetroffen. Het zestal zat verstopt in een dubbele achterwand van 40 centimeter breed met twee kleine luchtgaatjes.

Een vrachtwagen bij de veerdienst van Stena Line. Foto anp

Humaan maar soms knalhard

De smokkel gaat via vrachtwagens, campers, bestelbusjes en zelfs via gewone personenauto's, zoals in het geval van een Britse man (39) en vrouw (38) die twee personen in de kofferbak van hun auto verstopten - de Britten komen op 31 mei voor de rechter.

De controles bij Stena Line in Hoek van Holland gebeuren steekproefsgewijs, zegt Maarten Knol, operationeel teamleider bij de marechaussee. 'Per ferry gaan meer dan 300 vrachtwagens aan boord. We controleren weliswaar alle reisdocumenten, maar de lading mogen we alleen steekproefsgewijs bekijken.' De marechaussee is afhankelijk van tips, bijvoorbeeld van het personeel van Stena, en van vier speciaal getrainde 'migratiehonden'. Knol: 'Zij kunnen ruiken of er mensen in een vrachtwagen verstopt zitten. Die methode is veel effectiever dan bijvoorbeeld warmtedetectie.'

Er is wat Knol betreft een groot verschil tussen vreemdelingen uit veilige landen als Albanië en vluchtelingen uit oorlogsgebieden zoals Syrië. 'We zijn humaan voor die laatste groep, maar knalhard voor de eerste.'

4,4 miljard euro

Smokkelaarnetwerken hebben in 2015 zeker 4,4 miljard euro verdiend aan de migrantenstroom naar Europa, schatten de internationale politiediensten Europol en Interpol in een dinsdag gepresenteerd rapport. Mensensmokkelaars zouden 90 procent van alle migrantenreizen naar Europa mogelijk maken. Een reis kost gemiddeld drie- tot zesduizend euro, maar vaak ook een veelvoud.

De chauffeurs worden alleen aangehouden indien er voldoende verdenking van smokkel is. Wie inklimmers in zijn laadruim heeft zonder het te weten, wordt niet vervolgd. Vaak is de bewijsvoering ingewikkeld en worden zaken geseponeerd. En dan nog: 'Deze verdachten zijn kleine schakels in grotere netwerken', zegt officier van justitie Blom. 'Het is lastig om daar meer van te weten, want veel vreemdelingen kunnen of willen geen verklaring afleggen.'

Toch probeert de politie verbanden bloot te leggen. 'We voeren lange, soms moeizame gesprekken met de vreemdeling of vluchteling', zegt Piet Waltheer, de Rotterdamse teamchef van de Afdeling Vreemdelingen Identificatie Mensenhandel (AVIM), voorheen de vreemdelingenpolitie. 'We vragen waar ze zijn vertrokken, hoe ze zijn gereisd, met welke smokkelaars ze contact hebben gehad. Zo hopen we de routes in kaart te brengen van de buitengrens van Europa tot hier.'

Een speurhond snuffelt aan een vrachtwagen op zoek naar verstekelingen in de haven van Rotterdam. Foto anp

Soms blijkt uit selfies op uitgelezen mobiele telefoons of iemand via de Italië, Roemenië of de Spaanse costa's is gereisd. 'En als meegereisde kinderen tekeningen maken van bootjes waar mensen overboord slaan, heb je belangrijke details om zicht te krijgen op de smokkel. Maar we hebben nog geen echt zicht of greep op de organisaties. Dat zijn er honderden.'

Voorlopig heeft officier van justitie Mirjam Blom haar handen vol aan de zaken van de aangehouden chauffeurs. Van de Roemeense vrachtwagenchauffeur die tussen de meubels in zijn laadruim vijf Syriërs verstopte tot een Duitser die 17 Afghanen tussen een partij isolatiemateriaal had gepropt. 'Het zijn mensonterende, soms levensgevaarlijke toestanden.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.