Column

'Deze Zomergastenavond was Wouter Bos zijn eigen spindoctor'

Het is waarschijnlijk goed dat Wouter Bos de politieke en financiële wereld vaarwel heeft gezegd en zich nu kan bezighouden met dilemma's van leven en dood, schrijft columnist Martine de Jong over de vijfde aflevering van Zomergasten met oud-politicus en bestuursvoorzitter van het VUmc Wouter Bos.

Wouter Bos Beeld Screenshot Zomergasten

Gast zijn in Zomergasten stond al een tijdje op zijn bucket list, grapte Bos, maar desalniettemin nam hij de avond erg serieus. Hij had zijn huiswerk goed gedaan en kende de avond op zijn duimpje nog voordat deze goed en wel begonnen was. De Jong maakte er een grapje over, maar Bos lachte alvast verontschuldigend: hij zou al zijn gekozen fragmenten zelf introduceren. Deze avond was Bos zijn eigen spindoctor en hij had er zin in.

De avond werd geopend met een bankreclame vermomd als gedicht. Zo zou je Bos zelf ook kunnen omschrijven. De oude Wouter Bos, want de nieuwe is sinds een week voorzitter van de raad van bestuur van het VU-ziekenhuis. Ónder de balkendenorm en vol goede moed. Het gedicht The Road Less Travelled By van Robert Frost had hem laten nadenken over zijn eigen beslissingen. De keuze voor de politiek was een risicovolle geweest, vertelde hij, en zeker geen idealistische.

Schuldig
We keken naar enkele fragmenten uit de film Margin Call, volgens Bos de beste film over de financiële crisis. Bos sprak over hoe mensen zelf ook schuldig zijn geweest aan de meest recente crisis door veel meer te vragen dan ze kunnen dragen, een onderwerp dat hij als politicus-af een stuk makkelijker kon verwoorden. Toen De Jong hem vroeg zijn visie te geven over de toekomst van de banken, wilde Bos zich daar niet aan branden.

Het fragment van Hardcore Pawn (Veronica, vanavond om 21.25 uur) was een mooie opmaat naar een heldhaftig jongensboekgesprek over de redding van ABN AMRO. Over hoe je jezelf uit zelfs de meest belabberde onderhandelingspositie nog zou moeten kunnen redden. Bos liet zien inderdaad minder idealistisch te zijn dan men wellicht had aangenomen: het spel, daar ging het om. Hij is dan zelf een vriendelijke goedzak, hij is wel gehaaid genoeg om altijd voldoende boeven met scherpe tanden om zich heen te verzamelen.

Bang
Bos had gekozen voor een fragment van The Passion. Hij vond het een imposante en vermakelijke productie. Gelukkig begon De Jong wederom te hengelen naar zijn religieuze status. Zonder succes, net als De Graaf twee weken geleden, liet Bos ook niks los over zijn geloofsovertuiging. Dat is opmerkelijk te noemen. Waar zijn ze bang voor?

Bos vertelde over zijn geëngageerde vader die de basis vormde voor zijn beslissing toentertijd om de politiek vaarwel te zeggen en zich weer bij zijn gezin te voegen. Hij was altijd trots geweest op zijn vader, maar deze leed wel aan de zogenaamde socialistische ziekte: veel aandacht voor mensen die ver van je staan. Zijn vader had de wereld dichtbij tekort gedaan en dat zou Bos niet gebeuren.

De politieke fragmenten die de rest van de avond vulden kwamen allemaal neer op hetzelfde: hoe je als politicus het beste je boodschap kunt overbrengen, al dan niet ten koste van anderen. De politici die in beeld kwamen (sommigen gespeeld door acteurs) brachten allen een emotioneel betoog waarmee ze hun kiezers wisten te overtuigen. En vooral niet vergeten te glimlachen, want je wilt koste wat het kost voorkomen dat mensen je een chagrijnige zak vinden. De glimlach van Bos had hem overigens meer dwarsgezeten dan goed gedaan, mensen geloofden vaak niet dat hij hun pain voelde.

Genadeslag
Uiteindelijk leerden we dat het HenkJan Smits is geweest die de genadeslag aan Bos' zelfvertrouwen gaf. Ga nooit tegelijk met Smits naar het herentoilet, want voor je het weet zegt hij je dat je de X-factor niet hebt en verlies je alsnog je zojuist gewonnen debat. Wat een wereld.

Bos zei niet van plan te zijn terug te keren naar de Tweede Kamer, maar dat antwoord vond De Jong niet realistisch. Bos zelf ook niet, maar dat durfde hij niet hardop te zeggen. Ook te privé, waarschijnlijk. Door al die politieke antwoorden zagen we uiteindelijk niet zoveel van de persoon achter de politicus, en dat was jammer. Het geheel deed al met al te geregisseerd aan. Door Bos zelf.

Het gesprek eindigde met de vraag of hij nu wel of niet de door hem zo aanbeden minst begane weg had bereisd, maar hij moest het antwoord schuldig blijven. De romanticus in hem hoopte van wel, maar de realist die hij tot dan toe zo hartstochtelijk had proberen buiten te houden twijfelde harder dan ooit. Het is waarschijnlijk goed dat hij de politieke en financiële wereld vaarwel heeft gezegd en zich nu kan bezighouden met dilemma's van leven en dood. Niet meer die van gammele gokkasten, boedelbak en ever changing moods, daar is hij veel en veel te moe voor.

Martine de Jong is blogger en schrijver. Afwisselend met columnist Martijn Simons recenseert zij Zomergasten voor Volkskrant.nl.

 
De glimlach van Bos had hem meer dwarsgezeten dan goed gedaan, mensen geloofden vaak niet dat hij hun pain voelde
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.