‘Deserteur’ Meijer in meidagen 1940 onwettig geëxecuteerd

De SP dringt aan op eerherstel voor de geëxecuteerde Nederlandse militair Chris Meijer die in de meidagen van 1940 werd geëxecuteerd wegens desertie. Volgens de jurist Stan Meuwese, die werkt aan een proefschrift over dienstweigering, is de 22-jarige sergeant alleen maar doodgeschoten om als afschrikkend voorbeeld te dienen.

Er is tijdens de Tweede Wereldoorlog een dode te veel gevallen aan de Grebbelinie, stelt Meuwese. Volgens hem valt er veel op het vonnis aan te merken. De militaire strafprocedure schrijft voor dat de uitvoering van een doodvonnis twee maal 24 uur tevoren formeel wordt aangezegd. Meijer werd echter al twee uur na het vonnis op een schietbaan in Doorn doodgeschoten.

‘Die twee dagen zouden tot afstel hebben geleid’, zegt Meuwese. ‘De dag erna werd besloten de Grebbelinie te ontruimen en op 14 mei 1940 tekende opperbevelhebber Winkelman de capitulatie.’

De wettelijke regeling uit 1922 over de voltrekking van een doodvonnis schrijft bovendien een executiepeloton van twaalf leden voor. Die dag waren er maar vijf marechaussees beschikbaar om sergeant Meijer dood te schieten. Meuwese: ‘Of het vonnis eerlijk was, is een zaak van de krijgsraad. Maar de uitvoering valt onder de directe verantwoordelijkheid van de Nederlandse regering.’

Op de bewuste zaterdagmorgen in mei 1940 verliet Chris Meijer uit Dieren zijn positie op de achterste verdedigingsstrook van het front. De verbindingen met zijn commandant waren uitgevallen en hij vroeg zich af of zijn positie wel nuttig was. Met negen manschappen en het pantserafweerkanon achter een vrachtwagen gekoppeld, vertrok hij richting de Vesting Holland. Meijer werd gearresteerd in een café in Loenen aan de Vecht waar hij koffie zat te drinken.

Meuwese houdt generaal Harberts verantwoordelijk voor het doodvonnis. Meuwese: ‘De generaal wilde een voorbeeld stellen om de Nederlandse militairen tot harder vechten aan te zetten. De dood van Meijer heeft echter nooit als voorbeeld gefungeerd, omdat het nieuws de troepen nooit heeft bereikt. Twee dagen na de executie werd Harberts uit zijn functie ontheven, omdat hij de controle over de situatie en zichzelf kwijt was.’

Volgens SP-Kamerlid Remi Poppe van de SP is het belangrijk om Meijer’s situatie goed te onderzoeken. ‘Het ging hier om een jongen van 22 jaar, midden in de chaos van de Grebbeberg, zonder verbindingen met zijn leidinggevenden. In een oorlog gaat zo veel fout waar jonge mensen de dupe van zijn.’

Sergeant Chris Meijer (Collectie Otto Spronk)
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.