Column

'Deltadenken' begint met het leren van elkaars fouten

Nederlanders zijn niet vertrouwd met revoluties, omdat die altijd ver weg plaatsvinden. Soms komen ze dichterbij. Wat dacht u van België? Vorige week heeft België een nieuwe federale regering gevormd, voor het eerst sinds 1988 zonder socialisten maar met de Vlaams-Nationale Alliantie (N-VA) van Bart De Wever, de burgemeester van Antwerpen. Tot voor kort was De Wever voor het establishment staatsvijand nummer 1. Aan Franstalige zijde doet maar een partij mee: de liberale MR die bij de verkiezingen in Wallonië 26 procent van de stemmen haalde. MR-leider Charles Michel is de nieuwe premier. Wat betekent deze radicale trendbreuk voor Nederland?


Diverse Belgische politici noemden de Belgische revolutie van 1830 een 'historische vergissing'. Dat is wellicht waar, maar er is niets meer aan te doen. De stille revolutie die via de stembus plaatsvond, biedt nieuwe kansen op samenwerking.


Zelden zaten België en Nederland op dezelfde golflengte. De laatste keer was tijdens de regering Lubbers (1982-1994) en de Belgische regering Martens. Daarna kwam er altijd een 'haar in de boter'. Premier Kok en premier Dehaene kregen ruzie over het stemgewicht van Nederland en België in de EU. Premier Verhofstadt en premier Balkenende kregen hoogoplopende ruzie over de rol van nationale parlementen in Europese besluitvorming.


Intussen federaliseerde België verder; Vlaanderen en Wallonië zijn deelstaten met veel autonomie. Vlaanderen heeft een regering met N-VA, de christen-democratische CD&V en de liberale Open VLD. Dus ook zonder socialisten. De Waalse en Brusselse regeringen worden echter gedomineerd door Franstalige socialisten.


België is van origine wereldkampioen van het Europees federalisme. Maar zie hier, het regeringsakkoord! De nieuwe coalitie vindt dat het nationale parlement een sterkere rol moet spelen in het bewaken van subsidiariteit; dat er een kleinere en meer effectieve Europese Commissie moet komen; dat de EU zich niet mag bemoeien met het systeem van sociale voorzieningen; dat onnodige Europese regelgeving moet worden bestreden.


De koerscorrectie is ongetwijfeld een gevolg van de invloed die de N-VA uitoefende met een 'eurorealistische visie'. Premier Rutte heeft in pogingen de EU te hervormen dus een compagnon aan zijn Belgische evenknie. Wie weet krijgt het Benelux-overleg bij een Europese top nieuw leven.


De belangrijkste wijziging doet zich voor in de relatie tussen Nederland en Vlaanderen. De nieuwe Vlaamse regering, geleid door Geert Bourgeois (N-VA), wil graag met Nederland samenwerken. Het opmerkelijke van Vlaamse nationalisten is dat ze vaak meer weten van de Nederlandse geschiedenis dan Nederlanders zelf.


Tussen Nederland en Vlaanderen gaapt een kloof in mentaliteit, bestuurstradities en politieke cultuur. Het gevolg is dat Nederland alleen voor de spiegel staat te polderen en Vlaanderen een aanpak heeft om te laten zien dat het bestaat. Het Nederlandse polderdenken leidt tot tunnelvisies die vooral bij grote projecten, zoals de Fyra, zichtbaar worden. De hang naar Vlaamse zelfbevestiging leidt tot prestigeprojecten.


Een goede chemie tussen Nederland en Vlaanderen moet polderdenken verruimen tot 'deltadenken'. In de globale economie leven beide aan de monding van grote rivieren en zijn de toegangspoort tot Europa. In die Delta der Lage Landen is het voordeel van de een niet het nadeel van de ander. De strategische positie vergroot kansen voor beide. Dit noodzaakt tot samenwerking tussen havens, een op elkaar aangesloten infrastructuur en milieusamenwerking.


De energiesector is een tekenend voorbeeld. De Belgische regering onder premier Verhofstadt besloot in 2003 dat rond 2015 het begin moest worden gemaakt met vervanging van stroom uit kerncentrales door stroom uit windmolens. De socialistische vicepremier Johan Vande Lanotte bombardeerde zich meteen tot 'minister van de Noordzee'. Zijn Oostende werd de hub voor windmolenparken in de Noordzee.


Anno 2014 maakt België plannen om 'stroomuitval' op te vangen, want de elektriciteit uit windmolenparken valt zwaar tegen. Als de komende winter te streng is, wordt in delen van België de stroom uitgezet. Ik zou voorstellen te beginnen in Oostende, ten huize van Vande Lanotte.


Het Vlaamse energienetwerk heeft een connectie nodig met een Zeeuwse gascentrale voor de import van stroom. Maar die is er niet. Overigens zou het Belgische windmolendebacle ook wat alarmbellen moeten doen afgaan in Den Haag. 'Deltadenken' begint met het leren van elkaars fouten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.