Interview

'Defensie hield zich steeds van de domme'

Doodziek na onbeschermd verf spuiten

Het begon met haaruitval en eindigde met slokdarmkanker. Werken met chroom-6 in een wapendepot van Defensie maakte hem doodziek, zegt Henk Coort. Met collega's is hij naar de rechter gestapt.

Beeld Marcel Wogram

'Dat chroom-6 dwarrelde overal door de werkplaats - je ademde het gewoon in', zegt Henk Coort (58). 'Het zat in de verf op de Amerikaanse tanks die we repareerden en met de slijptol of lasbrander te lijf gingen. Als we een onderdeel vervingen, gaven we dat weer een likje verf, ook met chroom-6.'

De Limburger kwam in 1976 als technisch specialist in dienst van het ministerie van Defensie. In 1984 ging hij als tankmonteur aan de slag op de POMS-site (Prepositioned Organizational Material Storage) in Brunssum, een opslag- en reparatieplaats voor Amerikaanse tanks en ander militaire voertuigen, waar hij tot aan de sluiting in 2004 werkte. Daarna werkte hij van 2004 tot 2006 in het Amerikaanse wapendepot in Eygelshoven. Het waren defensieterreinen onder de vlag van de NAVO.

'We deden van alles aan die voertuigen: controleren van vuurleidingssystemen, onderstel , motoren; vervangen van onderdelen, testen. Het was mijn lust en mijn leven, een geweldige job. Tijdens de Golfoorlogen kwamen de tanks uit Irak en Koeweit, vol woestijnzand. Dat is net meel, zo fijn, dat kruipt overal tussendoor. Tanks die uit oorlogsgebied kwamen, waren eigenlijk compleet kapot.'

Maar de schaduwzijde van zijn werk was dat hij ook in aanraking kwam met chroom-6 en andere gevaarlijke stoffen, zoals PX-10 en verarmd uranium. 'Wisten wij veel', zegt hij nu. 'Daarom ben ik zo teleurgesteld in Defensie. Want zij wisten het wel, maar hebben ons onbeschermd laten werken aan die voertuigen. Verf met chroom-6 mag eigenlijk alleen in verfcabines worden gespoten, met een masker op. Maar wij deden het altijd zonder en gingen er ook nog eens met een slijptol in zagen.'

Na de sluiting van het Amerikaanse wapendepot in Brunssum kreeg hij de eerste klachten. Het begon met haaruitval: 'Ik kon de haren zo uit mijn kop trekken.' Zijn nagels vertoonden eerst vlekjes en gaatjes, vervolgens vielen ze één voor één af. Hij kreeg gewrichtsproblemen.

Minister Jeanine Hennis-Plasschaert van Defensie tijdens het debat in de Tweede Kamer over het gebruik van chroomverf bij Defensie, in juli van dit jaar. Beeld anp

Slokdarmkanker

Maar de ergste dreun kwam in 2010, toen slokdarmkanker werd geconstateerd. Hij kreeg bestralingen en chemokuren. Zijn slokdarm en een deel van zijn maag werden verwijderd. Toen hij complicaties kreeg en zijn toestand verslechterde, werd hij zelfs enkele maanden in coma gebracht. 'Ik was bijna dood', aldus Coort. 'Ik ben nu gelukkig zes jaar kankervrij. Maar van kanker genees je nooit.'

Na zijn miraculeuze genezing ontving hij ook van oud-collega's steeds meer signalen over ziekten en kwalen, zoals kanker, longziekte, nieraandoeningen en huidziekte. Sommigen waren zelfs al overleden. 'Ik dacht: wacht eens even, wat is hier aan de hand?', aldus Coort.

Hij ging op onderzoek uit en ontving via via de meetresultaten van de werkplaats in Brunssum, waaruit bleek dat de concentraties aan chroom-6 'gigantisch ver boven de norm lagen'. In 2013 kon hij 'met een smoesje' het terrein betreden. 'Op de werkplaatsen hingen nu waarschuwingsbordjes: verboden te betreden in verband met gevaarlijke stoffen en metalen', aldus Coort. 'Ik heb er foto's van gemaakt. Toen ze daar lucht van kregen, waren de bordjes twee dagen later opeens verdwenen.'

Hij verwijt het ministerie van Defensie dat het de problematiek lange tijd heeft ontkend of gebagatelliseerd. 'Defensie hield zich steeds van de domme', aldus Coort. 'Zelfs nu verschuilt het zich achter een onderzoek door het RIVM dat pas volgend jaar klaar is. Ze zijn gewoon tijd aan het rekken, in de hoop dat mensen dan vanzelf afhaken of dood gaan.'

Coort richtte met anderen de Stichting gedupeerden gevaarlijke stoffen NL-POMS op, waarvan hij de voorzitter is. De onderste steen moet boven, vindt hij. Hij doet mee met de rechtszaak. 'Ik wil erkenning dat Defensie me willens en wetens onbeschermd heeft laten werken met gevaarlijke stoffen en een serieuze compensatie voor mijn gezondheidsschade.'

De coulanceregeling die Defensie vorig jaar heeft ingesteld, 3- tot 15 duizend euro per slachtoffer afhankelijk van de ziekte, staat volgens hem in geen verhouding tot zijn materiële en immateriële schade. 'Ik was zo goed als dood, maar heb niet meer dan 7.500 euro gekregen. Bovendien heeft de minister nadrukkelijk gezegd dat de regeling geen schuldbekentenis inhoudt. Daar moet ik dan wel om lachen: de minister speelt niet voor niets voor Sinterklaas.'

Oud-werknemers naar de rechter

Een grote groep oud-werknemers van defensieterreinen in Brunssum en Eygelshoven heeft de Nederlandse staat donderdag gedagvaard voor de gezondheidsschade die ze hebben opgelopen door het werken met de gevaarlijke, kankerverwekkende stof Chroom-6. Ook meerdere oud-werknemers van soortgelijke defensieterreinen in Noord-Nederland hebben zich aangesloten bij de gezamenlijke actie. Zij eisen een schadevergoeding.

Letselschadeadvocaat Rob Bedaux uit Heerlen zegt de staat in eerste instantie voor de rechter te dagen namens ongeveer driehonderd oud-werknemers van de vijf zogenaamde POMSsites: opslagplaatsen voor Amerikaans militair materieel. in Brunssum, Vriezenveen, Ter Apel, Coevorden en Eygelshoven. Hij schat dat in totaal circa drieduizend mensen hebben gewerkt op deze defensieterreinen. Zeker tweeduizend hebben volgens hem gezondheidsschade opgelopen. Defensie was volgens de advocaat op de hoogte van de aanwezigheid van Chroom-6.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.