Column

De wansmaak van despoten

Column Sheila Sitalsing

Uit een handvol foto's die in roulatie zijn, valt op te maken dat de woonkamer in het huis van Fidel Castro in Havana een potpourri is van goedkopige witte rotanmeubelen, glimmend gelakt houtsnijwerk uit de betere souvenirwinkel, een tegelvloer die lekker praktisch is bij het dweilen, schilderijtjes die je op de zaterdagse rommelmarkt in Delft kunt kopen en een hangplant.

Bezoekers bekijken het huis van het echtpaar Ceausescu. Beeld BBC

Niet uit te sluiten valt dat hij deze burgermanskamer speciaal heeft laten inrichten voor de ontvangst van buitenlands bezoek. En dat, wanneer de fotografen weg zijn, de oude revolutionair zich terugtrekt in zijn eigen vertrekken, uitgerust met de woonclichés uit het handboek Alleenheerser: kristallen kroonluchters, gouden kranen, vellen van bedreigde diersoorten, een indoor skipiste en platina voederbakken voor de huisdieren, een babykrokodillentweeling met diamanten halsbandjes om. Al weten we dat niet zeker.

Van de meeste mannen en vrouwen die buitenproportioneel veel macht wisten te vergaren, weten we meestal pas na hun val hoe ze woonden en waar ze zich mee omringden. Met een privédierentuin (Viktor Janoekovitsj), tientallen paleizen door het ganse land waarin kristallen kroonluchters met diameters van vijf meter hingen (Saddam Hoessein), bronzen standbeelden van zichzelf (Robert Mugabe, nog in het zadel overigens) en privéfeesten waarvoor artiesten als Beyoncé en Usher zich lieten invliegen voor bovenmodale zzp-tarieven (de familie Kadhafi).

Hoe minder gelegitimeerd de macht, hoe groter de woningen, hoe sadistischer en krankzinniger de despoot, hoe smakelozer de muurschilderingen.

Dit weekend werd het woonhuis van Nicolae en Elena Ceausescu, het voormalige Roemeense despotenechtpaar, opengesteld voor het publiek in Boekarest. Ze zijn al ruim een kwarteeuw dood - de gruizige beelden van Kerst 1989 blijven fascineren: hij tierend tijdens het 'proces' tegen hen in een kaal kamertje, zij roepend dat ze 'samen! tegelijk!' met hem doodgeschoten wilde worden, hun ontsteltenis en driftig protest toen bleek dat hun beulen van zins waren ze te boeien alvorens ze voor het vuurpeloton te leiden.

Hoe goed ze voor zichzelf hadden gezorgd, was al bekend. De gouden badkamerkranen, haar collectie bontjassen. Veel spullen zijn in de achterliggende jaren al geveild.

Hoe onbegrensd hun geloof in henzelf was, was ook al bekend. Het parlementspaleis dat ze lieten bouwen: 1 miljoen kubieke meter marmer, 220 duizend vierkante meter tapijt, 3.500 kilo kristal.

Hun woonhuis, het lentepaleis, was tot dusver in gebruik als logeerhuis voor hoge buitenlandse gasten, maar het gewone publiek was er nog niet in geweest. De BBC nam ons zaterdag mee naar binnen: tachtig kamers, een binnenzwembad (dat nu droog staat), kleurrijk mozaïek langs de wanden, een ondergrondse bunker, een privébioscoop.

Een bezoeker kon voor de BBC-camera's zijn teleurstelling niet verbergen. Het viel hem tegen. Hij had meer gekheid verwacht. Misschien komt het door de permanente inkijkjes die we tegenwoordig krijgen in de levens van mensen als Kim Kardashian en Donald Trump die in voorkeur voor vergulde stoelen niet onderdoen voor verjaagde despoten.

Een andere bezoeker haalde eveneens voor de BBC-camera de schouders op. 'Het is gewoon een groot huis.' Misschien gaan in de loop der tijd de scherpe randjes ervan af.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.