'De VU heeft niet zomaar een blik vrouwen opengetrokken'

Voor het eerst benoemt de juridische faculteit van de Vrije Universiteit een aantal vrouwelijke hoogleraren. Ze doet nog geheimzinnig over de leerstoelen, maar vast staat dat ze slechts één dag per week gaan werken....

In twee opzichten onderscheidt de juridische faculteit van de Vrije Universiteit zich van de collega-faculteiten elders in het land: ze beschikt - als gevolg van de zuinigheid in het verleden - over ruime financiële reserves, en ze telt geen enkele vrouwelijke hoogleraar. In zowel het een als het ander zal snel verandering komen. Als het college van decanen daarmee instemt, wordt het surplus aangewend voor de benoeming van zeven vrouwelijke hoogleraren.

Over de identiteit van de vrouwen, en die van hun leerstoelen, bewaart de Vrije Universiteit voorlopig het stilzwijgen. 'We volstaan nu met de mededeling dat het gaat om een zevenvoudige voordracht voor een aanstelling van één dag per week', zegt een woordvoerder van de VU in Amsterdam. 'De leerstoelen hebben een innovatief karakter, en de te benoemen hoogleraren zijn coryfeeën op hun vakgebied. Het gaat dus niet om een cosmetische ingreep, maar om een serieuze maatregel.'

En zo zegt een van de betrokken kandidaat-hoogleraren het ook te ervaren. 'Ze hebben echt geen blik vrouwen opengetrokken die ze in de etalage zetten. We hebben een nette aanstelling gekregen als gewoon hoogleraar. We zijn vrijgesteld van onderwijstaken, en genieten plein pouvoir. De VU heeft een genereus gebaar naar ons gemaakt.'

Dat zij een deeltijd-aanstelling krijgen, is daarmee niet in tegenspraak. 'Toen ik dat hoorde, dacht ik eerst ook: zie je wel, wij zijn er voor de window dressing', zegt de kandidaat-hoogleraar. 'Maar die scepsis is inmiddels geweken. De meesten van ons ambiëren niet eens een ruimere aanstelling, omdat ze ook buiten de VU nog een baan hebben. De regeling draagt bovendien een voorlopig karakter. De mogelijkheid van een ruimere aanstelling is nadrukkelijk opengehouden.'

De Utrechtse emeritus hoogleraar middeleeuwse geschiedenis J.M. van Winter juicht elke poging tot feminisering van het hooglerarenkorps toe, maar ze vraagt zich wel af of het 'VU-model' navolging verdient. 'Toen ik van het voornemen hoorde, dacht ik: wat kun je in één dag in de week nu helemaal van de grond tillen? Het kan zelfs tégen je worden gebruikt, als de resultaten achterblijven bij de verwachtingen die er zijn gewekt.'

Haar collega J. van Eijndhoven, die van 1975 tot 1999 als bijzonder hoogleraar scheikunde in een overwegend masculiene omgeving opereerde, heeft soortgelijke bedenkingen. 'Over de oprechtheid van de initiatiefnemers kan ik moeilijk oordelen. Maar de zeven vrouwelijke hoogleraren lopen een gerede kans om binnen hun faculteit als een aparte categorie te worden weggezet. En daarmee kunnen hun belangen niet zijn gediend.'

Van Eijndhoven weet overigens niet welke invloed haar sekse op haar eigen loopbaan heeft gehad. 'Enerzijds werd je geacht de mores van het viriele wetenschapsbedrijf over te nemen. Aan de andere kant fungeerde je als een soort factotum van de faculteit. Ze kon goede sier met je maken, maar kon zich tezelfdertijd aan de positieve actie onttrekken. De faculteit hád immers al een vrouw in haar gelederen.'

Van Winter heeft aan de Universiteit Utrecht nooit enige tegenwerking ondervonden. 'Wat niet wil zeggen dat die er niet is gewéést. Ik weet tenslotte niet wat er zoal aan mijn benoeming is voorafgegaan.'

Dat vrouwen niettemin ondervertegenwoordigd zijn in de hogere academische functies, hangt mogelijk samen met een gebrek aan Anklang van de wetenschap. Van Winter: 'Een doctorstitel wekt doorgaans geen begeerte op. Zeker niet bij vrouwen. Daar wordt hij gewoon niet sexy gevonden.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.