Column

'De Voedselzandloper draagt bij aan bewustzijn voeding en dat is goed'

Het is goed dat er boeken verschijnen als De voedselzandloper, schrijft columnist Bram Bakker. 'Veel mensen zouden er goed aan doen om droge feiten over voeding tot zich te nemen, alvorens een van de vele eigenaardige diëten te volgen.'

'In mijn omgeving hoor ik ineens iedereen over havermout, zoals een paar jaar geleden werd gesproken over Sonja Bakker.' Beeld thinkstock

In de wetenschapsbijlage van de Volkskrant schreef journalist Tonie Mudde afgelopen weekeinde een kritisch stuk over de bestseller De voedselzandloper van de Belgische arts Kris Verburgh. Mudde stelt in de intro van zijn verhaal dat na ruim een jaar hoog in de bestsellerlijsten het de hoogste tijd is om eens te kijken of de voedingsadviezen van de Belg wetenschappelijk verantwoord zijn.

Daar heeft hij gelijk aan, en het is verbazingwekkend dat een boek met een dergelijke populariteit niet eerder op deze manier is beoordeeld (maar wellicht heb ik iets gemist?). Tegelijkertijd weet je na lezing van deze introductie het antwoord natuurlijk ook al, want als De voedselzandloper volledig wetenschappelijk verantwoord zou zijn, had hij het stuk niet geschreven. En veel belangrijker nog: was het boek nooit zo'n enorme bestseller geworden.

Iedereen een mening
Dat heeft alles te maken met het onderwerp: iedereen heeft een mening over voeding, en wij spreken allen ook nog eens uit eigen ervaring. De kans dat het subjectieve het wint van het objectieve is dan bij voorbaat al heel groot. Dat neemt niet weg dat onderzoek naar voeding noodzakelijk is, en veel mensen zouden er goed aan doen om eens droge feiten over voeding tot zich te nemen alvorens een van de vele eigenaardige diëten te volgen die er in omloop zijn.

 
De kans dat het subjectieve het wint van het objectieve is bij voeding bij voorbaat al heel groot

Verburgh start zijn boek met de belofte dat hij zich wil houden aan de uitkomsten van wetenschappelijk onderzoek, maar gaandeweg in zijn boek verliest hij zich met name in zijn voorliefde voor havermout. En om onduidelijke redenen is dat aangeslagen, want in mijn omgeving hoor ik ineens iedereen over havermout, zoals een paar jaar geleden werd gesproken over Sonja Bakker.

Bij veel artsen, en zeker bij psychiaters, bestaat weinig interesse in, en kennis over, voeding. Meestal wordt er niet eens naar gevraagd. Zo hoorde ik pas van een man die jaren zonder resultaat was behandeld in de GGZ vanwege onbegrepen lichamelijke klachten, met name van zijn darmstelsel. Zijn klachten bleken uiteindelijk te berusten op een intolerantie voor gluten (coeliakie). Dit opperde hij zelf bij zijn huisarts, nadat hij toevallig iemand had ontmoet die ook aan deze kwaal leed. Na enkele weken dieet waren zijn klachten vrijwel geheel verdwenen en kon hij de behandeling bij de psycholoog staken.

Voeding en psychische stoornissen
Toch kreeg ik flink wat kritiek van collega's te verduren toen ik op deze plek mijn sympathie uitsprak voor een vrouw die ADHD probeert te behandelen met een restrictief dieet. Ondanks publicatie van haar bevindingen in een vooraanstaand vakblad werd ze toch niet geaccepteerd als autoriteit. Maar wellicht heeft dat ook te maken met weerstand bij allerhande partijen om voeding als oorzakelijke factor bij het ontstaan van psychische stoornissen te accepteren. Het vak wordt dan ineens een stuk ingewikkelder.

Het grootste probleem is en blijft in mijn ogen echter de complexiteit van gedegen onderzoek naar de invloed van voeding.

Op groepsniveau kan je misschien allerlei verbanden aantonen, maar wat zegt dat voor het individu? Dat wordt in zijn welbevinden zeker beïnvloed door wat hij eet, maar in nauwe samenhang met andere zwaarwegende factoren als lichaamsbeweging en stress. Onlangs sprak ik een marathonloper met een alcoholprobleem. Dat wil zeggen: ik vond dat hij ongezond veel dronk. Zijn verweer: dat kan niet, want ik loop marathons en eet hartstikke gezond.Geen gemiddelde meneer natuurlijk, maar in de geneeskunde ontmoet je maar heel weinig gemiddelde mensen.

Door algemeenheden over voeding te debiteren help je de meesten niet. Door niet stil te staan bij wat ze zoal naar binnen proppen evenmin. Daarom is het goed dat er boeken verschijnen als De voedselzandloper. Ze dragen bij aan meer bewustzijn met betrekking tot voeding, en het wetenschappelijk gehalte neemt toe.

Bram Bakker is psychiater en columnist voor Volkskrant.nl.

Beeld Voedselzandloper.
 
Gaandeweg in zijn boek verliest Kris Verburgh zich met name in zijn voorliefde voor havermout. En om onduidelijke redenen is dat aangeslagen, want in mijn omgeving hoor ik ineens iedereen over havermout
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.