INTERVIEW

'De SP moet haar bravoure weer terugkrijgen'

Interview Ron Meyer

De SP moet meer in de aanval, door 'onorthodoxe, verrassende acties' te voeren en 'massaal mensen te organiseren en mobiliseren'. Dat zei Ron Meyer, de nieuwe voorzitter van de partij, vorige maand in een interview met de Volkskrant. Een van zijn voorbeelden is oud-VVD-leider Frits Bolkestein. 'Die bleef gewoon voortdurend doorbeuken.'

Ron Meyer en Sharon Gesthuizen. Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Er zijn een paar dingen belangrijk in het SP-kantoor in Heerlen waar Ron Meyer ontvangt. De bananensoep die hier vanavond aan actieve SP-leden wordt geserveerd, bereid door chef Meyer. De rode sjoepkar in de tuin, een kruiwagen waarmee de SP naar de Heerlense ziekenhuisdirecteur ging zodat hij zijn bonus zou terugstorten. De poster op zolder met Karl Marx in werkkleding.

Bananensoep, kruiwagen, Marx - het zijn de ingrediënten van het activisme waar Meyer in gelooft. Bananensoep voor de verbroedering, de kruiwagen voor de opvallende actie, Marx in werkkleding om te laten zien dat het gaat om daden en niet om woorden alleen.

Meyer (33) is afdelingsvoorzitter en fractievoorzitter in Heerlen. Hij is ook de man die op 28 november hoogstwaarschijnlijk wordt gekozen als opvolger van partijvoorzitter Jan Marijnissen. Als vakbondsman leidde Meyer de acties van de schoonmakers en strijdt hij met jongeren voor een hoger jeugdloon.

De overstap

Waarom kies je voor de SP en verlaat je de vakbond?

'Ik geloof dat onze partij het nodig heeft om succes en overwinningen te boeken, meer dan we nu doen. Vrijwel alle SP'ers zijn supertrots op de zorgwerkers die opstaan, de schoonmakers, de jongeren. Ik vind dat we als partij minder moeten lenen van de sociale beweging. We moeten dit soort voorbeelden zelf veroorzaken. Voorop lopen. Ik geloof in het organiseren van mensen op de werkvloer, maar ook in de buurten. We hebben het grootste leger aan vastberaden actievelingen. Moet je nagaan wat je kunt als die allemaal geïnspireerd samenwerken. Dan kunnen wij dit land overnemen.'

Ron Meyer Beeld Jiri Buller

Wat heeft de SP voor op de vakbond?

'Ik zie bij de SP een extreme vastberadenheid die niet altijd in de vakbeweging zit. Dat is ook niet vreemd. De vakbeweging is een club met ruim een miljoen leden. Alle politieke partijen bij elkaar qua leden maal drie. De vakbond is een tanker, er moet veel gebeuren voor je die keert. De SP is een wendbaarder schip. Het kan sneller keren en sneller mensen raken.'

Ton Heerts, FNV-voorzitter, zegt over jou: hij is zeer gedreven, maar ook erg ongeduldig.

'Dan zeg ik: ja Ton, het gaat bij de vakbond af en toe wel als dikke stront door een trechter. Ik heb Ton graag, maar we zijn allebei eigenwijze klojo's en botsen af en toe flink. Laatst nog was ik met een groep jongeren op weg naar het Binnenhof. Het idee was om het Torentje van Rutte te laseren, met groot JEUGDLOON WHAT THE F*CK. Toen belde Ton ineens op en zei: Ron, ik verbied je deze actie. Dan word ik recalcitrant. Op dat moment reed ik net een tunnel in. Ik dacht: nou Ton, ik hoor niet precies wat je zegt, ik heb dit goed voorbereid, we gaan het gewoon doen. Ik vind dat je niet te voorzichtig moet zijn en wachten tot het geluk naar je toe komt.'

Je zegt: veel acties beginnen nu bij de FNV en de SP neemt ze over. Hoe wil je dat veranderen als je voorzitter bent?

'Eén van de dingen die wij als partij mogen terugwinnen, is de onorthodoxe manier, de verrassende manier van actievoeren. Dat is zelfkritiek hè. Als je lang in het parlement zit, loop je het risico dat je geïnstitutionaliseerd wordt. Als wij een ingeslapen club worden, verliezen mensen het vertrouwen in ons.

'De SP moet weer de partij worden waarop ik in de jaren negentig verliefd werd. Waarvan mensen zeiden: ik ben het niet altijd met ze eens, maar man wat zijn ze goed, man wat verrassen ze, man wat zijn ze inspirerend. De onbevangenheid van Remi Poppe. Die kaartte milieuproblematiek aan door tegen een directeur van een chemisch bedrijf te zeggen: jij zegt dat je het grondwater hier kunt drinken, hier heb je een glas, drink maar op. Er mag meer lef in. Bij de FNV hebben we op het dak gestaan bij een schoonmaakbedrijf, omdat ze zeiden: jullie kunnen het dak op. Hier durf ik wel onbescheiden in te zijn: ik breng die bravoure mee van de FNV.'

Wie reken je het aan dat de SP dreigt in te dutten?

'Ons allemaal. Ik bezoek nu al onze afdelingen en houd ze allemaal een spiegel voor. We zijn nu met duizendenéén dingen tegelijk bezig: een hulpdienst, een fractie, de coalitie, wethouder, en dan nog de landelijke partij met zes, zeven, acht acties tegelijk. Ik wil gaan kiezen. Ook voor de oude voorzitter is het moeilijk om tientallen jaren even energiek te blijven. Daarom is het goed dat er nu iemand anders komt. Die dat met elan en passie in deze tijd kan aanpakken.'

De woordkunstenaar

Er bestaat zoiets als een Ron Meyertje. Zo noemen vakbondscollega's zijn creatieve invallen. Werkgevers noemen Meyer 'een publiciteitsmachine'. Denk aan de kameel die voor de poorten verscheen van 'schoonmaaksjeiks' die zichzelf verrijkten over de rug van hun personeel. De Gouden Halveburger voor McDonald's als kampioen onderbetaling, het Gouden Remspoor voor het bedrijf dat schoonmakers het slechtst betaalt. Ook in oneliners grossiert Meyer. 'Bange muisjes werden brullende leeuwen', is er zo een. Of: 'Je kunt al mijn vingers breken, maar niet als ik er een vuist van maak.'

Ron Meyer Beeld Jiri Buller

Waarom houd je van zulke oneliners of zelfs oneworders?

'Heel simpel: als je langs de deuren gaat, heb je geen tijd om lang te lullen. Daarom denk ik na: hoe kan ik dingen zo effectief mogelijk zeggen? Het lukt me niet altijd. Ik ben zeer kritisch op mezelf, omdat ik vind dat het soms veel korter en effectiever kan.

Hoe verzin je dat soort dingen?

'Het is vaak gewoon plezier hebben. Daarom is die stomme bananensoep, ik bedoel die heerlijke bananensoep, zo belangrijk. Creativiteit ontstaat in een omgeving van onbevangenheid. Ik kreeg de beste ideeën aan de bar, in het bos, op het voetbalveld, op de tribune waar ik schreeuwde voor Roda JC. Dan denk ik: shit, even snel opschrijven anders vergeet ik het.'

Je beste vriend, SP-politici uit Heerlen, collega's met wie je al jaren werkt - ze zeggen allemaal: toen we Ron leerden kennen, was hij veel stiller. Treed je nu graag op de voorgrond?

'Het is een beetje raar om over jezelf te zeggen, maar als tiener was ik een lieve, verlegen jongen die de kat uit de boom keek. Dat is veranderd toen ik politiek bewuster werd. Als ik me niet comfortabel zou voelen in de schijnwerpers zou ik geen fractievoorzitter in Heerlen zijn en geen leider van allerlei campagnes. Ik heb wel altijd bewust gekozen voor situationeel leiderschap. Ik heb het bij de schoonmakers gezien: een jongen die stil en bescheiden en bangelijk was, stapte op het podium. Dat is veel effectiever. Dat is misschien het verschil tussen mij en een politicus.'

De partijvoorzitter

'Hij is goed gebekt en zou een betere lijsttrekker zijn dan Roemer', zegt een collega, ook SP-lid, die al jaren met Meyer werkt. 'Hij is vele malen intelligenter en gehaaider dan Roemer', vindt een schoonmaakdirecteur die zijn opponent was bij onderhandelingen.

Ron Meyer Beeld Jiri Buller

Kun je niet beter lijsttrekker worden?

'Nee. Wij hebben al de beste fractievoorzitter van Nederland. Emile verdient veel meer credits dan hij krijgt. Hij slaagt er iedere keer weer in om met gevoel voor humor en enorm veel optimisme in moeilijke situaties licht te zien. Iedere keer dat ik die man spreek, ben ik onder de indruk. Hij komt tot veel scherpere politieke analyses dan ik.'

Toen ik na een discussiebijeenkomst in Den Bosch vroeg of je lijsttrekker wilde worden, zei je: nee, ik ben graag de baas.

'Zei ik echt: dan ben ik de baas? Dan waarschijnlijk met een grote knipoog. Wat iets anders is: ik bepaal wel de speerpunten. Ik steek een peilstok in de samenleving en maak de keuze: op welke thema's zetten we massaal mensen in en dwingen we met gebundelde krachten overwinningen af. Maar de partijvoorzitter gaat niet over de politieke opvattingen van de Tweede Kamerfractie.'

Op welke thema's wil je inzetten?

'Een publieke zorgverzekering. Ongelijkheid, de groeiende verschillen tussen rijk en arm.'

Publieke zorgverzekering, de tweedeling - dat zijn thema's waar je de SP-fractie in de Tweede Kamer voortdurend over hoort. Daar hebben ze jou niet voor nodig.

'Maar daarmee heb je het nog niet georganiseerd. Het lanceren van een idee in de Tweede Kamer, als oppositiepartij, is geen enkele garantie dat je het voor elkaar krijgt. Daar moeten wij een meerderheid in het land op organiseren. Dat is wat ik altijd geprobeerd heb in de vakbeweging. Mensen verwachten ook dat we overwinningen boeken. Ik wil niet alleen maar tegenhouden dat er dingen worden afgebroken. Liever val ik op twee thema's aan dan dat ik er op tien verdedig. Zodat de situatie van mensen echt verbetert. Links is nu te veel: stem op ons, dan krijg je een aspirientje tegen de rechtse hoofdpijn.'

Zou de SP ooit samen met de VVD kunnen regeren?

'Ik geloof daar op landelijk niveau niet in. In Heerlen doen we het, met een verhouding 11 staat tot 2. Als je die verhouding landelijk doortrekt, is het misschien interessant. Maar ik geloof dat we landelijk zo ideologisch botsen dat het bijna niet te doen is.

'Waarom zou een partij als VVD en CDA landelijk een miljonairsbelasting willen invoeren? Dat gebeurt pas als een meerderheid in het land het afdwingt. Dan zullen ze gaan denken: misschien moeten we toch wat schuiven op ons standpunt. Zo is links de afgelopen decennia gaandeweg naar het midden opgetrokken.'

Hoe wil je die beweging naar links sturen?

'Ik vind Bolkestein een heel interessant voorbeeld. Hoe hij zich in de jaren negentig gedroeg ten opzichte van die goedgelovige PvdA'ers die meegingen in de ideologie van Paars, die vooral een liberalisering en privatisering betekende. Bolkestein bleef gewoon voortdurend beuken. Hij dwong het kabinetsbeleid en de rest van de politiek naar rechts in een decennium waarin de bomen tot aan de hemel leken te groeien.'

De PVV-zieltjeswinner

Het aantal SP-leden is het laagst in tien jaar. Het gaat gestaag naar beneden. Hoe is die trend te keren?

'Het algemene geloof van mensen in de politiek en in verandering staat op een dieptepunt. Wij moeten het toonbeeld worden van verandering en vernieuwing. Dan weten mensen je te vinden. Ik vergelijk het maar even met Young&United (het vakbondsonderdeel dat actie voert voor een hoger jeugdloon, red.): altijd werd gezegd dat jongeren niet zijn te organiseren, nu hebben we bijna 5.100 leden. Als mensen het gevoel hebben: dit is een winnende partij, dan willen ze erbij horen.'

Ron Meyer Beeld Jiri Buller

Hoe verklaar je dat de PvdA verliest in de peilingen en de SP nauwelijks wint?

'Nou, wat ik zeg. We missen het onorthodoxe en de onbevangenheid uit de jaren negentig. Dat bruisen, dat lef, de bravoure. Tegelijkertijd spelen in dit tijdperk thema's een grote rol waar vooralsnog rechtse schreeuwers garen bij spinnen. Vluchtelingen.'

Uit opinieonderzoek blijkt dat de SP vooral verliest aan de PVV.

'Ik kom vaak mensen tegen die zeggen: ik ben geen SP'er, ik stem PVV. Dat zijn geen rabiate racisten, maar ze zijn teleurgesteld in de PvdA.'

Dat lijkt me een beetje makkelijk. Als ze alleen teleurgesteld zijn in de PvdA hebben ze nog wel wat andere keuzemogelijkheden.

'Ze zijn het vertrouwen verloren in de gevestigde politiek - vooral in die partijen waarvan ze dachten dat ze aan hun kant stonden. Dan brengen mensen een proteststem uit. Ik vraag dan door. Weet je dat de PVV voorstander was van het verkopen van sociale huurwoningen? Van marktwerking in de zorg? Wie was voorstander van het beknotten van rechten van vakbonden? Wie heeft er bezuinigd op de sociale werkvoorziening?'

Maar de belangrijkste reden dat de PVV nu populair is, zijn toch de zorgen over immigranten?

'Als je echt luistert naar waar mensen zich zorgen over maken, zijn dat niet eens de asielzoekers. Heel veel mensen snappen dat iemand vlucht uit een oorlog. Maar ze zijn boos over de gedachte dat hun problemen ondergeschikt zijn aan die van nieuwkomers.'

Mensen zijn niet gek: ze weten ook dat veel asielzoekers gebruik zullen gaan maken van sociale voorzieningen, dus dat zij die met meer mensen moeten delen.

'De kern is: waaraan geef je je geld uit. Er is genoeg voor iedereen. We kunnen met groot gemak de wachtlijsten voor de sociale huurwoningen laten verdwijnen. Dat kan! Daar geloof ik in. We zijn nog steeds een hartstikke rijk land, alleen maken we de verkeerde keuzes.'

Dit interview verscheen 20 oktober in de Volkskrant.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.