'De smakeloosheid vaagt alles weg' Een serie gesprekken over de stand van ons land (deel 14)

Vandaag: Johan Derksen, hoofdredacteur Voetbal International..

Denkend aan Holland zie ik... ‘Inderdaad zo’n kabbelende rivier, met een dijk erlangs, wuivende oeverbegroeiing.’ In zijn met zwarte luxaflex versomberde hoofdredacteurskamer – dat heeft een functie; de hooligan weet hem te vinden – ziet Johan Derksen (61) dinsdagochtend plots de zon schijnen.

Hij zwijmelt warempel, de mondhoeken gaan omhoog. In hartje Gouda ziet hij denkend aan Holland ineens Heteren voor zich, de geboortegrond. Ligt weliswaar niet in Holland, wel in de door hem bewierookte provincie (‘Héérlijk, de provincie!’), maar dat dondert niet. Zijn hele familie komt uit groot-Nijmegen. Tip: ‘Je moet die stad altijd vanaf de Waalbrug binnenrijden! Dan heb je het mooiste panorama van Nederland.’

Met frisse tegenzin woont hij nu al dertig jaar in de Randstad en godzijdank ligt Oudewater ook aan een riviertje en heeft dit Utrechtse stadje dus ook dijken. Helaas ook een borstbeeld van Swiebertje. Pontificaal geplaatst voor het ‘schitterende’ stadhuisje dat ooit eens in die tv-serie is opgedoken. Ergens in Oost-Groningen wil een actiecomité Swiebertje claimen.

En dat initiatief steunt u natuurlijk van harte. Al lid van het comité?

‘Nee, nee, nee, ik kan me niet overal druk over maken.’

Hij heeft wél, zegt hij in alle bescheidenheid, overal een mening over. Dat hoort ook zo, legt hij uit. Want hij is journalist, tevens opinieleider, en dan hebben de mensen recht op een mening. Daarbij: Johan Derksen, hoofdredacteur van Voetbal International, houdt heus wel in de gaten wat er zich buiten de krijtlijnen afspeelt.

‘Maar ik ben dus géén Cruijff. Die heeft overal een oplossing voor. Het fileprobleem, de werkloosheid, de tekorten bij de studiefinanciering. Iedere maandag legt hij in zijn column in De Telegraaf aan een staatssecretaris uit hoe het wél had gemoeten. Nee, voor oplossingen moet je niet bij mij zijn, wel voor opvattingen.’

En ze weten hem te vinden. De Volkskrant zit er nu ook weer en deze dag wordt besloten bij Pauw & Witteman. Iets over de te verwachten ellende bij de bekerfinale Feyenoord-Ajax. ‘Ze hadden in hun programmering nog vier minuutjes over en dan ben ik de ideale man. Vier minuten is precies genoeg om iemand gefundeerd te beledigen.’

De avond tevoren, hij was alweer op de tv, niet dat dat van hem hoeft, heeft bij RTL’s Voetbal Insite een mooi motto aangedragen voor dit dinsdagse samenzijn. Hans Kraay junior wilde leuk zijn en vroeg of Derksen als baby al een snor had. Derksen kaatste terug: ‘Je hebt dus mannen die hun leven lang een dommige uitstraling hebben, en je hebt mannen met een snor.’

‘De smakeloosheid!’ Dat is in werkelijkheid het eerste wat opborrelt als Johan Derksen van de krant verplicht moet denken aan Holland. Werkelijk op alle gebieden heeft de smakeloosheid de overhand gekregen. Wilders die de Engelse pers wijs maakt dat hij premier wordt. ‘Dat gaat bij mij door merg en been. Ik durf niet meer naar Engeland, ik durf mijn Engelse collega’s niet meer onder ogen te komen. Want ik heb geen excuus.’

Of neem nou dat ‘totaal talentloze bakvisje uit Nijmegen’ dat Nederland gaat vertegenwoordigen tijdens het Eurovisie Songfestival. Nog onlangs zat hij in een filmhuis in Utrecht te genieten van de film Crazy Heart. ‘Zes mensen in de zaal. Zes! Weet je waar iedereen is? Bij Alice in Wonderland!’

Als de Amerikaanse singer-songwriter Tom Russell in Nederland optreedt durft Johan Derksen er bijna niet meer naartoe te gaan. Terwijl hij popelt. Zó erg is het al met dat Holland van Marsman. ‘Zo’n trieste, lege zaal. Ik schaam me dan voor ons.’

Bent u dan niet een tikje blij dat u in ieder geval niet aan smakeloosheid ten prooi bent gevallen?

‘Nee, zo werkt dat niet. Dat vind zelfs ik een tikje te arrogant.’

De zendeling Derksen wil dat andere mensen ook zo van Crazy Heart en Tom Russell genieten?

‘Zoiets ja. Ik hoop het nooit mee te maken, maar als straks inderdaad het grootste deel van Nederland wil dat Wilders premier wordt, dan moet hij het ook maar worden.’

Democratie is niet: de meerderheid tegen zichzelf in bescherming nemen?

‘Tsja, dat is ook weer erg bevoogdend. We moeten maar ondergaan wat men wil. Maar ik blijf daar natuurlijk tegen fulmineren, want ik heb mijn opvattingen. Kijk, nu hebben we André Rouvoet en Arie Slob aan de macht, die de hele tijd maar Onze Lieve Heer op hun schouders meetorsen. Als Onze Lieve Heer gaat meeregeren is het ook geen pretje.

‘Wat nu in Nederland wel onder druk staat, is dat veel mensen hun eigen mening niet meer durven te ventileren. Twee jaar geleden heb ik in Trouw de Bijbel een gedateerd sprookjesboek genoemd. Ik moet eerlijk zeggen: niemand uit Staphorst heeft mij nadien geïntimideerd. Zeg ik zoiets over de Koran, dan kan ik weleens een probleem krijgen.’

Lastig is dat, als een opvattingenman zijn mening niet kan verkondigen. In de voetbalwereld ondervindt u de zedenverwildering aan den lijve, toch?

‘Ik moet voor de televisie de toto invullen, gewoon omdat de toto ons sponsort. Willem II tegen Feyenoord. Ik zeg: een tweetje. Gaat een 36-jarige man uit Tilburg zeggen dat hij mij doodschiet! Dat geloof je toch niet?

‘Ik heb wel vaker politiebewaking gehad. Bij mij in Oudewater is het politiebureau alleen dinsdags en donderdags tussen twee en vier uur open. Ik had iets lelijks over ADO Den Haag gezegd en kreeg meteen politiebescherming. Ik zei: dan hoop ik wel dat die hooligans dinsdags of donderdags tussen twee en vier uur komen.’

We zijn te soft. En uw vader was politieman. U heeft u altijd enorm afgezet tegen uw vader, maar had hij wel raad geweten met dat tuig?

‘Weet ik niet, weet ik niet. Vroeger stelde een uniform nog iets voor. Maar aan mij heb je dan niet veel. Ik heb het niet zo op mannen in uniformen.’

Voordat hij gedwongen naar Oudewater verhuisde, woonde hij aan een gracht in Gouda. ‘Als je zo’n huis koopt, straalt altijd de zon en weet de makelaar je er goed van te doordringen dat we hier met een A-locatie te maken hebben. Pas daarna kom je er achter dat er vlakbij een coffeeshop is die tot een uur ’s nachts open blijft.’

Zijn voordeur kon via een trappetje worden bereikt. ‘Wat ik op dat trappetje allemaal niet heb meegemaakt. Ik heb ze pissend aangetroffen! Schijtend! Neukend! De buit verdelend van inbraken.’ Toen zijn vrouw, zeulend met twee Albert Heijn-tasjes, toestemming moest vragen de trap te betreden, was de maat vol.

Of eigenlijk ietsje later toen zanger Kaz Lux optrad op de Goudse Markt. Een Marokkaanse jongen stak meerdere keren op een Nederlander in. ‘Vijfhonderd laffe mensen keken toe en durfden niet in te grijpen. Ik was een van hen.’

We zijn in Gouda, het is onafwendbaar. We moeten het erover hebben.

‘Soms schrik ik van mezelf. Dat ik zo ga generaliseren. Dat doe ik met hooligans ook. Maar het is gewoon een feit dat hier in Gouda 90 procent van de criminaliteit voor rekening komt van Marokkanen. Terwijl die 10 procent van de bevolking uitmaken.

‘In burgemeesters die steeds in Marokko op studiereis zijn, heb ik niet zo veel vertrouwen. Zeg ik in zo’n voetbalprogrammaatje iets over Marokkanen, krijg ik hier een telefoontje van de secretaresse van de Goudse burgemeester. Meneer, u heeft de hoofdprijs gewonnen. De burgemeester wil met u lunchen. Ga alsjeblieft weg zeg, daar heb ik geen enkele behoefte aan. Bovendien: als de burgemeester mij wil spreken, dan pakt hij zelf de telefoon maar.’

U lijkt altijd een mopperaar, maar eigenlijk bent u een heel positief mens. Een optimist.

‘Zeker. Nederland is bijvoorbeeld een vermakelijk irritant landje. Ik ben elke keer weer blij als ik in Nederland land. Vanwege mijn liefde voor muziek hou ik van Amerika en speciaal van Austin, Texas. Leuke stad. Universiteit. Een schitterend appartement kost daar nu 80 duizend dollar. Maar ja, Texas. Die staat heeft de doodstraf. Dat kan ik toch niet over mijn hart verkrijgen. Zo heeft iedere Amerikaanse stad wel een nadeel.

‘Als ik in Austin ben, weet ik niet hoe snel ik op jacht moet gaan naar een Nederlandse krant. Dat zegt ook wat, niet? Jaaa, Nederland is een fijn landje. En er valt nog zoveel te ontdekken. Ik was eens zes weken achtereen voor voetbal in Mexico en toen viel me ineens de gedachte in dat ik nog nooit in Giethoorn was geweest. Mooi! Mooi!

‘Dokkum, ook zo mooi. Middelburg. ’s Heerenberg, in de Achterhoek! Geweldig! Daar moet je een kopje koffie gaan drinken.’

Keert u nog eens terug naar Heteren? Of naar Drenthe, waar u het grootste deel van uw jeugd heeft doorgebracht?

‘Mijn vader was politieman en iedere streep erbij op zijn uniform betekende: verhuizen. Ik ga zeker terug naar de provincie, als ik met pensioen ben. Ik ben weleens bang dat ik het dorpse leven iets te veel romantiseer. Ik kom graag in Rolde, en hoewel ik geheelonthouder ben, schuif ik graag aan aan de stamtafel van café Erkelens. Als je er weer een tijdje niet bent geweest is dat hartstikke leuk. Maar ik moet eerlijk zijn: hoe leuk blijven die gesprekken? Want ze gaan wel verdomd vaak over buitenlanders...

‘Juist in Drenthe heb ik ervaren hoe vreemdelingen worden behandeld. Die spreekwoordelijke Nederlandse tolerantie, weet-je-wel? Nou, het is soms heus geen pretje. Ik kwam daar als jochie te wonen en ik verstond die mensen niet. En zij mij niet! Ik was een bezienswaardigheid. Kom kijken, kom kijken, die jongen komt uit Holland! Dachten ze.’

Was het vroeger allemaal beter?

‘Welnee. Ik ben in 1949 geboren en dat is prima. Ik heb de welvaart zien toenemen en ik profiteer ervan. Nu nog steeds. Er zijn nu in Nederland bijvoorbeeld geweldig goede musici. Alleen: ze treden op voor een handjevol mensen. De smakeloosheid vaagt alles weg. Je komt gewoon niet aan bod, je komt niet in het vizier.

‘Mijn ultieme droom is om samen met Mart Smeets en Jan Donkers een radiozender op te richten. Weet je wat gek is? Dat je na je 49ste ineens helemaal geen doelgroep meer bent. Terwijl wij hartstikke aantrekkelijk zijn voor de markt. We hebben geld, de kinderen de deur uit, we weten veel. Hoe ouder je wordt, hoe minder objectief je wordt. En naarmate je ouder wordt begrijp je beter dat objectiviteit helemaal niet bestaat. Objectiviteit? Allemaal hypocriet gelul. Het gaat om smaak. Passie.’

Komt het goed met Nederland? Gaat u stemmen?

‘Ik heb de laatste jaren vaak op Gerrit Zalm gestemd. Ik ben eerlijk gezegd best blij dat hij redelijk onbeschadigd uit dat DSB-gedoe is gekomen. Fatsoenlijke man. Ik denk dat ik nu op Pechtold ga stemmen. Eigenlijk zit ik links in de VVD en rechts in de PvdA. In politieke zin is dit land wel in verwarring, ja. Waar we echt behoefte aan hebben is dat de gevestigde partijen weer aansprekende leiders krijgen.

‘Kom op, we boeken ook vooruitgang. In ben opgegroeid in die kneuterige jaren vijftig. Mocht je op school niet met kinderen van NSB’ers spelen. Terwijl zo’n vriendje enorm goed kon voetballen. Dokter Hendrix in Heteren! Een geweldig goede huisarts. Katholiek. Gingen plotseling alle protestanten bij hem weg omdat het niet meer mocht. Godzijdank was er op het dorp maar één voetbalclub, RKVV SDOO. Een katholieke club. Kon ik tenminste ook met die kinderen omgaan.’

Wat mist u aan Nederland?

‘Ik ben verslaafd aan het drankje Superfood. Het lekkerste groente- en fruitdrankje ter wereld. In Amerika koop je het bij Starbucks, in Londen ook. Bij Starbucks op Schiphol hebben ze het niet. Ik ben laatst speciaal naar Utrecht Centraal gegaan, omdat daar nu ook een vestiging zit. Maar nee hoor.

‘Problemen zijn van voorbijgaande aard. Maar ja, ik leef nu. Mijn privéleven is aardig vergald door Marokkanen. Mijn professionele leven door hooligans. Helaas weet ik de oplossingen niet. Keerde het fatsoen maar terug. Zomaar. In stadions zie je mij niet meer. Begrijp jij dat 7.700 Ajacieden naar die bekerfinale in Rotterdam willen? Wat bezielt die lui? Zijn ze levensmoe?’

Zal ik u de tekst van dit interview straks toezenden?

‘Sodemieter op! Ik ben Clarence Seedorf niet!’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.