'De PvdA kan het beste even stoppen met zoeken naar grote oplossingen'

Oud-Kamerlid en publiciste Mei Li Vos was eerder deze week bij de lezing van Maurice Glasman, een Britse parlementariër die de sociaal-democratie nieuw leven in wil blazen. Een verslag uit een zaal stampvol smachtende sociaal-democraten.

Hans Spekman, de nieuwe partijvoorzitter van de PvdA, neemt afscheid van de Tweede Kamer. Beeld anp

De Balie zat maandagavond 30 januari stampvol met mensen die wilden horen hoe links, of eigenlijk de PvdA, gered kon worden. Lord Maurice Glasman kwam vertellen over Blue Labour, de beweging binnen de Britse Labourpartij die terug wil gaan naar de oude waarden van de Britse arbeidersbeweging. Eerder deze week schreef Arne Mosselman al dat de PvdA best een scheutje Blue Labour kon gebruiken. Toen was ik nog meer benieuwd naar Blue Labour, want de krakkemikkige toestand van het politieke vehikel van de sociaal-democraten, de PvdA, gaat me aan het hart.

Opgetogen begon ik met luisteren, om te concluderen dat de kritiek van Blue Labour zo ongeveer neerkomt op de kritiek die Pim Fortuyn had op Paars. Ook al was Paars iets met de VVD en D66, alle kritiek over doorgeschoten marktwerking, grootschaligheid, bureaucratisering en multiculturalisering wordt altijd op het bordje van de PvdA gelegd. Die vervolgens de kritiek gedwee ondergaat en al jaren geleden de koers heeft bijgesteld. De oplossingen van Blue Labour lijken dan ook erg op de oplossingen die nu gemeengoed zijn: minder bureaucratie, meer menselijke maat, meer toezicht op markten en erkennen dat integratie van grote groepen buitenlanders niet probleemloos gaat.

Blues
Blue Labour legt wel een ander accent op het maatschappelijk middenveld: gezinnen, verenigingen en zelfs kerken. Je kunt volgens Glasman veel meer verantwoordelijkheid bij die groepen leggen. Bij ons op het continent riekt dat naar het radicale midden van het CDA, spruitjes, gezinspolitiek, de klaverjasvereniging en de verstikkende deken van de kerk. Gelukkig was daar ook Lodewijk Asscher, die in reactie op Glasmans verhaal vertelde hoe hij individuen en hun netwerken inzet in de praktijk van alledag.

Asscher vindt dat je als sociaal-democraat best van mensen mag vragen om een beroep te doen op hun familie en vrienden. De staat lost namelijk sommige problemen gewoon niet goed op, en vaak ook te traag. En zo zou Blue Labour met het scheutje pragmatisme van wethouder Asscher de blues van de PvdA kunnen verlichten.

Toen de zaal aan het woord kwam bleek het linkse verlangen naar één groots en meeslepende oplossing diep te zitten. De verschillende vragen aan Glasman kwamen er zo ongeveer op neer dat Blue Labour toch ook iets moest zijn voor vrouwen, internationaal en het milieu. Zelfs de vraag 'wat te doen' viel tussen de regels te horen. De hang naar totaaloplossingen in dit soort gezelschappen is aangrijpend als iemand net voorzichtig een alternatief heeft geschetst.

Na afloop in de snijdend koude Hollandse winter, die ons overigens door Mark Rutte is teruggeven (ook dat kan de PvdA niet!), vroeg ik me af of ik warm van het Blue Labour verhaal was geworden. Nee. Niet omdat het me te conservatief is. Ook niet omdat het de zoveelste poging is om de sociaal-democratie te vernieuwen. Misschien wel omdat er weer te veel verwacht wordt en gehoopt wordt op een totale revolutie, net zoals Nieuw Links dat ooit in de zestiger jaren voor elkaar kreeg.

Ik was van iets anders wel warm geworden. Halverwege de avond vroeg Glasman om niet direct door te gaan met de plenaire discussie, maar om tien minuten te praten met iemand naast je die je nog niet kende. Ik raakte aan de praat met mijn buurvrouw, deelraadslid in een Amsterdams stadsdeel. Na de obligate uitwisselingen van wat we van Blue Labour vonden vroeg ik haar waar ze zoal mee bezig was. Nou, problemen in de buurt oplossen. Hoe dan, vroeg ik. Door mensen met elkaar te laten praten. Het grootste probleem is meestal dat ze elkaar niet kennen en dus niet vertrouwen, zei ze. Ze weten niet van elkaar dat ze vaak hetzelfde willen rond een pleintje, of bij de afvalbakken, of met buitenspelende kinderen. Als stadsdeel, als raadslid waren ze steeds meer bezig om mensen bij elkaar te brengen om elkaar in de ogen te kijken en met elkaar te spreken. Uiteraard bestaat de standaardtrukendoos met oplossingen van staatswege nog, maar dat was voor haar niet de hoofdmoot van haar werk als volksvertegenwoordiger. Dat leek me nou erg Blue Labour: mensen aanspreken op wat ze belangrijk vinden en ze het zelf laten oplossen, met een beetje stimulans van de overheid. Of hoe je het ook noemen wilt.

Teleurstellingen
PvdA'ers die op zoek zijn naar een nieuw aansprekend verhaal moeten het volgens mij voorlopig niet in het grote en meeslepende zoeken. Het zijn de kleine verhalen van ijverige deelraadsleden, wethouders en vrijwilligers die oplossingen zoeken voor de problemen die je nu eenmaal hebt als je met veel mensen de koek, de straat, of de lucht moet verdelen. Misschien is het grootste probleem van de PvdA de laatste jaren wel geweest dat ze pretendeerde dat al die problemen van staatswege uniform konden worden opgelost.

Veel meer dan christendemocraten en liberalen geloven sociaal-democraten namelijk in gelijke oplossingen voor iedereen. Maar mensen en groepen zijn verschillend. Dus werken de grote pennenstreken vaak niet, maar ze leiden vaak wel tot grote teleurstellingen. Ik denk niet dat iemand er wat van merkt als de PvdA een jaar of wat even stopt met het zoeken naar grote verhalen en systeemoplossingen. Ondertussen hoeven de PvdA-bestuurders en volksvertegenwoordigers niet stil te zitten. Ze kunnen gewoon links doen en links problemen oplossen, om de nieuwe voorzitter Spekman te parafraseren. Als we daar een scheutje Blue Labour voor nodig hebben vind ik het best.

Mei Li Vos is oud-Tweede Kamerlid voor de PvdA.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.