'De frustratie neemt elke keer toe'

Pegida-demonstratie Amsterdam valt in het water

Het loopt zaterdagmiddag tegen drieën als een politieknuppel de voering van een blauwe jas doorboort. Met kracht slaat een overmacht aan Amsterdamse agenten een groep mannen een café in. Het zijn leden van de harde kern van Ajax, die een demonstratie van Pegida willen voorkomen. Ze schreeuwen: 'Geen racisme in onze stad'.

Beeld anp

Mark (45) bekijkt het vanaf de naastgelegen Blauwbrug hoofdschuddend. Meer dan twintig Pegida-demonstraties bezocht de Duitser de afgelopen twee jaar. 'Om de Europese culturen te beschermen'. Hij - hoogopgeleid, welbespraakt, manager van een ICT-bedrijf, vader van twee - kent inmiddels het klappen van de zweep. Hij somt op:

'1: tegendemonstranten komen te dicht bij.'
'2: er wordt over en weer uitgedaagd, gescholden.'
'3: de kleinste groep, meestal de Pegida-aanhangers, wordt door de politie geïsoleerd.'
'4: demonstratie kan niet doorgaan, boodschap blijft onuitgesproken, frustratie neemt toe.'

Met de groeiende frustratie verspreidt ook Pegida zich over Europa. In Frankrijk, Engeland, Polen, Tsjechië, Ierland, Denemarken, Finland en Estland gingen demonstranten zaterdag eveneens de straat op. Ze hebben vele beweegredenen om hun stemmen te laten horen, maar één boodschap hebben ze gemeen: stop de islamisering van Europa.

Beeld ap

Imago

Vaak, te vaak, liepen demonstraties van anti-immigratiegroeperingen de afgelopen jaren door eigen toedoen uit de hand. Het heeft hun missie geen goed gedaan. Tegenstanders maken er dankbaar gebruik van en schilderen de demonstranten af als gewelddadige nazi's. Willen ze gehoord worden, dan moet het imago veranderen, weten de Pegida-aanhangers.

'Wangedrag leidt af van de boodschap', zegt Mark daarover. 'Dat beseffen we goed. Ons verhaal is gewoon te belangrijk voor dat soort onzin.' Op sociale media riep Pegida Nederland daarom op tot vredig demonstreren. Discutabele symbolen, gezichtsbedekkende kleding, alcohol, vuurwerk en geweld; het wordt door de organisatie niet op prijs gesteld. Een eigen ordedienst moet ingrijpen zodra mensen zich misdragen.

Een paar uur eerder, op het nabijgelegen Jonas Daniël Meijerplein. Het standbeeld de dokwerker is een monument ter nagedachtenis aan de Februaristaking van 1941, een van de weinige openlijke verzetsacties tegen de Duitse bezetter. Een toepasselijke plek voor een demonstratie tegen het in Duitsland opgerichte Pegida, vinden de organisatoren van de tegendemonstratie.

Beeld anp
Beeld anp

'Schandalig'

Op het plein staan honderden mensen. Meer dan 40 groeperingen hebben zich solidair verklaard aan de tegendemonstranten. Een vrouw sleept een groot roze hart mee met de tekst: 'laat geen haat in je hart zaaien'. Er is gratis soep.

Anarchisten, socialisten, communisten en feministen vinden elkaar in hun afkeer tegen Pegida. Maar zo vredig als het op het eerste oog lijkt, is het niet. Een rapper vraagt de menigte met hem mee te zingen: 'Fuck Pegida', klinkt uit honderden kelen. Vuisten gaan de lucht in.

Aan de buitenkant van de menigte staat Ronald (42) van de internationale socialisten. Hij is boos op burgemeester Eberhard van der Laan van Amsterdam. Schandalig vindt hij het dat Pegida in de hoofdstad mag demonstreren. Om dat te voorkomen zijn er groepjes tegendemonstranten die de aanlooproutes naar het Waterlooplein blokkeren, zegt hij. 'Ze zijn niet met genoeg om iedereen tegen te houden, maar ze zullen wel gaan jagen.'

Beeld anp
Beeld anp

Middelvingers omhoog

Voor Pegida geldt vrijheid van meningsuiting niet, vindt Ronald. 'Racisme is een misdaad, en misdaden moet je voorkomen.' De politie Amsterdam heeft volgens hem geen goede reputatie als het om racismebestrijding gaat. 'En dus moeten de Amsterdammers het zelf opknappen.'

Wat hij bedoelt, blijkt even later, als op het Waterlooplein circa 150 Pegida-aanhangers verzamelen voor hun demonstratie. Door de vondst van een verdacht pakketje mogen ze niet naar de vooraf door de gemeente aangewezen locatie. Een haag van agenten, te voet, te paard en in burger, staat om het gezelschap heen.

Tegendemonstranten naderen tot op enkele meters afstand. Er wordt geschreeuwd, middelvingers gaan omhoog. Een vrouwelijk lid van Pegida's ordedienst vraagt door een megafoon met overslaande stem om hulp van de politie. Die drijft de Pegida-aanhangers de brug op, langs de kroeg met de Ajacieden, die ook al uit zijn op een confrontatie. Twintig mensen, vooral tegendemonstranten, worden aangehouden.

Beeld reuters

Criminelen

Een uur lang wordt Pegida door de politie vastgehouden op de brug. Een opgefokte agent biedt namens burgemeester Van der Laan nog wel een alternatieve locatie voor de demonstratie aan, maar dat wordt door Pegida-voorman Edwin Wagensveld afgeslagen. Hij heeft er genoeg van te moeten wijken voor zijn tegenstanders. Hij omarmt de slachtofferrol.

'Daar staan we weer', verzucht Mark, 'omsingeld als criminelen'. Zijn sympathie voor Pegida heeft hem al veel gekost. Vrienden willen geen contact meer, collega's kijken hem met opgetrokken wenkbrauwen aan. Binnen zijn gezin wordt het onderwerp zoveel mogelijk vermeden. 'Het brengt te veel stress.'

Aan beide kanten van de brug hebben zich dan tegendemonstranten verzameld. De politie houdt ze weliswaar op afstand, de demonstratie is al in het water gevallen. Bussen rijden een voor een de brug op om de Pegida-aanhangers te ontzetten. Zonder morren, maar met een onbevredigd gevoel, stappen ze in. 'Zie je, zo wordt ons de mond gesnoerd', zegt Mark. 'Het is overal hetzelfde.'

Beeld anp
Beeld ap
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.