'Concurrentie leidt tot lagere prijzen en service'

De elektriciteitscrisis in de Amerikaanse staat Californië jaagt Nederlandse parlementariërs schrik aan. Tijdens een debat in de Tweede Kamer zullen ze minister Jorritsma van Economische Zaken vandaag vragen de verkoop van stroombedrijven als Nuon en Essent voorlopig op te schorten....

'In het debat over de stroommarkt is sprake van een groot misverstand. De begrippen liberalisering en privatisering worden door elkaar gehaald. De elektriciteitsmarkt is al grotendeels vrijgegeven, geliberaliseerd in jargon. Alleen hebben lokale overheden hun aandelen nog niet verkocht, privatisering genaamd.

'Als de spelregels van de vrije markt niet goed zijn, ontstaan problemen. Ongeacht wie de eigenaar is. Zelfs als de Californische stroombedrijven in handen waren geweest van de overheid, was deze crisis ontstaan. Nederland kent gelukkig wel goede spelregels en heeft niet dezelfde fouten gemaakt als in de Verenigde Staten. Uitstel van privatisering is dan ook niet nodig.'

- De overheid kan toch beter het algemeen belang behartigen?

'Integendeel. Private ondernemingen zullen efficiënter werken, schaalgrootte nastreven en dus lagere prijzen kunnen bieden. Dan moeten ze wel flink investeren. Stroombedrijven van de overheid ontberen dat kapitaal.'

- Is uitstel van privatisering een gevaar?

'Grote bedrijven als Nuon en Essent zullen hun ambities voor Europese groei moeten bijstellen. Het risico dat zij later door buitenlandse partijen worden opgeslokt, neemt aanzienlijk toe. Voor kleine stroombedrijven zijn de risico's veel groter. Zij zijn kwetsbaar en zullen op de vrije markt het onderspit delven. De overheid is dan als aandeelhouder al zijn geld kwijt.'

- De PvdA wil eerst het netwerk van elektriciteitsdraden volledig losweken van de commerciële tak van de onderneming. Goed idee?

'In geen enkel ander Europees land is op dit moment deze loskoppeling aangebracht. De bedrijven zelf voelen er ook niks voor. Bovendien zal toezichthouder DTe controleren of stroombedrijven misbruik maken van hun monopolie.'

- Hoe garandeert de overheid dat er altijd voldoende stroom is?

'In het verleden werd via centraal geleide planning de bouw van centrales en netwerken geregeld. In een vrije markt moet de overheid juist via economische prikkels de bouw van centrales of netwerken bevorderen. Te denken valt aan de mogelijkheid voor bedrijven om in de piekuren hogere tarieven in rekening te brengen als ze hun reservecapiciteit aan stroom inzetten. Daarvoor is tenslotte ook de toezichthouder DTe ingesteld. De enige vraag die de politiek moet stellen is of deze waakhond al sterk genoeg is. Alsnog zelf eigenaar blijven van stroombedrijven, is geen oplossing voor eventuele, toekomstige problemen.'

- Consumenten zijn bang dat op een vrije markt de prijs gaat stijgen, de stroom sneller uitvalt, en de service verslechtert. Een terechte angst?

'Nee. Als er concurrentie is, zullen de prijzen dalen en de service toenemen. Dat gebruikers dit voordeel nog niet in die mate terugvinden op hun stroomnota, heeft een andere oorzaak. De overheid heft meer ecobelasting en moet ook de kosten van onrendabele investeringen uit het verleden doorbereken aan klanten. Op een vrije markt zullen bedrijven ook beter hun best doen om klanten te behagen en kunnen ze het zich niet veroorloven geen stroom te leveren.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.