Column

'Communicatiedeskundigen', de nieuwe wereldverbeteraars

Margriet Oostveen in Driebergen

Hoe communicatiedeskundigen het vluchtelingendebat willen sturen.

Van vluchteling naar buurtgenoot: informatiefolder voor gemeenten

De nieuwe wereldverbeteraars, dat zijn de 'communicatiedeskundigen'. Kijkt een gemiddelde politicus en journalist tegenwoordig wel uit om nog een beetje geëngageerd uit de hoek te komen (voor je het weet heet je gutmensch of politiek correct): communicatiemensen geloven nog dat de wereld met taalacrobatiek en feitenbingo is te veranderen.

Communicatiestrateeg Gonda Duivenvoorden, tevens coach en 'warm mens' volgens collega's, verpersoonlijkt de moderne idealist. Zij organiseerde vrijdag in Driebergen met drie collega's ('Jorg, Remco en Ynte') een gratis congres voor 260 communicatiemedewerkers van gemeenten. Zodat iedereen kon leren hoe te voorkomen dat het debat over vluchtelingen volledig uit de hand loopt nu PVV en piemelschreeuwers de macht in de media grijpen. Gonda opende de middag in zaal Antropia met de hoop dat ze 'een enorme slag' gingen maken 'in de meer genuanceerde beeldvorming over vluchtelingen'. Liefhebbers van communicatiejargon konden hoe dan ook hun hart ophalen.

Gonda: 'Als jouw trajectje bij de gemeente niet zo'n shortlist is van goede ideeën, dan heb je een probleem.'

In de wandelgangen: 'Communicatie is zó belangrijk in het hele traject.'

Iedereen praatte hier raar, maar wie kon ook uitleggen wat het allemaal betekende? D66-raadslid Jacques Happe uit Amersfoort deed bij de koffie een poging: 'Wat zeg je en wat zeg je niet. Dat is eigenlijk alles.'

Communicatiestrateeg Duivenvoorden over trajectjes en ideeën

Duidelijk. Men was het er dus over eens dat de openbare bijeenkomst vol ongerichte vragen passé is, want voor je het weet moet je ook nog antwoorden en richt de meute zich tegen jou. Secuur uitnodigen en groepsgewijs voorlichten is het adagium, desnoods met een informatiemarkt. Hier was trouwens ook zo'n marktje, met folders over vluchtelingenhuisvesting ('Woonunits: heel normaal'). En met een echte vluchteling, 'met wie u kunt praten'.

Leusden had het net zo gedaan, zei gemeenteraadslid John Spijkerman, ook D66: omwonenden groepsgewijs voorgelicht, nu komt er probleemloos een noodopvang met 400 plaatsen. 'Er waren alleen wat mensen die het afblaasmoment misten.' Het wat? 'Afblaasmoment: dat mensen even kunnen afreageren.' Als democraat had John zelf ook liever een openbaar gesprek gevoerd. 'Maar we moeten tegenwoordig kiezen tussen inhoud en emotie.'

Dit was koren op de molen van Eliane Schoonman in haar keynote speech 'Communicatie: een vlucht voorwaarts'. Schoonman was aangekondigd als 'zwaargewicht' en 'issuesmanager': na de crisismanager en de reputatiemanager een volgende loot aan de babbelboom. Ook een issuesmanager presenteert de feiten creatief, maar nu gaat het over gevoelige onderwerpen. Van geluidoverlast rond Schiphol tot vluchtelingen: uw issuesmanager 'ontwikkelt' een risicoanalyse en koerst daarna op de gewenste publieke opinie. Alsof het vluchtelingendebat zich ook vanzelf wel oplost, als we maar even 'het juiste frame implementeren'.

'Nee, jullie lokale politiek moet eerst iets van dingen gaan vínden', meldde Eliane Schoonman kordaat. Ze prees de Leidse burgemeester Henri Lenferink, die tijdens een volksoproer over de huisvesting van pedoseksueel Benno L. pal bleef staan voor diens recht op een woning en zich garant stelde voor ieders veiligheid: 'Petje af. Vínd eens iets en neem je verantwoordelijkheid.'

Zo dachten waarnemend burgemeester Jaap Kuin (PvdA) en wethouder Hennie Hemmes (SP) van het Groningse Pekela er ook over, achter me zaten ze instemmend te brommen. Vier jaar geleden schreef ik ter plaatse op hoe jongeren in Pekela het azc in het dorp belaagden na een vechtpartij met asielzoekers op de kermis, want er was een meisje geslagen. Klein Keulen, zou men nu zeggen, er waren zelfs wederzijds stokken en kettingen aan te pas gekomen. Toch vonden ze dit in het dorp vrij normaal: op de kermis van Pekela vechten ze al generaties met buitenstaanders, vroeger waren jongens uit andere dorpen de klos.

Ik vroeg hoe het ging in de armste gemeente van Nederland nu 'de onderkant' zich elders de longen uit het lijf protesteert. Prima hoor, zei de burgemeester, ze wilden het azc in het dorp uitbreiden van 400 naar pakweg 600 plaatsen. Groot genoeg voor nieuwbouw en beter onderwijs voor de asielkinderen, 'want voor extra onderwijs is de ondergrens toch wel 500'. Als je die dingen uitlegde, dan ging het best.

De zwijgende meerderheid accepteert vluchtelingen, had communicatiestrateeg Gonda Duivenvoorden al hoopvol gezegd: 'Als we die mobiliseren, dan kunnen we heel veel.'

Wethouder Hemmes en waarnemend burgemeester Kuin uit Pekela

Ontvang elke dag de Volkskrant Avond Nieuwsbrief in uw mailbox, met het nieuws van vandaag, tv-tips voor vanavond, en alvast zes artikelen uit de krant van morgen. Schrijf u hier in.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.