'Chinese homoseksuelen willen zich niet meer verstoppen'

Homo-emancipatiegeluiden in China worden steeds luider

Homoseksuelen in China laten steeds luider van zich horen. De afgelopen dagen alleen al stapten twee homoseksuelen naar de rechter om de manier waarop ze behandeld worden. Tien jaar geleden was dit volgens China-correspondente Marije Vlaskamp nog voorpaginanieuws. 'Maar uit alle hoeken en gaten komt beweging, laten mensen hun stem horen. Ze willen hun homoseksualiteit niet meer verstoppen.'

Een Chinees homoseksueel stel, Anwei en Yebin, op bed Foto Feng Zhonghao

Een 21-jarige lesbiënne zocht in 2014 informatie over homoseksualiteit op de Sun Yat-Sen Universiteit in Guanzhou en trof daar lesboeken aan waarin van een 'aandoening' werd gesproken. Ze klaagde het ministerie aan, maar werd overtuigd om in plaats daarvan een klachtenprocedure te starten. Omdat het ministerie niet op haar brieven reageerde, stapte ze opnieuw naar de rechter. De rechtbank in Peking accepteerde dinsdag haar aanklacht vanwege het uitblijven van de reactie van het ministerie.

Dat de aanklacht is geaccepteerd, is volgens Vlaskamp al een overwinning op zich. 'Als iets politiek gevoelig ligt, leggen ze zo'n verzoek al snel opzij. Maar rechters hebben me de afgelopen jaren regelmatig verrast. Ze weten precies wat er in de wet staat, namelijk dat homoseksualiteit geen afwijking is, en ook geen ziekte.'

Elektroshocktherapie

Homoseksualiteit stond lange tijd wel als officiële geestesziekte in het Chinese register, maar dat is in 2001 afgeschaft. Toch is er een klein residu van over: als iemand erg in de knoop zit met zijn seksualiteit wordt dat als psychiatrisch ziektebeeld gezien. Van die maas maken instellingen en privékwakzalvers volgens Vlaskamp gebruik om te adverteren met behandelingen die beloven homoseksualiteit te genezen. 'Zo kloppen ze mensen veel geld uit de zak, bijvoorbeeld met elektroshocktherapie waarbij mensen schokken op de geslachtsdelen toegediend krijgen terwijl ze beelden bekijken van homoporno'.

Dinsdag berichtte de South China Morning Post over een homoseksuele man in Noord-China die een kliniek voor de rechter sleept nadat zijn familie hem er tegen zijn zin had laten opnemen om hem te genezen van een 'seksuele voorkeur-aandoening'. Hij zegt te zijn gedrogeerd en geslagen tijdens zijn verblijf en werd uiteindelijk vrijgelaten nadat een vriend zijn zaak bij de politie neerlegde.

De man voelt zich gesterkt in zijn aanklacht door een uitspraak van de rechtbank in Peking twee jaar geleden. Een man die shocktherapie kreeg toegediend om hem te genezen van zijn homoseksualiteit, kreeg excuses en een compensatie van de kliniek. De rechtbank bevestigde bovendien dat homoseksualiteit geen ziekte is.

Vlaskamp, die destijds uitgebreid verslag deed van de rechtszaak en de gedupeerde sprak, noemt de uitspraak een 'mini-succesje' waarnaar ongetwijfeld gegrepen gaat worden in deze nieuwe rechtszaak. Wel benadrukt ze dat de klinieken nog steeds volop te vinden zijn. 'Na zo'n zaak gaat de kliniek even dicht, maar in no time duikt hij weer ergens op. Elke stad heeft er wel een. Ik was laatst in Noord-China, waar een kliniek met een uithangbord adverteerde welke aandoeningen ze kunnen genezen. Tussen 'schizofrenie' en 'anorexia' stond daar 'homoseksualiteit'.'

Lees ook

De homoseksuele boeren Anwei en Yebin zijn in China rolmodellen. Ze komen van ver: de een las in een tijdschrift dat zijn liefde voor mannen normaal was, de ander ontdekte dat op internet (+).

Travestie-wedstrijd in Shanghai Foto afp

Homohuwelijk

Toch is in China een vrij krachtige emancipatiebeweging gaande omtrent homoseksualiteit. Vanuit homoseksuelen en transgenders, maar ook vanuit wetenschappers, sociologen, seksuologen en verrassend genoeg de ouders van homoseksuelen zelf. Volgens Vlaskamp verenigen zij zich online. 'Ze steunen elkaar, vertellen elkaar: joh, het is even slikken, maar als je kind een leuke partner vindt, is het eigenlijk hetzelfde als wanneer hij of zij heteroseksueel zou zijn.'

Want dat is het belangrijkste: het vinden van een partner om mee te trouwen. Het grote probleem voor verdere homo-acceptatie in China is dan ook het feit dat het homohuwelijk nog steeds niet legaal is. 'Als ze zouden kunnen trouwen, zouden veel meer ouders kunnen accepteren dat hun kind homo is. Want veel ouders kunnen best wennen aan die homoseksualiteit, maar ze zijn pas echt gerust als hun kind getrouwd is.'

Homo's en lesbiennes zelf zijn vaak net zo conservatief als hun ouders, en hechten veel waarde aan het huwelijk. Veel homoseksuelen kiezen er daarom toch voor om te trouwen. 'Dan trouwen een homo en een lesbienne met elkaar, bijvoorbeeld. Daar zijn hele websites voor. Dan doen ze alsof ze een heterohuwelijk hebben, terwijl zelfs de ouders soms weten dat het niet waar is.'

Vlaskamp acht de kans klein dat het homohuwelijk er snel komt. Een homoseksueel koppel dat een paar maanden geleden toch naar de burgerlijke stand stapte, met als argument dat in de wet enkel staat dat je een paar moet vormen, kreeg nul op het rekest. 'Maar er zijn parlementariërs die ervoor blijven ijveren.'

Bovendien, zegt Vlaskamp, waar de emancipatiegeluiden tien jaar geleden nog zacht en marginaal waren, zijn ze nu alomtegenwoordig. Het internet en mobiele telefonie hebben de homobeweging enorm geholpen. 'Mensen kunnen nu verder kijken dan hun buurt groot is. Iemand in lullig stadje X in het diepe binnenland voelt zich minder geïsoleerd omdat hij weet dat hij onderdeel uitmaakt van een online homogemeenschap. En ze vinden steun bij elkaar in hun protest.'

Stel dat ondanks wet toch probeerde te trouwen Foto afp
Stel in Wuhan wil aandacht vestigen op homohuwelijk Foto afp
Meer over

Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.