'CDA gaat ten onder aan valse profetessen met vage praatjes'

Als het CDA en haar kiezers de adviezen van de commissie-Geel serieus nemen dan is het einde van de partij nabij. Dan wordt het CDA een feminiene spiri-club, een partij die macht uitsluitend een vies woord vindt, betoogt columniste Amanda Kluveld.

Ruth Peetoom is aan het woord op het Voorjaarscongres van het CDA in Den Haag. Beeld anp

De commissie Nieuwe woorden, nieuwe beelden onder voorzitterschap van Jacobine Geel, kreeg van het CDA de opdracht 'om de uitgangspunten van de partij nieuw leven in te blazen'. Althans dat zei Geel op het laatste CDA-congres. Eerder was de opdracht als volgt geformuleerd: het adviseren over een eigentijdse vertaling van de christendemocratische uitgangspunten: gerechtigheid, solidariteit, rentmeesterschap en gespreide verantwoordelijkheid.

In het rapport-Frissen Verder na de klap stond namelijk dat daar dringend behoefte aan is: vertaling van de uitgangspunten in antwoorden op de actuele uitdagingen. En er stond: 'Wie geen antenne heeft voor de taal en codes van de samenleving van de 21ste eeuw, zal de signalen daaruit niet snel opvangen.'
Nu is het volgens mij zo dat er door Geel en haar commissie twee zaken door elkaar worden gehaald. De eerste is dat de uitgangspunten van het CDA moeten worden toegepast op hedendaagse vraagstukken. Dus wanneer de kwestie duurzaamheid in het politieke en publieke debat een dringend thema is, moet men weten hoe daarop een antwoord te geven vanuit bijvoorbeeld het begrip rentmeesterschap. De tweede is dat het CDA de taal en codes van de hedendaagse samenleving niet goed aanvoelt en daardoor signalen uit die samenleving niet ontvangt. Het CDA is dus gebaat bij kennis van die codes en taal.

Warrig
Tot nu toe is dat allemaal nog goed te volgen, of je die analyse nu deelt of niet. Maar dan gebeurt er iets vreemds. In plaats van een manier te verzinnen om die codes en taal van vandaag te leren kennen, worden de uitgangspunten van het CDA 'hertaald'. Het lijkt alsof de commissie Nieuwe woorden, nieuwe beelden meent dat het CDA, door het verzinnen van een ander woord voor rentmeesterschap, opeens zou weten hoe je dat uitgangspunt kan vertalen in antwoorden op actuele vragen. Het lijkt ook alsof de commissie meent dat door die hertaling meteen ook de signalen uit de samenleving beter worden ontvangen. Dat is niet erg logisch of waarschijnlijk. Het is vooral een wat warrige redenering, die uiteindelijk resulteert in de conclusie van Geel dat 'de boodschapper zichzelf opnieuw moet uitvinden'.

Geel legt dit onder andere uit aan de hand van het thema vrijheid: 'Tenslotte: vrijheid is meer dan kunnen kiezen wat je wilt; ook wát je kiest doet ertoe. Wie dat zegt, zegt daarmee in één adem dat mensen de goede, maar ook de verkeerde keuzes kunnen maken. Wat goed en verkeerd is ligt niet bij voorbaat vast. Het CDA moet dan ook beslist niet de kant op van een opgelegde moraal. Het gaat erom een beweging op gang te brengen van inhoud naar houding.' De partij moet 'bij voortduring het gesprek organiseren over de ene keuze ten opzichte van de andere', in het volle besef 'dat verschillen van inzicht zullen blijven bestaan.'

Het staat er zowat tussen neus en lippen door maar het staat er toch echt. De partij moet volgens Geel de idee loslaten dat men van te voren kan vaststellen of weten wat goed of wat verkeerd betekent, wat een goede of een verkeerde keuze is. Wat goed of slecht is, is volgens haar de uitkomst van een voortdurend gesprek. En, zo meent Geel, 'dit is de manier waarop het CDA moraliteit weer op de kaart' zet en de manier waarop de partij het ook weer kan hebben over 'wat van waarde is.' Nee dus. Je kunt niet spreken over wat van waarde is als je niet erkent dat je wel degelijk kunt bepalen wat volgens jouw uitgangspunten, hertaald of niet, het goede of het verkeerde is aan keuzes.

Boomknuffelaar
Wezenlijk is, stelt Geel, dat de partij zich niet laat vangen in het versleten schema van links of rechts. Nee, met dit soort vage praatjes hoef je inderdaad niet bang te zijn dat je waar dan ook in ondergebracht kan worden of het moet zijn in de categorie spirituele zwevers die naar de IKON kijken. Geel omschrijft het als volgt: 'Het CDA is een partij van en voor mensen die zich willen laten raken door wat er om hen heen gebeurt.' Geraakt worden, riep ook Ruth Peetoom tijdens haar toespraak op het congres, en ze greep daarbij naar haar hartstreek en haar gezicht vertrok alsof ze inderdaad door iets onduidelijks geraakt werd. De wereld en de aarde gaan de CDA-ers aan het hart, zei Geel. Tja, dat geldt in principe ook voor een boomknuffelaar maar hoe brengt ons dat terug naar de vraag over de uitgangspunten van het CDA die de basis moeten vormen voor de benadering van hedendaagse vraagstukken?

Die uitgangspunten zijn flets geworden, zegt Geel. Dat is nogal wat. Een prachtig begrip als rentmeesterschap is flets geworden? Toon dat dan eens aan. Geel maakt zich in haar hele presentatie niet druk om het aantonen van wat dan ook. Ze poneert, stelt en beweert. Over die uitgangspunten zei ze overigens wel nog iets zinnigs, namelijk: 'De relatie met het verhaal en de traditie waaruit ze ontstaan zijn is vervaagd en vervlakt.' Geel meent ze weer 'op spanning te kunnen brengen'. Hoe dan? Door eindeloos in gesprek te gaan met de samenleving over wat er goed is en wat er verkeerd is? Dat lijkt me niet. Dan raak je de band met je traditie helemaal kwijt.

Wat probeert Geel het CDA te verkopen? Dat de begrippen 'hertaald' moeten worden en dat is, ondanks het soms bombastische verhaal over geraaktheid, kloppende harten en ontferming, niet meer dan andere woordjes verzinnen. Gespreide verantwoordelijkheid wordt 'Nederland maken we samen', solidariteit wordt 'betrokken en nabij', publieke gerechtigheid wordt 'rechtvaardig en betrouwbaar' en rentmeesterschap wordt 'zorg voor de aarde'. Waarom die begrippen? Waarom die oude wegdoen? Het wordt niet duidelijk uit het verhaal van Geel maar het lijkt ook niet haar bedoeling te zijn geweest om daar helderheid over te verschaffen.

Als Geel gelijk heeft en de CDA'ers slikken haar verhaal, als de leden en kiezers het omarmen vanuit hun geraaktheid en hun ziel, dan is het einde van die partij werkelijk ingeluid. Dan wordt het CDA een feminiene spiri-club, een partij die macht uitsluitend een vies woord vindt. Een partij die wel altijd diep is geraakt maar ondertussen vanuit haar zo ferm kloppende hart vol compassie zonder enige solide redenering, 'oude' termen en daarmee haar traditie, 'door ontferming aangeraakt' bij het grofvuil zet. Dat zal ongetwijfeld in de onnavolgbare redenering van Geel zorg voor de aarde zijn, maar met cultureel, economisch en historisch rentmeesterschap, met gerechtigheid, solidariteit en gespreide verantwoordelijkheid heeft het niets te maken. Het heeft niets te maken met het CDA. Alleen met haar ondergang door valse profetessen.

Amanda Kluveld is historica en columniste voor vk.nl.

 Met dit soort vage praatjes hoef je inderdaad niet bang te zijn dat je waar dan ook in ondergebracht kan worden of het moet zijn in de categorie spirituele zwevers die naar de IKON kijken  
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.