'BUK-raket MH17 was afkomstig uit Rusland'

De BUK-raket waarmee vlucht MH17 vorig jaar juli mogelijk uit de lucht werd gehaald, was afkomstig uit Rusland. Dat blijkt uit onderschepte telefoongesprekken van de pro-Russische separatisten waarover het internationale opsporingsteam beschikt.

Het team dat speurt naar de schuldigen van de crash van het toestel van Malaysia Airlines in Oekraïne, zoekt getuigen van het transport en het afvuren van een BUK-raketsysteem in de dagen rond de ramp. Beeld ANP

Uit de telefoongesprekken, die door de Oekraïense geheime dienst zijn onderschept, blijkt ook dat er een bemanning werd meegeleverd met de mobiele raketinstallatie. In een ander gesprek bevestigt iemand dat de dieplader met de BUK-batterij in Rusland is teruggekeerd.

Oekraïne heeft de opnamen doorgespeeld aan het Joint Investigation Team, het internationale rechercheteam dat moet achterhalen wie verantwoordelijk is voor de aanslag op de MH17. Volgens woordvoerder Wim de Bruin is onderzocht of de afgeluisterde gesprekken authentiek zijn. 'We hebben geen reden om daaraan te twijfelen.'

De beelden en geluidsfragmenten maken deel uit van een scenariofilmpje dat het rechercheteam vandaag vrijgaf in de hoop dat nieuwe getuigen zich zullen melden.

Tot nu toe hebben de rechercheurs 'tientallen' getuigen gehoord, aldus De Bruin. Het team vermoedt dat meer mensen in het gebied iets hebben gezien. 'We zijn er nog niet en er is meer onderzoek nodig.' Hij benadrukt dat er nog geen zekerheid is over de toedracht van de ramp. 'Ook informatie die het scenario ontkracht is welkom', aldus De Bruin.

Er wordt onder andere gezocht naar getuigen die deze truck hebben gezien. Beeld screenshot

Witte Volvo-truck

Het neerschieten van vlucht MH17 met een BUK-raket is nu het belangrijkste scenario van het rechercheteam, bevestigt De Bruin. Ook een ander scenario, dat het toestel vanuit de lucht is neergeschoten, wordt nog onderzocht. Eerder werden een aanslag in het toestel en technisch falen uitgesloten.

De Onderzoeksraad voor Veiligheid, die onderzoek doet naar de oorzaak van de crash, stelde eerder vast dat het toestel is uiteengespat nadat het door een groot aantal objecten met hoge snelheid was doorboord. Dat komt overeen met het effect van een BUK-raket.

Het onderzoek concentreert zich op een witte Volvo-truck met dieplader, die op 17 juli een BUK-raket vervoerde in de regio Donetsk. Op de zijkant van het voertuig staat een telefoonnummer. De witte truck is die dag op verschillende plekken in Oost-Oekraïne vastgelegd, zo blijkt uit de reconstructiefilm. 's Middags reed hij via Torez naar Snizjne, niet ver van de rampplek.

De presentatie van het opsporingsteam, compleet met een spannend muziekje eronder, is gericht op een Russisch sprekend publiek. 'Heeft u deze truck in de nacht of vroege ochtend van 17 juli gezien? Ook klein stukjes informatie kunnen ons helpen bij het onderzoek.'

Het rechercheteam zoekt getuigen die meer kunnen vertellen over de truck, de bemanning en het afvuren van een BUK-raket. Potentiële getuigen die bang zijn voor hun veiligheid kunnen rekenen op 'beschermingsmaatregelen', zo wordt in de video beloofd.

Beeld anp
Beeld ANP Handouts

Russische militairen

Al op de dag van de aanslag verschenen foto's van een BUK-raketinstallatie bij Snizjne. De rebellen hebben steeds ontkend dat zij de beschikking hadden over een BUK-installatie, maar uit de opgenomen gesprekken blijkt dat dit wel degelijk het geval was.

In een gesprek op de ochtend voor de ramp meldt een separatist dat de vrachtwagen met de BUK in het rebellenbolwerk Donetsk is aangekomen. 'Is er een bemanning bij?', vraagt zijn gespreksgenoot. 'Ja, er is een bemanning bij', bevestigt de ander. Dat zou erop kunnen duiden dat de BUK-installatie werd bediend door Russische militairen. Voor het bedienen van het mobiele raketsysteem is getraind personeel nodig.

In een tweede gesprek meldt een separatist dat een van de bemanningsleden van de BUK-installatie de rest is kwijtgeraakt. Zijn gespreksgenoot geeft hem opdracht de man snel bij hem te brengen. 'Ik wacht in Snizjne bij het benzinestation.'

De afgeluisterde gesprekken ondersteunen de theorie dat MH17 met een BUK werd neergeschoten. Eerder deze maand meldde RTL Nieuws over bewijsmateriaal te beschikken over het gebruik van een BUK-raket. Het gaat om fragmenten van een raket die correspondent Jeroen Akkermans vorig jaar op de rampplek in het oosten van Oekraïne heeft gevonden. Onafhankelijke experts hebben vastgesteld dat er sprake is van resten van een BUK-raket.

Het persbureau Reuters sprak onlangs ook ooggetuigen uit het gebied die hadden gezien dat vanuit rebellengebied een raket werd afgevuurd, waarna een vliegtuig in de lucht uiteenspatte. Onmiddellijk na de crash meldden de rebellen triomfantelijk dat ze een Oekraïens transporttoestel uit de lucht hadden geschoten, maar die claim slikten ze in toen bleek dat het om een passagierstoestel ging.

Bij de crash van de MH17 kwamen 298 mensen om het leven, onder wie 196 Nederlanders. Op twee na zijn alle slachtoffers geïdentificeerd.

'Waar moeten we deze schoonheid lossen?'

Het Openbaar Ministerie heeft vandaag drie telefoongesprekken rond de ramp met vlucht MH17 vrijgegeven. De gesprekken zouden van pro-Russische rebellen zijn en zouden zijn onderschept door de Oekraïense inlichtingendiensten. Het is niet bekendgemaakt wie op de opnames te horen zijn. Een transcript van de gesprekken:

Gesprek 1, naar verluidt van 17 juli om 09.08 uur, de ochtend voor de ramp:
A: 'Ik luister naar je, Boerjatik.'
B: 'Hallo [onhoorbaar gemaakt].'
A: 'Ja.'
B: 'Waar moeten we deze schoonheid lossen?'
A: 'Welke? Deze?'
B: 'Ja, ja, die ik heb meegenomen. Ik ben al in Donetsk.'
A: 'Die waar ik aan dacht? M?'
B: 'Ja.'
A: 'DM?'
B: 'Ja, ja, ja. BUK.'
A: 'Oeps, BM. Ja, ja, ja.'
B: 'BUK.'
A: 'Ik heb hem.'
B: 'BUK, BUK.'
A: 'Dus, dus, dus. En staat hij op een vrachtwagen?'
B: 'Ja, het staat op hoe heet dat. Het moet ergens gelost worden om het te verstoppen.'
A: 'Is er een bemanning bij?'
B: 'Ja, er is een bemanning bij.'
A: 'Je hoeft het nergens te verstoppen, het gaat er nu naartoe. Heb je begrepen waar?'
B: 'Ik heb het begrepen, maar ze hebben op zijn minst tijd nodig, dus hebben ze er naar gekeken.'
(...)
A: 'Wie?'
B: 'Hallo, hallo.'
A: 'En daar. Shit. Wacht, wacht, Bibliotekar.'
B: 'Aha.'
(Bibliotekar is hoogstwaarschijnlijk de schuilnaam van een strijder. Wie, is onbekend.)

Gesprek 2, naar verluidt van 17 juli om 21.32 uur, de avond na de ramp:
A: 'Ja, [onhoorbaar gemaakt].'
B: 'Hallo commandant. Ben je al weg?'
A: 'Ik? Ja, ik ben weggegaan voor mijn taak, jij voor de jouwe.'
B: 'Ik begrijp het. In het gebied of niet?'
A: 'Nee, ik ben niet in de regio, ik ben de andere kant op.'
B: '[Onhoorbaar] een strijder is daar verdwaald geraakt van deze [onhoorbaar] lanceerder. Hij is zijn bemanning kwijt.'
A: 'Wat, een lanceerder?'
B: 'Van een BUK.'
A: 'Een BUK?'
B: 'Ja.'
A: 'En waar is hij?'
B: 'Hij staat hier bij een controlepost.'
A: 'Neem hem mee en breng hem hier naartoe. Ik wacht in Snizjne op hem bij het benzinestation.'
B: 'Okee.'

Gesprek 3, naar verluidt van 18 juli rond 08.00 uur, de ochtend na de ramp
B: 'Goedemorgen, [onhoorbaar gemaakt].'
A: 'Goedemorgen, [onhoorbaar gemaakt]. Gisteren was een rotzooi. Ik heb niets te zeggen.'
B: 'Hoe gaat het?'
A: 'Waar is, wat is het, eeh. Waarom keerde je kameraad terug? Onbegrijpelijk zulke bewegingen. Ik weet niet. Wat was er gisteren aan de hand, vertel me.'
B: 'Ze hebben de auto naar een kruispunt gebracht en het daar achtergelaten. De jongens gingen zelf verder.'
A: 'Nou.'
B: 'Dus, de auto ging de goede kant op en is met succes aangekomen. Plotseling kwamen heel veel gesprekken binnen, die plotseling begonnen, van tien mensen.'
A: 'Wie zijn die tien mensen?'
B: 'Eeh. Er waren verschillende telefoongesprekken van mensen die zichzelf voorstelden... eeh... Een en toen de tweede, toen de derde, toen de vierde, hij zei dat hij was vertrokken, later belde [onhoorbaar gemaakt].'
A: 'En hij zette zijn telefoon uit. Een rotzooi. En we weten helemaal niet waar de auto is.'
B: 'De auto is in Rusland.'
A: 'Shit. Gisteren heb ik gezegd dat we het niet wisten.'

Het gesprek gaat twintig minuten later verder:
B: 'Ja, [onhoorbaar gemaakt].'
A: '[Onhoorbaar gemaakt], je moet [onhoorbaar gemaakt] meenemen en naar mijn plek gaan. Er is geen auto, niemand heeft het gezien. Die, die er naartoe was gereden, is zonder auto teruggekeerd, begrijp je wat ik bedoel. Een rotzooi. Waar? Wie? Waar heeft hij het naartoe gebracht? Een ramp, weet je.'
B: 'En Bibliotekar? Het is die groep die het heeft vervoerd.'
A: 'Nou.'
B: 'Op de dieplader. Ik heb net contact met ze gehad, ze zeggen dat ze allemaal in Rusland zijn, ze zullen een nieuw voertuig uit Rusland halen.'
A: 'Aha, maar die... eeh... Heeft hij het aan Bibliotekar gegeven?'
B: 'Zeker weten.'
A: 'Nou, ik begrijp het.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.