Politiek blog

#binnenskamers: PvdA regeert al tot in 2018

#binnenskamers brengt u de scherpste observaties vanaf het Binnenhof, waargenomen en opgetekend door de verslaggevers van onze parlementaire redactie.

Beeld ANP / Bewerking de Volkskrant

De PvdA regeert al voorbij het regeerakkoord
18.29 - Gijs Herderscheê (@vkgijs)

'Tussen droom en daad, staan wetten in de weg en praktische bezwaren', dichtte Willem Elsschot. Veel Kamerleden weten nog wel een obstakel: het regeerakkoord.

Het PvdA-Tweede Kamerlid John Kerstens kan erover meepraten. Eigenlijk wil hij de 'mantelzorgboete' schrappen. Dat is de korting op de AOW die gepensioneerden krijgen als ze met hun kinderen of andere mantelzorgers in huis wonen. De korting staat in het regeerakkoord van VVD en PvdA. Heel verhuld, omdat het daar gaat over de 'kostendelersnorm'. Die houdt in dat uitkeringsontvangers die samenwonen gekort worden omdat samenwonen schaalvoordelen heeft. Bijna niemand vindt dat een probleem, behalve voor de AOW'ers.

Het verzet begon vorig jaar in de Eerste Kamer. Daar voerde Heleen Dupuis van de VVD het protest aan, gevolgd door ChristenUnie en SGP. Om de kostendelersnorm te redden, zegde staatsecretaris Jetta Klijnsma (PvdA) van Sociale Zaken een jaar uitstel van en onderzoek naar de mantelzorgboete toe.

Nog voor Klijnsma het onderzoek en haar besluit - verder onderzoek en uitstel tot 2018 - naar de Kamer stuurde pleitte Kerstens al voor afstel, zeg maar het schrappen van de maatregel.

PvdA-Kamerlid John Kerstens in de Kamerbankjes. Beeld ANP

Nou, daar wilde Sadet Karabulut van de SP woensdag wel het fijne van weten. Eerst verleidde ze Steven van Weyenberg van D66, een gedoogpartner bij het gewraakte wetsvoorstel over de kostendelersnorm, tot de uitspraak dat ook D66 de boete liever ziet vervallen. Pieter Heerma (CDA) sloot zich daarbij aan. Waarna het grillen van Kerstens begon. 'Dient u nu zelf het voorstel in om die maatregel te schrappen', vroeg Karabulut. 'Of bent u bereid een voorstel van en andere partij te steunen?', opperde Van Weyenberg.

Waarop Kerstens zich in alle bochten wrong en omstandig met veel omhaal van woorden uitlegde dat hij gebonden is aan het regeerakkoord waarin die maatregel nu eenmaal staat. Maar eigenlijk wil hij er het liefst vanaf. Toen voelde Chantal Nijkerken-de Haan, kersvers VVD-Kamerlid, nattigheid. 'U staat toch voor uw handtekening onder het regeerakkoord?' Gevat antwoordde Kerstens dat niet hij voor het regeerakkoord heeft getekend maar zijn partij. Opmerkelijk overigens dat de VVD, in persoon van Nijkerken-de Haan, pal voor de boete staat en de 'lijn' Dupuis heeft losgelaten.

Om ervan af te zijn, beloofde Kerstens zelf een motie - een oproep aan de regering - op te stellen, om afstel van de mantelzorgboete te bewerkstelligen. Gehoord de vergadering en gezien de klem waarin Kerstens zit, zal dat zoiets worden als: 'Zie na het uitstel van de mantelzorgboete tot 1 januari 2018, de nu beoogde ingangsdatum, af van de maatregel. Bespaar de kosten van onderzoek naar de gevolgen van de boete en steek dat budget in onderzoek naar mantelzorg.' Dat kan, want het regeerakkoord geldt uiterlijk tot 15 maart 2017, mits het kabinet de rit uitzit. Tot die datum is de PvdA gebonden aan het regeerakkoord, daarna is het: wie dan leeft, wie dan zorgt.

Kamerlid Sadet Karabulut van de SP. Beeld anp

Niet elke bijstandsontvanger is gelijk
13.05 - Gijs Herderscheê (@vkgijs)

Een ezel stoot zich in algemeen geen twee keer aan dezelfde steen. Nou, Jetta Klijnsma is het wel gelukt.

Het gaat om de bijstand. Gemeenten krijgen van de staatssecretaris van Sociale Zaken geld voor de bijstandsuitkeringen. Jaarlijks een slordige 5,5 miljard euro.

Je zou denken: hou het simpel, een uitkering kost per jaar zoveel, in de gemeente zijn er zoveel nodig, dus krijg je dit bedrag.

Maar nee, niet elke bijstandsontvanger is gelijk. Diens positie wordt beïnvloed door een reeks 'determinanten'. Dan krijg je een enorm ingewikkeld 'verdeelmodel', bedacht door het Sociaal Cultureel Planbureau en het Centraal Bureau voor de Statistiek. Die hebben een reeks variabelen opgesteld en daarmee wordt het budget per gemeente vastgesteld.

Dit jaar wordt dat nieuwe systeem voor het eerst toegepast. Maar dat valt niet mee, blijkt in de praktijk

Jetta Klijnsma. Beeld ANP

In februari bleken er al foutjes in het model te zitten. Haarlemmermeer en Coevorden waren spekkoper. Ze krijgen te veel geld, Haarlemmermeer 2,5 miljoen te veel en Coevorden 2 ton.

Klijnsma streek over haar hart. Ze mochten het geld houden. Tegelijk werden andere gemeenten gecompenseerd omdat ze eigenlijk te weinig kregen. Amsterdam, dat volgens het blad Binnenlands Bestuur tien procent van de bijstandsontvangers herbergt, kreeg 2,5 miljoen extra.

Vrijdag stuurde Klijnsma de Tweede Kamer een brief van tien kantjes over een 'verbeterslag voor het verdeelmodel'.

Zou je denken dat alle plooïen zijn weggestreken, maar nee. In de tweede alinea meldt Klijnsma meteen dat weer fouten zijn opgedoken. Enige verschil is dat de fout de vorige keer door het SCP was gemaakt en nu door het CBS. De gevolgen laat ze uitzoeken.

D66-wethouder Martijn Leijsink van Arnhem ontdekt steeds het lek. Hij vraagt de gegevens op waarop CBS en SCP zich baseren en vlooit die door en trekt aan de bel bij Klijnsma, die vervolgens SCP en CBS wakker schudt.

Dat kunnen wij ook, dachten ze in Amersfoort. Volgens Binnenlands Bestuur claimt die stad met zes andere gemeenten 286 miljoen euro extra bij Klijnsma onder verwijzing naar de fouten.

Staatssecretaris Jetta Klijnsma tijdens het pgb-debat in de Tweede Kamer. Beeld anp

Ter relativering: sinds gemeenten verantwoordelijk zijn voor de bijstand, wordt jaar in jaar uit gekibbeld over de budgetten en worden jaar in jaar door gemeenten bureaus ingehuurd om de claims te onderbouwen. Bureau APE verdient er een goede boterham mee. Amersfoort heeft hen nu weer ingehuurd.

Wat bij de bijstand gebeurt, wordt een breder verschijnsel. Want dit jaar zijn gemeenten ook verantwoordelijk geworden voor alle jeugdzorg en zorg aan thuiswonende hulpbehoevenden. Ook daar krijgen ze van de rijksoverheid budget voor. Ook die verdeelmodellen worden de komende jaren verder uitgewerkt en aangesnoerd. Dat zal identiek gedoe geven.

Eerder in #binnenskamers
23 juni
· Noord-Koreaanse toestanden in Eerste Kamer

22 juni
· VVD zet bitter lemon op de kaart

17 juni
· Mark Rutte vindt dit leuk

17 juni
· Asscher verhuist naar 'de Haagse Tieten'

In #binnenskamers bloggen onze Haagse redacteuren over de grote en de kleine politiek. Ze geven een eerste duiding bij de actualiteiten, delen opmerkelijke observaties en schetsen het waarom van het spel en van de knikkers. De laatste updates vindt u op volkskrant.nl/politiek.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.