'Bijzondere dingen begrijpelijk maken, zoals poëzie'

Vlaamse typograaf Gert Dooreman over de perfecte omslag

Een omslag kan een boek maken of breken. Zes ontwerpers over hun vak en het geheim van een goede cover. Vandaag: Gert Dooreman.

Gert Dooreman Foto Marie Wanders

De jongens die begin jaren tachtig rondhingen in het ter ziele gegane Gentse café De Groene Kikker waren allemaal kunstenaars en muzikanten die de wereld gingen veranderen. Nu, veertig jaar later maken de oud-stamgasten Tom Lanoye en Gert Dooreman samen een boek omdat de eerste van die twee 60 jaar wordt. Een boek zoals Dooreman ze het liefst maakt. Eerst moeten de schrijver en ontwerper het eens zijn over de aanpak, dan komt de uitgever en dan pas het publiek.

'Moet het een zware, gewichtige letter zijn voor dat boek van Lanoye?' Of is de inhoud juist zwaar en 'werkt het juist beter als het licht is, als tegenwicht van de inhoud. Dat soort zaken bespreek ik het liefst met de schrijver.'


Dooreman (1958) is een van de begaafdste Vlaamse typografen en maker van veel boekomslagen. Met een geheel eigen handtekening en opvattingen. 'Liever niet een foto met een vaag meisje voorop.' Te makkelijk. 'Ik snap dat soort vormgeving ook niet.' Dooreman gebruikt veel tekstbeeld: letters die door spel en rangschikking niet langer alleen een woord zijn, maar ook beeld worden. 'Bijzondere dingen begrijpelijk maken, zoals poëzie.' Dat kan hem erg gelukkig maken, als dat lukt met een omslag.


Noem hem ouderwets in de zin dat hij vindt dat een vormgever het boek van omslag tot en met achterkant vorm moet geven. Niet alleen de kaft. 'Als ik dat tegen een uitgever zegt, kijkt men mij wat glazig aan.' Het binnenwerk hebben we al vastgelegd, zeggen ze. 'Een misverstand lijkt me. Alles in het boek moet samenhangen.' Maar daar is zelden nog budget voor in de uitgeverij.

CV Gert Dooreman

1983 eerste boekomslag voor Tom Lanoye Rozegeur en maneschijn, sinds 1998 vaste vormgever Lanoye
1989-1995 maandelijkse tekening voor Playboy Nederland. Huisvormgever van o.m. Blauwe Maandag Compagnie, NT Gent, Kunstenfestival des Arts
2009 cover voor Tom Lanoye Sprakeloos
2009 monografie Dooreman
2015 Henry van de Velde Award voor loopbaan

Hij komt liever niet te dicht in buurt van de marketingafdeling. 'Praatjes over: ja, maar het publiek wil dit. Ik hoor ze, maar ik geloof er van niets van.'


Dooreman is opgeleid als vrij kunstenaar. 'Maar jaren afgezonderd in een atelier ploeteren en dan wat ophangen in een galerij, dat is niet voor mij.' In de toegepaste kunst gaat om de balans tussen het dienende en eigene van een werk. 'Beste voorbeeld vind ik nog altijd de platenhoezen van Blue Note.' Dit Amerikaanse jazzlabel bracht in de jaren vijftig en zestig prachtige hoezen met typografie van Reid Miles uit. 'Die vormgeving toonde me hoe een eigenzinnig letterspel tot iets sprekends kan leiden.'


Een idee voor het omslag moet ineens komen, vindt Dooreman. Een impuls, een inval, waarmee hij letters kan kiezen en een beeld ontstaat. 'Als het niet meteen komt, belooft het meestal hard werken te worden.'

Dooreman

Niet dat het makkelijk moet zijn. 'Ik noem mijzelf weleens een antisnob. Ik houd ervan als het een beetje tegen de trends in gaat.' In dat licht moeten we ook zijn opmerking zien dat Willy Vandersteen, schepper van Suske en Wiske, een der grootste Belgische kunstenaars is. 'Niet te veel meelopen met wat algemene smaak hoort te zijn, dat geeft energie voor mijn werk.'

Meer over