'Bij goede optredens komen de krachten van ritme, melodie en blije mensen samen'

Iconisch danceduo Underworld onder de Passage van het Rijksmuseum

Het moest een normale fotoshoot worden, maar voor Karl Hyde (60) en Rick Smith (58), samen het iconische Britse danceduo Underworld, was het even slikken toen ze gisteren in de Passage onder het Amsterdamse Rijksmuseum zij aan zij stonden. Alerte blik, houding quasi ontspannen. Een fotograaf gaf instructies. De kou was één ding, maar die onophoudelijke slinger van fietsers die op hoge snelheid langszij scheerden. Niet. Fijn.

Karl Hyde en Rick Smith, samen het iconische Britse danceduo Underworld. Foto Jos Kottman

'Het leek alsof we op de middenstreep van een autoweg stonden. Het voelde niet veilig', vertelt Smith één dag later in de lobby van een hotel in Amsterdam. Hyde knikt. 'Een leven-of-doodkwestie. Ik zag passerende fietsers pissig kijken. Heb je die toeristen weer, moeten ze gedacht hebben.'

Hyde en Smith brachten een bliksembezoek aan Amsterdam (gisterenmiddag kwamen ze aan, later vandaag vliegen ze naar Osaka voor een show) om beeldmateriaal te schieten ter promotie van hun exclusieve optreden op vrijdag 20 oktober tijdens het Amsterdam Dance Event (ADE), hier in de Passage onder het Rijksmuseum.

Underworld boekte haar eerste succes met het album dubnobasswithmyheadman (1994). De combinatie van diepe, groezelige techno-synthklanken, dansbare houseritmes en Hydes stem die, half pratend half zingend, associatieve verzen door de elektronische muziek weefde, was een nieuwe vondst in de ravemuziek van de jaren negentig. Underworld toonde zich vooruitstrevend en grensverleggend in een genre waartoe het duo nog maar net was toegetreden.

Het grote succes kwam in 1996. Hun track Born Slippy (NUXX) werd de soundtrack van de door Danny Boyle geregisseerde filmklassieker Trainspotting. Nadien scoorde het nummer wereldwijd hoog in de hitlijsten. Underworld was een begrip in dance geworden.

In Nederland spelen voelt vertrouwd voor Hyde en Smith. Niet alleen omdat Nederland geografisch dichtbij ligt. Hyde: 'Nederland en België waren de eerste landen buiten Groot-Brittannië die de muziek van Underworld omarmden. Het publiek had altijd een gigantische energie, ze begrepen wat we deden. Die support konden we ontzettend goed gebruiken en daardoor liggen hier onze wortels.'

Inmiddels staan jullie ruim dertig jaar op podia overal in de wereld. Wat maakt optreden op een locatie als de passage onder het Rijks nog speciaal?

Hyde: 'Spelen op een plek als de Passage biedt nieuwe kansen om te experimenteren met beeld en geluid. De omstandigheden zijn anders dan wanneer we een clubshow geven. Een ander publiek, omdat een deel onze muziek waarschijnlijk niet of nauwelijks kent, en een uitdagende akoestiek.'
De Passage is een langwerpige ruimte van een goede zestig meter lang. Voor fietsers en voetgangers is ze de verbinding tussen de grachtengordels aan de noordkant, en het Museumplein aan de zuidkant. Het laat-19de-eeuwse, gewelfde plafond, grotendeels van steen, rust op vierentwintig gedecoreerde pilaren.

Smith: 'Zo'n hoge ruimte lijkt op het eerste gezicht geschikt voor orkestrale muziek. Die muziek klinkt goed als hij lang blijft doorzingen. Dreunende elektronische muziek daarentegen wordt al snel warrig en kakofonisch. Maar als muziek vervormt, liggen er juist kansen voor ons op het podium en voor onze geluidsman achter de knoppen. We kunnen ermee spelen.'

Karl Hyde's oog valt op de zilverkleurige kandelaar op het tafeltje voor hem. Met zijn handpalm klopt hij voorzichtig op de kaarsloze pijpjes, die ieder een andere lengte hebben. Wanneer hij ze allemaal gehad heeft, laat hij zijn vingers over de springveer van de lamp naast hem gaan. Hij luistert naar het resonerende geluid, en fronst.

Is de voorbereiding voor deze show anders dan normaal?

Smith: 'Ieder optreden dat we geven, maakt niet uit waar, is maatwerk.'

Hyde: 'Een goede show is een opeenstapeling van details, die moeten kloppen. Een afwijkende locatie is uitdagend, omdat al die details moeten kloppen. Niet alleen muzikale details. Omdat elke show anders is, bekijken we ze iedere keer weer opnieuw. Rick en ik willen daar persoonlijk bij betrokken zijn. Dus ook bij het optreden in de Passage.

'Een voorbeeld is het aantal toegangspoortjes waardoor het publiek naar binnen en naar buiten kan. Ik wil zeker weten dat de mensen die naar ons komen luisteren, dat veilig kunnen doen. Dat ze vlot weg kunnen, ook in een panieksituatie. In het verleden hebben we op plekken gespeeld waar veiligheid geen garantie was. Nu stellen we veiligheid boven alles.'

Smith: 'Slechte ervaringen uit het verleden gebruiken we nu om fouten voor te zijn. Natuurlijk vertrouwen we op het team om ons heen. Vaak brengen die vooraf al een bezoek aan de locatie en maken een inschatting van de kansen en mogelijke problemen. Is de locatie daadwerkelijk als op de foto? Als we tijd hebben gaan we zelf ook vooraf kijken.'

Hyde: 'Pas wanneer we zeker weten dat alles in orde is, kunnen Rick en ik ons focussen op wat we het liefste doen: opgaan in het moment en de muziek.'

Smith: 'Grappig genoeg zijn onze optredens zelf, als het echt goed gaat, heel primitief: het zijn momenten waarop de krachten van ritme, melodie en blije mensen samenkomen.'

Ter promotie van het optreden in de passage, mochten jullie na sluitingstijd rondlopen in het Rijksmuseum. Gaat de kunst die jullie gezien hebben op een of andere manier terugkomen in de show?

Hyde: 'Nee. Al zijn de visuals een wezenlijk onderdeel van onze optredens. Rick en ik maken deel uit van Tomato (een invloedrijk Brits kunst- en designcollectief). Daarmee hebben we regelmatig eigen werk geëxposeerd; beeldende kunst en audiovisuele installaties.

'Licht, bijvoorbeeld, moet een wezenlijke plek in de show hebben, daarin willen we toonaangevend zijn. De visuals maken deel uit van onze taal; ze zijn een extensie van wat we willen uitdragen, en maken de ervaring intenser.'

Jullie show is onderdeel van het Amsterdam Dance Event. Wat is het belang van ADE, en er onderdeel van te zijn?

Hyde: 'Voor ons is elke eerstvolgende show in de agenda op dat moment de belangrijkste die we spelen. Waar dat ook is. Wie die instelling niet heeft, is nep: je doet dan telkens hetzelfde trucje. Een publiek doorziet dat, onmiddellijk.

'De goede dj's in de jaren negentig waren de dj's die vanaf het eerste moment van hun show ook echt op die plek aanwezig waren, fysiek en mentaal, en die hun set naar het moment ontwierpen. Carl Cox en Sacha zijn goede voorbeelden. Dj's waarbij het publiek achteraf kon zeggen: jij was er, dat kon ik voelen.'

Audio Obscura x Rijksmuseum present: Underworld (Live)
Passage Rijksmuseum, Amsterdam
20/10. Gratis, op inschrijving.

Underworld, Trainspotting & Lowlands

Naar Trainspotting ga je ook voor de briljante muziek
De soundtrack bij Trainspotting was bijna net zo legendarisch als de film zelf. Ook de plaat bij T2 voelt de tijdgeest haarfijn aan. De enige band uit 1996 die opnieuw mocht meedoen, is Underworld.

25 jaar Lowlands
Lees de 25 Lowlandshoogtepunten volgens de Volkskrant en snap waarom het driedaagse festival in Biddinghuizen nog altijd het belangrijkste popfestival van Nederland is. Underworld wist in 1994 zelfs de grootste 'househater' voor zich in te nemen (+).

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.