'Bewijs voor neerhalen MH17 met BUK-raket'

RTL Nieuws zegt over bewijsmateriaal te beschikken waaruit blijkt dat vlucht MH17 vorig jaar is neergehaald met een BUK-raket. Het gaat om fragmenten van een raket die correspondent Jeroen Akkermans vorig jaar op de rampplek in het oosten van Oekraïne heeft gevonden. Onafhankelijke experts hebben vastgesteld dat er sprake is van resten van een BUK-raket.

Wrakstukken van het toestel met vlucht MH17 liggen op vliegbasis Gilze-Rijen Beeld anp

Akkermans vond de fragmenten drie maanden na het neerstorten van MH17 in een stuk van de romp van het Maleisische toestel bij het dorp Grabovo. 'De wrakstukken lagen nog altijd onbewaakt op een groot en niet afgezet terrein. Ik kwam meer 'verdachte' fragmenten tegen bij de resten van de cockpit, fragmenten die me niet afkomstig leken van het vliegtuig.'

Volgens hem kan zijn cameraman Eddy van Exel bevestigen dat hij de fragmenten inderdaad op de rampplek heeft gevonden en heeft meegenomen voor onderzoek door een onafhankelijk instituut. Dat concludeerde dat het onder meer om resten van de springlading van een dergelijke raket gaat.

Al vrijwel meteen na het neerstorten van het toestel, waarbij 298 mensen omkwamen, werd gesuggereerd dat het waarschijnlijk met een BUK-raket was neergehaald. Op de dag van de ramp werd bij Snizjne, niet ver van Grabovo, een BUK-raketinstallatie gezien. Uit foto's op de sociale media leidde de onderzoekssite Bellingcat af dat de raketinstallatie uit Rusland afkomstig was. Rusland en de rebellen hebben steeds ontkend dat zij verantwoordelijk zijn voor het neerhalen van het vliegtuig.

Experts van het Londense IHS Jane's bevestigen dat een van de fragmenten afkomstig is uit de springlading van een 9M317 BUK-raket. De springkop van de raket laat een hagel van fragmenten los die het doel met hoge snelheid doorboren. Expert Nicolas de Larrinaga herkent de vervorming van het fragment uit de springkop: 'Het is op uitzonderlijke wijze gebogen en gevouwen. Dat heb je bij objecten die iets anders met hoge snelheid raken.'

De Duitse raketwetenschappers Schmucker en Schiller onderschrijven de conclusies. 'Het is consistent met de gegevens van de fragmenten en de raketbaan, dat een BUK MH17 heeft neergehaald.'

Nabestaanden van de slachtoffers van de ramp met vlucht MH17 bekijken de wrakstukken op de vliegbasis Gilze-Rijen. Beeld anp

Geen conclusies

De Onderzoeksraad voor de Veiligheid, die het officiële onderzoek naar de ramp doet, wilde geen conclusies aan de ontdekking van RTL Nieuws verbinden. 'RTL zal ons de brokstukken overdragen en daar wachten wij op. Pas daarna komen we met een oordeel. We zullen eerst zelf het materiaal onderzoeken om te bepalen of er een relatie is met de crash van vlucht MH17', aldus woordvoerder Wim van de Weegen. 'Feit is wel dat als anderen materiaal van de crashsite meenemen, dat het dan niet in ons bezit is en wij het dus ook niet kunnen onderzoeken en dat vertragend werkt.'

Vanuit Russische hoek zal ongetwijfeld de kritiek komen dat de fragmenten niet door leden van het onderzoeksteam zijn gevonden, maar door een journalist zijn meegenomen. Maar daar staat tegenover dat het zeer onwaarschijnlijk is dat RTL Nieuws elders de hand heeft weten te leggen op fragmenten van een BUK.

Volgens Henny Sackers, hoogleraar sanctierecht in Nijmegen, kan het materiaal wel degelijk worden gebruikt in een strafproces. 'Dit is een uitermate ongebruikelijke situatie. Normaal gesproken heb je een plaats van misdrijf die je kunt afzetten. In dit geval is dat niet zo. Maar dat betekent niet dat je niets kunt met het bewijs dat RTL Nieuws aandraagt. In dit geval is de journalist een getuige, zijn verhaal kan opgenomen worden in een proces-verbaal en gebruikt worden in het strafproces.'

Jill Coster van Voorhout, onderzoeker aan The Hague Institute for Global Justice, wijst er wel op dat het niet correct behandelen van forensisch materiaal afbreuk doet aan de bewijswaarde. 'Als dit materiaal door de journalist is veiliggesteld waar het anders niet boven tafel was gekomen, is het goed dat er nu nader onderzoek op kan worden verricht. Zorgwekkend wordt het als het materiaal niet is behandeld met alle voorzorgsmaatregelen die bij forensisch bewijs noodzakelijk zijn, zoals bijvoorbeeld het dragen van handschoenen en verzegelde opslag en vervoer, om te voorkomen dat het materiaal wordt besmet door bijvoorbeeld vingerafdrukken.'

Onlangs vertelden getuigen tegenover het persbureau Reuters dat ze gezien hadden hoe vanuit rebellengebied een raket werd afgeschoten. Kort daarna zagen ze hoe in de lucht een vliegtuig uiteenspatte.

Een brokstuk van het neergestorte toestel van vlucht MH17. Beeld anp

Alle inzittenden om het leven

Het toestel van Malaysia Airlines met vluchtnummer MH17 stortte op 17 juli neer in Oost-Oekraïne. Alle 298 inzittenden kwamen om het leven, onder wie 196 Nederlanders. Het toestel vloog over oorlogsgebied en is waarschijnlijk uit de lucht geschoten.

De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken John Kerry zei enkele dagen na de crash dat Washington over data beschikt. Die gaan over de baan van een BUK-luchtdoelraket die is afgevuurd uit toen opstandelingengebied in het oosten van Oekraïne. Met die raket zou de Boeing 777 zijn neergehaald.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.