'Belasting helpt kunst gedijen'

Over de verdeling van subsidies loopt de kunstsector altijd te hoop. Maar via de belastingen gaat er meer geld naar cultuur....

Nederland loopt achter op het gebied van belastingvoordelen voor cultuur? 'Dat is pertinent onwaar', zegt Sigrid Hemels (32). De fiscaal-econome becijferde dat de overheid via belastingvoordelen 809 miljoen euro aan cultuur besteedt – meer dan het budget voor directe kunstsubsidies in 2004. 'Als je periodiek geld schenkt aan kunstinstellingen, kun je dat veel ruimer aftrekken van de belasting dan in bijvoorbeeld Amerika.'

Fiscalisten – Hemels is niet alleen aan de Universiteit Leiden verbonden, maar ook aan het advocatenkantoor Allen & Overy – moeten van dergelijke belastingsubsidies niets hebben. 'Zij vinden dat zulke maatregelen belastingwetgeving onnodig ingewikkeld maken.' Bovendien onttrekken zij aan het zicht waar het geld naartoe gaat. Hemels is wel gevoelig voor dat argument. 'Maar daar valt best wat aan te doen. Je zou de maatregelen iedere vijf jaar kunnen evalueren.'

Aan de belastingsubsidies zitten nog wel meer haken en ogen, constateerde zij tijdens haar onderzoek. Bijvoorbeeld dat doorgaans niet experts bepalen of iets kunst is – en dus voor belastingsubsidie in aanmerking komt – , maar ambtenaren van de Belastingdienst. Of, in geval van onenigheid, de rechter. 'Die besloot bijvoorbeeld dat een beschilderd kledingstuk geen kunst was, maar kleding. Daarom gold het normale btw-tarief. Andersom bepaalde de rechter dat plaatjes die in China worden nageschilderd, en hier in Nederland worden verkocht, gewoon kunst zijn. Terwijl zulk werk nooit in aanmerking zou komen voor de normale, directe subsidies die de overheid verstrekt. Ik pleit ervoor deskundigen te raadplegen. Als de rechter iemand ontoerekeningsvatbaar wil verklaren, schakelt hij toch ook psychiaters in?'

Verder zijn veel maatregelen erg ongericht. 'Van directe subsidies weet je precies wat ze gaan kosten, en bij wie ze terechtkomen. Bij belastingsubsidies weet je dat niet. De voordelen van het verlaagd btw-tarief voor bioscoopkaartjes gaan bijvoorbeeld ook naar de commerciële sector. En van het verlaagde belastingtarief voor boeken, tijdschriften en kranten, dat in 1933 al werd ingevoerd ter bevordering van cultuur, profiteren ook vrouwenbladen als de Elegance, puzzelboeken, of pornobladen.' Met 577 miljoen euro slokt die regeling het grootste deel op van alle belastingsubsidies.

Of neem de film-cv's. 'Die gaan vooral over rendement en het afdekken van risico's, niet over de artistieke kwaliteit. Werd er tijdens een roadshow voor zo'n film gezegd: "Voor de pauze gaan we over de film praten, na de pauze over de fiscale aspecten." Reageerde het publiek: "Kunnen we die volgorde niet omdraaien? Dan kunnen we in de pauze weg." '

Maar tegenover alle bezwaren staan volgens Hemels ook voordelen. Belastingsubsidies brengen bijvoorbeeld weinig administratieve rompslomp met zich mee. 'Bovendien kun je zo mensen betrekken bij de kunst. Bij een donatie van duizend euro voelen ze zich een gulle gever. Terwijl het hun, als ze in de hoogste schijf zitten, maar 480 euro hoeft te kosten.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.