'Belangrijkste voor ontwikkeling is onderwijs aan meisjes' Vrouwen eisen internationale actie

Hoe lang is het naar de hoofdstad van China? Honderdtachtig dagen. 'Onze lange mars naar Peking begint op 8 maart....

Van onze verslaggever

KOPENHAGEN

Het staccato megafoon-jargon klinkt bijna ongepast van tussen het paarse mantelpak en de vervaarlijk ronde paars-fluwelen hoed. Bella Abzug, de grijze eminentie van de women's caucus, het vrouwenoverleg van ngo's op de Sociale Top in Kopenhagen, bezit ongetwijfeld alle diploma's spreken-in-het-openbaar.

De 74-jarige Amerikaanse, ex-Congreslid, is in haar rolstoel het charismatisch middelpunt van een bijeenkomst met vrouwelijke parlementariërs. Thema is de campagne '180 Dagen naar Peking'.

In september wordt in Peking de VN-vrouwentop gehouden. Naar deze toogdag wordt intens toegeleefd door de internationale vrouwenbeweging. Die was ook al rijkelijk present op de VN-bevolkingsconferentie, vorig jaar in Caïro. Autonomie van vrouwen stond daar centraal.

Menige vrouw beschouwt Kopenhagen als een stationnetje tussen Caïro en Peking. Zaak is vooral erop toe te zien dat het slotdocument van de Sociale Top geen achteruitgang betekent. Vooral de teksten over het gezin en de 'reproduktieve gezondheidszorg', in Caïro voor de poorten van de hel weggesleept, worden bewaakt. 'We zijn bang dat het Vaticaan wil gaan schrappen', zegt Carolien Wildeman van Novib, lid van de Nederlandse delegatie.

Rome wil de definitie van 'gezin' beperkt houden en is bang dat onder reproduktieve gezondheidszorg ook abortus kan worden verstaan. Niettemin toonde het Vaticaan zich vooraf enthousiast over de Sociale Top. Over de tekst was woordvoerder Joaquin Navarro 'zeer tevreden'. In de delegatie van de Heilige Stoel zijn zes van de zestien leden vrouw; een van hen is de Poolse oud-premier Hanna Suchocka.

Vrouwen als Suchocka en Margaret Thatcher worden door de parlementariërs op het NGO Forum aangewezen als anti-voorbeeld. 'Zij zijn enkelingen, ze komen niet voort uit een achterban van vrouwen. Daarom zetten ze zich niet voor hen in', zegt Hawa Ogede uit Ghana.

'Waarom willen vrouwen politicus worden?' vraagt Khadija Habib, een uit Bahrein gevluchte mensenrechtenactiviste. 'Omdat ze vrouwen willen helpen? Of alleen om gelijk te zijn aan mannen? Vrouwen zijn niet gelijk aan mannen, wij zijn béter. Vrouwen kunnen zonder mannen, andersom niet. Mannen die weduwnaar worden kunnen geen drie maanden zonder vrouw.'

De vrouwen in deze zaal zijn het zuster-stadium voldoende ontgroeid om het grondig met elkaar oneens te zijn. De Jordaanse Toujan Faisal protesteert. 'Ik wil niet het ene chauvinisme tegenover het andere stellen. Op latere leeftijd ontdekte ik dat ik gewoon goed ben in politiek. Ik zet me in voor mensenrechten, niet slechts voor vrouwenrechten.'

De bijeenkomst stelt een verklaring op over participatie in politieke lichamen. Op kieslijsten en in parlementen moet minstens 40 procent vrouw zijn. Over tien jaar moet het hele VN-apparaat voor de helft uit vrouwen bestaan.

De Indiase minister Margaret Alva meldt een succes. Zij is voorzitter van een werkgroep die streeft naar gelijke vertegenwoordiging. Sinds twee jaar bepaalt de grondwet dat de panchayats (dorpsraden) voor zeker eenderde uit vrouwen moeten bestaan. Alva: 'Inmiddels zijn er 750 duizend vrouwen gekozen. Het experiment - als je het zo mag noemen - is zo geslaagd dat de mensen zeggen: en nu de deelstaatparlementen.' Wat betreft Alva gaat het minimum van 33 procent ook gelden voor het nationale parlement. Een ander bastion, het burgemeestersambt, vertoont de eerste scheurtjes; Bombay heeft een vrouwelijke burgemeester.

Het zijn percentages waar Toujan Faisal nog van droomt. Zij werd in 1993 als enige vrouw gekozen in het tachtig leden tellende parlement van Jordanië. Heeft ze het daar moeilijk? 'Absoluut niet. Veel mannelijke collega's hebben 't zwaarder. Ik versta het vak, ik voel me er thuis. Voordien had ik een eigen tv-show, praten voor publiek gaat me makkelijk af.'

Moeilijk heeft de partijloze Faisal het met de 'vieze methodes' van de regering. Als woordvoerder van de oppositie, zoals ze zichzelf noemt, is zij daarvan in het bijzonder slachtoffer.

Het enthousiasme van de vrouwen voor Peking doet het programma van Kopenhagen onrecht. Telkens wordt in het actieprogram de 'gender'-aanpak benadrukt. Van de tien 'verplichtingen' is er één gewijd aan vrouwen.

Investeren in vrouwen is niet alleen belangrijk, het is ook veel lucratiever dan geld besteden aan mannen. In ontwikkelingskring is die gedachte al gemeengoed. Indiase vrouwen met een laag inkomen, stelde onderzoekster Ela Bhatt vast, geven extraatjes voor 92 procent uit aan voedsel, schoolboeken en medicijnen. Mannen besteden het voor 60 procent aan alcohol, gokken en andere onzin.

'Het allerbelangrijkste dat je aan ontwikkeling kunt doen', zei Wereldbank-directeur David de Ferranti deze week, 'is onderwijs geven aan meisjes. Ik kan me geen betere investering voorstellen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.