Reportage

'Azc, weg ermee'

Steenbergse vrouw bedreigd om verdedigen vluchtelingen

Slechts één inwoonster durfde het in Steenbergen openlijk op te nemen voor de vluchtelingen. Ze kreeg een steen door de ruit. 'Die schreeuwers zijn maar een klein deel van onze bevolking.'

Tegenstanders van de opvang van vluchtelingen roeren zich woensdag tijdens een inspraakavond in het Brabantse Steenbergen. Foto Freek van den Bergh / de Volkskrant

Ze werd bedreigd, kreeg een baksteen door de ruit en moest haar kinderen elders onderbrengen. Toch nam Dasja Abresch het woensdagavond op een inspraakavond in Steenbergen op voor vluchtelingen. De 43-jarige vrouw stond er alleen voor. Vier andere voorstanders uit het Brabantse dorp meldden zich kort voor de bijeenkomst af: ze durfden zich niet meer uit te spreken, bang voor agressie en bedreigingen.

Die zorgen bleken niet geheel onterecht. Het merendeel van Abresch' toespraak werd overstemd door geschreeuw en boe-geroep. 'Daar moet een piemel in', werd gescandeerd. En: 'AZC, weg ermee.' Dat Abresch zelf ook weinig ziet in grootschalige opvangkampen, werd amper gehoord. 'Een deel van de zaal was alleen maar aan het joelen en luisterde totaal niet naar mijn verhaal.'

Na haar inbreng werd Abresch, voorheen raadslid, door vier politiemannen naar huis geëscorteerd. Zijn we nog wel in Nederland, vroeg ze een van de agenten. 'Ik had gerekend op protest, maar dit was wel heel heftig.'

Noodverordening

'Er zijn wel vaker spanningen in de maatschappij, maar het liep nog nooit zo uit de klauwen als nu', zegt de Tilburgse hoogleraar sociologie Peter Achterberg. In Steenbergen lag nog helemaal geen concreet plan voor vluchtelingenopvang of een azc; het ging om een verkennende bijeenkomst. Toch riep burgemeester Joseph Vos een noodverordening in het leven, nadat vorige week in het dorp al fysiek geweld ontstond tussen voor- en tegenstanders van asielzoekers. Abresch was daar ook; een dag later vloog bij haar thuis een steen door de ruit.

Ook uit andere plaatsen komen de afgelopen weken geluiden over intimidatie en bedreigingen. 'Ik hoop dat u verkracht wordt door een islamiet', riep een tegenstander in Almere tegen een vrouw die een bordje droeg met de tekst 'Vluchtelingen welkom'. In Purmerend werd het huis van een voorstander van vluchtelingenopvang beplakt met stickers van de extreemrechtse Nederlandse Volks Unie: 'Baas in eigen land!' In Enschede werden drie wethouders bedreigd in verband met de komst van een asielzoekerscentrum (azc) en in Rijswijk kregen gemeenteraadsleden een brief in de bus: 'Ik weet waar je dochters op school zitten, dus denk maar even goed na over dat azc'.

Volgens hoogleraar Achterberg valt de polarisatie vooral politici te verwijten die zich schikken naar onderbuikgevoelens van potentiële kiezers. 'In de verzuilde tijd waren katholieken en protestanten ook als water en vuur, maar de politieke leiders van alle groeperingen konden prima door één deur. Dat missen we nu: dat onze leiders samen de zaken een beetje in bedwang houden. Iedereen roept maar wat, waardoor de discussie niet meer in goede banen valt te leiden. Als burgers zien hoe hun leiders elkaar uitschelden en van allerlei dingen beschuldigen, gaan bij henzelf de remmen ook los'.

Rozen

Ondanks de haatdragende leuzen krijgen voorstanders als Dasja Abresch veel bijval. Op sociale media werd de vrouw donderdag geprezen om haar moed. De Limburgse Irene Plas begon via Twitter een geldinzamelingsactie om een grote bos rode rozen te kopen voor 'die dappere vrouw'. Donderdagavond was al bijna 200 euro opgehaald.

'Ik voel me niet moedig, maar moetig', zegt Abresch, die wegens de steen door haar ruit aangifte deed bij de politie, zelf over haar inbreng. Ze wilde niet dat het beeld ontstaat dat in Steenbergen alléén maar vluchtelingenhaters wonen. 'Die schreeuwers zijn maar een klein deel van onze bevolking. Ik vind dat je altijd de helpende hand moet uitsteken naar mensen die in nood verkeren. We hebben in Nederland zo verschrikkelijk veel om dankbaar voor te zijn.'

Daarom zag Abresch het als haar plicht om op te staan. In de krant las ze over een inspraakavond in Oudenbosch, waar slechts één vrouw het opnam voor de vluchtelingen: 'Een 81-jarige die de oorlog had meegemaakt. Toen dacht ik: jongens, waar gaat het heen? In de Tweede Wereldoorlog hebben mensen zichzelf de dood in gevochten om ons te bevrijden. Het minste dat wij nu kunnen doen, is mensen die nu uit een oorlogssituatie komen welkom heten.'

Oprukkend nationalisme

Ze is wel eens bang, geeft Abresch toe, dat de geschiedenis zich zal herhalen. 'Ik denk dat ook in de jaren dertig van de vorige eeuw sommige mensen het niet eens waren met het oprukkend nationalisme. Mensen die toen hun mond hielden, omdat ze zich niet durfden te uiten. Ik hoop maar dat we hebben geleerd hoe belangrijk het is om dat tóch te doen.'

Voorzitter van de landelijke Wethoudersvereniging Arne Weverling bevestigt dat het aantal bedreigingen tegen wethouders en andere lokale politici toeneemt. In de afgelopen drie weken heeft hij 26 meldingen ontvangen; het totale aantal aangiften is niet bekend, maar ligt mogelijk hoger. 'Ik heb het gevoel dat wethouders er minder makkelijk mee naar buiten treden. Men wil de discussie niet vertroebelen met persoonlijke sores.'

Weverling, zelf wethouder in de gemeente Westland, riep zijn collega's vorige week op om wel aangifte te doen en de bedreigingen binnen het college te bespreken. 'Dan kunnen ook maatregelen worden genomen, zoals extra beveiliging.' Twee wethouders kregen al beveiligingcamera's voor hun huis en politiesurveillance.

De Steenbergse Dasja Abresch spreekt de hoop uit dat het vluchtelingendebat zijn nuance terugvindt. 'Laten we eerlijk zijn. Hoe het nu gaat, is toch absurd. Je mag kritisch zijn, je mag tégen zijn, maar laten we wel naar elkaars argumenten luisteren.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.