Nieuws ‘aso-azc's’

‘Aso-azc’s’ worden nauwelijks gebruikt, kosten per inwoner zijn daarom buitenproportioneel hoog

De twee opvanglocaties voor overlastgevende asielzoekers die eind 2017 openden, worden weinig gebruikt. Terwijl er in Hoogeveen en Amsterdam in totaal honderd vreemdelingen tegelijk onder extra toezicht kunnen worden geplaatst, zijn er in de eerste vier maanden na de opening slechts 36 mensen tijdelijk opgevangen.

De extra begeleiding en toezichtlocatie in Amsterdam aan de Transformatorweg. Beeld Raymond Rutting

De zogenoemde ‘extra begeleiding en toezichtlocaties’ (ebtl’s) – in de volksmond ook wel ‘aso-azc’s’ genoemd – zijn bedoeld voor asielzoekers die in de reguliere asielzoekerscentra overlast veroorzaken omdat zij bijvoorbeeld agressief zijn of vernielingen of diefstallen plegen. Zij worden maximaal drie maanden apart opgevangen in een strenger regime, om te werken aan gedragsverandering.

De cijfers heeft de Volkskrant verkregen via een beroep op de wet openbaarheid bestuur (wob). Daaruit blijkt ook dat in 2017 in totaal 1,2 miljoen euro is uitgegeven aan de twee ebtl-locaties – vooral aan personeel – terwijl de locaties dat jaar alleen in december open zijn geweest en er die eerste maand slechts zeven personen zijn geplaatst. Dat betekent dat in 2017 de opvang per vreemdeling ruim 177 duizend euro heeft gekost.

Hoewel die kosten per persoon vermoedelijk lager uitvallen naarmate de locaties langer open zijn en er meer vreemdelingen verblijven, is duidelijk dat een plek in een ‘aso-azc’ vele malen duurder is dan de opvang van vreemdelingen in een regulier asielzoekerscentrum – die kost volgens opvangorganisatie COA per jaar 32 duizend euro per persoon.

Het COA stelt dat een deel van de ebtl-kosten zitten in de aanpassingen aan het gebouw in Amsterdam. ‘Daarnaast zijn kosten gemaakt voor het inhuren van expertise om te komen tot een goede begeleiding.’

Illegaliteit

In de ebtl volgen bewoners verplicht een intensief dagprogramma volgens methodieken die ook door de reclassering worden gebruikt. Dat zou ertoe moeten leiden dat het gedrag van de bewoner verbetert, zodat die vervolgens weer in een gewoon asielzoekerscentrum kan wonen. Of dat ook werkt is de vraag. Twintig van de 36 geplaatste vreemdelingen waren eind maart alweer vertrokken, van wie tien ‘met onbekende bestemming’. Dat betekent doorgaans dat mensen in de illegaliteit zijn verdwenen.

Het geringe aantal plaatsingen verklaart het COA uit een afspraak met de twee gemeenten om met een lager aantal bewoners te beginnen ‘om te testen of alles functioneert als gepland’. Hoeveel vreemdelingen er na maart in de ebtl zijn geplaatst is niet bekend – het COA verwijst naar een aangekondigde evaluatierapportage die pas na de zomer aan de Tweede Kamer wordt verzonden.

‘Conclusies prematuur’

Staatssecretaris Harbers zei eerder in het parlement dat het nog ‘prematuur’ was om conclusies te trekken over het functioneren van de ebtl. Over het nog geringe aantal plaatsingen zei hij dat de indruk bestaat dat ‘alleen al het feit dat zo af en toe iemand uit een asielzoekerscentrum na wangedrag wordt overgeplaatst naar de ebtl, op zichzelf ook al een werking heeft op de achterblijvende bewoners van het asielzoekerscentrum. Men ziet dan dat aan wangedrag ook daadwerkelijk consequenties verbonden worden.’

Volgens Harbers wordt overlast door asielzoekers vooral veroorzaakt door vreemdelingen uit veilige landen als Albanië en Marokko. Zij trekken vaak van het ene EU-land naar het andere en maken doorgaans geen kans op een vluchtelingenstatus. ‘Het zijn met name personen uit deze groepen die zich misdragen, en het is dan ook noodzakelijk om hen zo snel mogelijk uit ons asiel- en opvangstelsel te halen’, aldus de staatssecretaris.

Kamerleden

SP-Kamerlid Jasper van Dijk heeft de indruk dat de ‘aso-azc’s’ relatief leeg blijven doordat deze veiligelanders nu niet in de ebtl worden geplaatst: zij moeten beschikbaar blijven om in Ter Apel of Budel door een versnelde asielprocedure te worden geloodst en vervolgens uitgezet. ‘De overheid zou veel beter moeten kijken of deze overlastveroorzakers niet toch naar de ebtl kunnen worden gestuurd. Het lijkt er nu op dat door het bureaucratische toelatingsbeleid de mensen voor wie deze plekken zijn bedoeld, er niet terechtkomen.’

Kamerlid Madeleine van Toorenburg van coalitiepartij CDA denkt dat speciale opvang voor overlastgevers ‘zonder meer’ nodig is. ‘Ik vraag me wel af of mensen snel genoeg worden overgebracht naar een ebtl, als je de verhalen hoort over lhbt’ers die worden lastiggevallen door medebewoners of zoals laatst de overlast in Weert.

 Minderjarige vreemdelingen

Harbers zei in juni overlastveroorzakers sneller naar de aparte locaties in Hoogeveen en Amsterdam te willen sturen. Hij kondigde toen aan dat voortaan ook alleenstaande minderjarige vreemdelingen van boven de 16 jaar in de ebtl mogen worden geplaatst. Volgens de staatssecretaris veroorzaakt deze groep ‘in toenemende mate’ overlast.

Op dit moment onderzoekt de Inspectie Justitie en Veiligheid overigens of de twee ‘aso-azc’s’ voldoende zijn toegerust op hun opvangtaak. De aanleiding is het overlijden in maart van een 32-jarige Algerijn. Hij kwam om het leven kwam na een val op de ebtl in Hoogeveen.

Het wob-onderzoek is uitgevoerd door Marlies de Brouwer

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.