'Antillen moeten hun huiswerk maken'

De nieuwe gevolmachtigde minister voor de Nederlandse Antillen, E.J.M. MENDES DE GOUVEIA, moet het wantrouwen pareren dat in Nederland heerst na het aantreden van de nieuwe regering in Willemstad....

HIJ toont de eerste versie van de toespraak waarmee hij begin vorige week zijn voorganger in het Antillenhuis, C. de Haseth, uitluidde. Waar aanvankelijk melding werd gemaakt van een streven op de Antillen naar een 'gelijkwaardig' voorzieningenniveau, is het bijvoeglijk naamwoord vervangen door 'beter'.

'Zo'n doel is onrealistisch. De verschillen tussen de partners in het koninkrijk zijn zo groot. Beter is al vooruitgang.'

De nieuwe gevolmachtigde minister voor de Nederlandse Antillen, Eduard Joseph Martin ('Dito') Mendes de Gouveia (49), beseft de gevoeligheden in de vaak moeizame relatie met Nederland. De ervaren politicus - de oud-onderwijzer was van 1988 tot 1993 gedeputeerde op Curaçao - schoof afgelopen vrijdag voor het eerst aan in de Rijksministerraad. Een actueler moment was nauwelijks denkbaar: de Kustwacht, die in opspraak is geraakt wegens cocainesmokkel met een toestel van de Koninklijke Marine, stond juist op de agenda. 'Een heel ernstige zaak', noemt de minister de affaire. 'Goed dat de praktijken zijn ontdekt. Zo zie je maar: meestal krijgen alleen de Antillianen de schuld van dit soort dingen. De realiteit kan ook anders zijn.'

Hoewel deze affaire Nederland in verlegenheid heeft gebracht, weet Mendes de Gouveia dat hij op zijn beurt voor de taak staat het wantrouwen te pareren, dat in ambtelijk en politiek Den Haag opborrelde na het aantreden van de nieuwe regering in Willemstad. Uit 'de West' kwamen voor het Binnenhof zorgwekkende signalen. Zo staat het saneringsprogramma van het Internationale Monetaire Fonds ter bestrijding van de miljoenentekorten ter discussie. Nog voordat de cocaïnesmokkel aan het licht kwam, stond de Antilliaanse bijdrage aan de Kustwacht op de tocht.

En ondanks de aanpassingen in de toespraak zette ook Mendes de Gouveia zelf afgelopen maandag de toon bij het afscheid van De Haseth. 'De omgang in het koninkrijk kan niet gefundeerd zijn op boekhoudkundige verhoudingen en voorwaarden.' 'Mogelijkheden en voorzieningen zijn onevenredig verdeeld.'

- Sceptische toehoorders zeiden: het is weer het oude liedje. Nederland moet de beurs trekken en verder niet moeilijk doen.

- 'Nee, nee. Laat duidelijk zijn: de Antillen zullen hun eigen huiswerk moeten maken. Geen beloftes meer, maar daden. Wij moeten ophouden met vertellen wat we gaan doen, maar voortaan kunnen laten zien wat we gedaan hebben.

'Maar we hebben ook hulp nodig. Alleen kunnen we de economie niet op gang krijgen. We zoeken hulp met perspectief, geen subsidies om het subsidiëren, maar impulsen voor activiteiten die je later op eigen kracht kunt voortzetten. Daar kun je goede afspraken over maken.

'Natuurlijk, Nederland mag voorwaarden stellen, het is geld van de belastingbetaler. Maar je moet rekening houden met bepaalde aspecten: wij zijn partners in een koninkrijk, de Antillen zijn geen vreemde mogendheid.'

- Er is te weinig begrip?

'Vroeger ging het gemoedelijker. De politici zijn van nu zijn zakelijker. Dat mag . Maar ze moeten weten dat normen en omstandigheden hier anders zijn. Bepaalde processen in Nederland, zoals, ik noem maar iets, openbaarheid van bestuur, hebben hier al een geschiedenis van tientallen jaren. Dan kun je niet eisen dat wij zoiets in twee of drie jaar volbrengen.'

- Kunt u zich de bezorgdheid in Den Haag voorstellen?

'Menigeen zal wel even rechtop zijn gaan zitten, ja. Maar in een goede relatie mag je voor je gedachten uitkomen. We staan een open dialoog met Nederland voor.

'We hebben moeite met het IMF-programma. Misschien kun je in twee of drie jaar wel een begrotingsevenwicht tot stand brengen, maar dat zal een geweldige ontwrichting van de samenleving tot gevolg hebben. Ben je dan niet veel verder van huis? We denken dat een langere periode van uitvoering nodig is.

'We onderschrijven de noodzaak van de Kustwacht. Maar er zijn ook andere prioriteiten. On shore voelt de burger zich niet veilig. Dat kunnen we niet negeren. We willen evaluatie. Dat moet mogelijk zijn.'

- Hoe komen de Antillen uit de malaise? De start van uw kabinet was in elk geval niet overtuigend. Er is onderling fiks met modder gesmeten.

'Voor de totstandkoming waren moeizame en diepgaande discussies nodig. De deelnemende partijen hadden vooral afwijzing van het vorige beleid gemeen. Voor ons staat nu betrokkenheid van de bevolking voorop. Dialoog. Nederland heeft baat gehad bij het poldermodel. Ook wij hopen op constructief overleg met bedrijfsleven, sociale partners en overheid. We spreken van een cunucu-model.'

- De term is er al, nu het beleid nog.

'Geef ons de kans een en ander in te vullen. Wat hebben we aan een dialoog als alles vaststaat? Natuurlijk zijn er ideeën. Een verbetering van het investeringsklimaat is speerpunt. Een flexibeler en beter opgeleide arbeidsmarkt, een eenvoudiger belastingstelsel, lagere tarieven. En een efficiënt en betaalbaar ambtenarenapparaat.'

- Het lijkt verdacht veel op het beleid van het vorige kabinet.

'Ik vraag me dat af. Wij zullen in elk geval niet aarzelen om onze mening op tafel te leggen. Van eenzijdige oplegging van Nederlandse voorwaarden kan geen sprake meer zijn.'

Rob Gollin

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.