'Amsterdamse academie faalt met gehandicapte vrouw'

Het prestigieuze Amsterdam University College, dat zicht richt op excellente studenten, laat een ernstig gehandicapte vrouw die niet zelf kan praten of schrijven al twee jaar ten onrechte studeren. Dat stellen wetenschappers vandaag in de Volkskrant.

Thiandi (midden), Beeld uit 'Je zal het maar hebben' van BNN

De 22-jarige studente zou communiceren door letters aan te wijzen met hulp van begeleiders die haar hand vasthouden. Dit wordt facilitated communication genoemd. Volgens de experts bestaat er echter geen enkel wetenschappelijk bewijs dat deze methode werkt. Uit gecontroleerde onderzoeken blijkt volgens hen dat het de begeleider is die de vinger naar de letters stuurt. Mogelijk gebeurt dat onbewust.

Alarmerend
'Hoe is het in godsnaam mogelijk dat de decaan van de universiteit dit heeft laten passeren?', zegt hoogleraar psychologie Harald Merckelbach van de Universiteit Maastricht. 'Voor een wetenschapper vind ik dat alarmerend. We weten allemaal dat de communicatie gestuurd wordt, en dat het de begeleider is die de antwoorden geeft. De wetenschappelijke literatuur is hier zo duidelijk over.'

'Er zijn maar heel weinig universiteiten die dit zouden accepteren', zegt hoogleraar Howard Shane van Harvard Medical School, expert op dit gebied. Hij is directeur van het behandelcentrum voor autistische kinderen in het Boston's Children Hospital van Harvard. Hij trad meermaals op als deskundige in rechtszaken waarbij mensen via facilitated communication werden beschuldigd van seksueel misbruik. Vrijwel alle beschuldigingen bleken vals, zegt hij. 'Dit gaat over geloof, niet over wetenschap. Er bestaat geen enkel wetenschappelijk bewijs dat facilitated communication echt is.'

Afgewimpeld
Ook Amerikaanse beroepsverenigingen van kinderartsen, psychiaters, psychologen en taal- en gedragsdeskundigen stelden officiële statements op waarin ze de techniek afkeuren. Medestudenten zeggen dat ze herhaaldelijk hebben geprobeerd de kwestie aan te kaarten bij de universiteit, maar dat ze werden afgewimpeld. Protesten werden gezien als intolerantie ten opzichte van gehandicapten, stellen ze.

'De decaan doet willens en wetens mee aan deze fraude door alle vragen hierover niet te beantwoorden', zegt voormalig medestudent Nauman Janjua, die de zaak aankaartte. 'Dat ze een wetenschappelijk onbewezen methode tolereert, past niet bij de wetenschappelijke excellentie die de universiteit propageert. Ik vraag me af wat een bachelorgraad van het Amsterdam University College nog waard is nadat deze studente er een heeft gekregen.'

Paradepaardje
Het Amsterdam University College weigert ondanks herhaalde verzoeken te reageren door te stellen dat ze nooit ingaan op individuele gevallen. De universiteit is het paradepaardje van de UvA en de VU en hanteert strenge selectiecriteria om studenten aan te nemen. Ook de UvA en de VU weigeren een reactie.

De 22-jarige studente Thiandi kreeg rondom haar geboorte een ernstige hersenbeschadiging en tot haar veertiende kon ze niet praten, lezen of schrijven. Ook kon ze geen bordjes met 'ja' of 'nee' aanwijzen. Nadat ze in aanraking kwam met facilitated communication, veranderde haar leven radicaal. Haar succesverhaal werd herhaaldelijk belicht in de media. Ook verscheen ze in het BNN-programma Je zal het maar hebben.

 
Dit gaat over geloof, niet over wetenschap. Er bestaat geen enkel wetenschappelijk bewijs dat facilitated communication echt is.
Howard Shane, Harvard Medical School

Bewijzen
Hoogleraar Douglas Biklen van de Syracuse University, die de techniek in de jaren negentig introduceerde in de VS, stelt in een reactie dat de bewijzen voor facilitated communication er wel degelijk zijn. Volgens hem zijn er mensen die zijn begonnen met de techniek en later zelfstandig typten. Hij zegt een handvol personen te kennen. Een van de krachtigste bewijzen is volgens hem een onderzoek waarbij de ogen van patiënten werden gevolgd. 'Het was duidelijk te zien dat hun ogen eerder naar de letters gingen dan hun vingers.'

'De methode is omstreden', geeft José Smits, moeder van Thiandi, toe. 'Maar mensen kijken vaak eenzijdig naar informatie.' Ze stelt dat er veel literatuur is die de methode ondersteunt. 'Een aantal mensen heeft na jaren hard werken zelfstandig leren typen. Ze zijn te vinden in boeken, artikelen, en documentaires. Bij Thiandi lukt dat zelfstandig typen nog niet, maar daar streven we naar. Dat is een langdurig proces. Haar lichaam zit heel ingewikkeld in elkaar.'

Thiandi is volgens haar getest, maar ze wil niet zeggen door wie, wanneer en hoe. 'Waarom zou ik dat moeten vertellen aan een journalist? Dan trekt u dat toch in twijfel. Ik wil haar niet opnieuw laten testen, dan kan ik dat elke week weer doen. Er zullen altijd mensen zijn die twijfelen. Ze is geaccepteerd door de universiteit; dat zegt genoeg.'

Het tijdschrift Skepter stelde het functioneren van Thiandi als eerste aan de kaak.

In de zaterdageditie van De Volkskrant een uitgebreid verhaal over Thiandi (agina 6 en 7).

 
Mensen kijken vaak eenzijdig naar informatie.
José Smits, moeder van Thiandi
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.