'Als je veel oefent word je niet alleen goed, je kunt echt great worden'

Onze gidsen deze week: Jonas Wood & Shio Kusaka

Zij: deelnemer aan de Whitney Biënnale. Hij: 'dé figuratieve schilder van dit moment' (NY Times). Samen: heel erg hot kunstduo. Wat moeten we zien volgens Jonas Wood & Shio Kusaka, zelf tot januari in Museum Voorlinden?

Jonas Wood & Shio Kusaka. Foto Els Zweerink

'We werken wel samen, maar we werken niet sámen'. Terwijl Jonas Wood en Shio Kusaka een rondleiding geven door hun tentoonstelling in Museum Voorlinden probeert hij het uit te leggen: 'Nou ja, alleen de kinderen, die hebben we wel echt samen gemaakt.' Dit Amerikaanse echtpaar heeft een gedeeld atelier in hun woonhuis. Maar wat Wood wil benadrukken: de kunstenaars gebruiken hun eigen spullen, hebben hun eigen ideeën en hun eigen assistenten. Het is geen familiebedrijf. En toch exposeren ze hier samen.

De arbeidsdeling is duidelijk: hij maakt schilderijen, zij maakt potten. Hij maakt eerst fotocollages, gebruikt veel kleur en verft elk kleurvlakje zo plat dicht dat het in Microsoft Paint lijkt te zijn gekleurd. Haar potten zijn soms heel kaal en sereen maar vaak ook grappig. Zo haalde ze inspiratie uit een kinderboek over dinosaurussen dat hun dochter Momo mee naar huis nam. En ze maakte een pot in de vorm van een Griekse vaas met erop heksentekeningen die Wood met Momo maakte.

Ze beïnvloeden elkaar dus wel degelijk. Zo komen haar potten terug in zijn schilderijen. 'Soms maak ik ze groter of kleiner', zegt Wood, de prater van het stel. Dat kan Kusaka op ideeën brengen, dan worden haar potten ook groter of kleiner. Of ze neemt een patroon over dat Wood schilderde. Museumdirecteur Suzanne Swarts: 'Het is duidelijk dat ze elkaars muze zijn.'

Deze muzen ontdekten elkaar op de kunstacademie in Seattle. 'We waren allebei workaholics', zegt Kusaka. Dat zijn ze nog. Al legt Wood uit dat sinds de komst van de kinderen (dochter Momo is zeven, zoon Kiki is vijf) Kusaka wat minder tijd in het atelier doorbrengt. Ze hebben allebei veel succes. Ze exposeerden in het galerie-imperium van Larry Gagosian in Hongkong (samen) en in Londen (hij). Zij nam deel aan de Whitney Biennale. Hij werd 'de figuratieve schilder van dit moment' genoemd in The New York Times.

Bij elkaar opgeteld zijn ze dus hotter dan hot. Wat ook helpt: het is een fijn stel om te zien. Hij is groot Amerikaans met stoppelbaardje, zij klein Japans met yogaknot. Hun kunst is ook lekker om naar te kijken. Ongecompliceerd met een hoog Westcoast-gehalte. Experimenteel maar niet al te gek. Amerikaanse woonmagazines komen graag een kijkje nemen en noteren dan dat haar keramiekoven op de binnenplaats staat, vlak naast zijn basketbalnet. En weinig verrassend, maar die kinderen zijn ook behoorlijk fotogeniek.

Menig verzamelaar lust een flinke portie van dit kunstduo, het is daarom wel toepasselijk dat ze nu bij Voorlinden exposeren, het museum van verzamelaar Joop van Caldenborgh. Hij kocht in 2014 een schilderij van Wood. Op zijn voornaam zijn ze nu nog aan het oefenen: 'Is it Youp? Djope? Yope?' Straks zullen ze de tentoonstelling aan hem laten zien. Er hangt een jonge aanwinst bij: een doek dat Wood dit jaar schilderde. Drie bij drie meter vol kamerplanten, vissenkommen, keramiek en een verdwaalde tennisbal.

Voordat Van Caldenborgh aan de beurt is, nemen we plaats in de museumbibliotheek. Of ze moe zijn van hun reis en van het inrichten van deze expositie van 750 vierkante meter? 'Nee hoor', zegt Wood nonchalant, 'we're great.'

Stad: Los Angeles. Kusaka: 'LA is de plek waar ik uitvond wat ik leuk vond en wat ik wilde doen.' Foto Getty Images

1. Stad: Los Angeles

Wood: 'We voelen ons thuis in LA, we wonen er sinds 2003 en verhuizen binnenkort naar ons derde huis in de stad.'

Kusaka: 'LA is de plek waar ik uitvond wat ik leuk vond en wat ik wilde doen. Ik dacht dat ik met schilderijen en sculpturen verder wilde. Maar in LA kwam ik tot de conclusie: ik wil gewoon potten maken. En ik hoef echt niemand te pleasen.'

Wood: 'Je zat eerst te veel in je hoofd. Mijn schilderijen zijn ook veranderd in LA. Ik zag ineens al die vetplanten en cactussen. Dat zijn heel interessante symmetrische vormen, ik ben ze gaan naschilderen. Je kunt het stillevens noemen of eerder portretten misschien.'

2. Keramiek: Yayoiperiode

Kusaka: 'Ik heb veel gekeken naar Japans keramiek. Vooral het aardewerk uit de Yayoiperiode (300 v. Chr - 300 na Chr., red.) vind ik interessant. Ze begonnen toen te werken met een ronddraaiende schijf. En ze probeerden perfecte geometrische vormen te maken. Alleen lukte dat niet, die potten zijn een beetje off. Juist dat maakt ze zo bijzonder. Dat soort imperfecties zoek ik expres op. Normaal probeer je bijvoorbeeld patronen heel gelijkmatig te verdelen, maar ik volg de vorm van de klei, dan kom ik af en toe in de problemen. Ik maak een soort puzzels voor mezelf.'

Keramiek: Yayoiperiode. 'Die potten zijn een beetje off. Dat maakt ze juist bijzonder.' Foto Getty

3. Werkwijze: Oefenen

Wood: 'Je moet vakmanschap echt ontwikkelen. Als je veel oefent word je niet alleen goed, je kunt echt great worden. Wij vogelen alles al doende uit. Op de kunstacademie krijg je dat romantische idee dat je heel lang moet kijken en wachten voor je iets doet. Dat je een jaar aan een schilderij moet werken...'

Kusaka: 'Ja, of tien jaar! Zo werken wij niet.'

4. Kunstenaar: Agnes Martin

Kusaka: 'Op de kunstacademie werkte ik als bijbaantje in de bibliotheek. 's Avonds had ik die vaak helemaal voor mezelf. Ik ben niet zo'n lezer, dus ik ging vooral plaatjes kijken. Ik had veel in te halen. Mijn referentiekader bestond uit Picasso en Van Gogh, dat was het zo'n beetje. Al bladerend ontdekte ik dat hedendaagse kunst bestaat. Ik voelde me erg tot de minimalisten aangetrokken, zoals Donald Judd en vooral Agnes Martin, haar gebruik van patronen. Ik vond het ook boeiend hoe filosofisch die minimalisten waren. Ik heb geprobeerd me erin te verdiepen, maar met die theoretische kant heb ik minder. Het is vooral de uitstraling van het minimalisme dat je terugziet in mijn werk.'

5. Genre: Stilleven

Wood: 'Ik wist niet zo goed wat ik moest doen na de academie. Toen ben ik gaan kijken naar de schilders die ik goed vind, door wie ik kunstenaar ben geworden: Matisse, Monet en Manet bijvoorbeeld. Dus ben ik stillevens gaan maken, om te oefenen. Stillevens van planten vooral. Best traditioneel misschien, maar ik hou gewoon van het impressionisme. Zij schilderden de werkelijkheid in hun eigen stijl, dat probeer ik ook. En ik weet dat mijn latere voorbeelden, zoals David Hockney en Alex Katz, ook heel goed naar hen hebben gekeken.'

Wood: 'Ik ben stillevens gaan maken, om te oefenen.' Foto Fondation Beyeler, Riehen/Basel

6. Spel: Poker

Wood: 'Toen we net in LA woonden was er een poker-boom. Sommige mensen zijn blijven spelen, zoals ik. Ik lees ook graag boeken over poker om bij te leren. Het is een heel uitdagend spel, het gaat echt om vaardigheid, de ander te slim af zijn. Je hebt ook creativiteit en discipline nodig. Of vooral discipline, waarschijnlijk zou ik iets saaier moeten spelen, dan win ik vaker.'

Kusaka: 'Ik speel soms ook. Maar ik ben zeker niet zo fanatiek als hij.'

Wood: 'Het is een heel uitdagend spel, het gaat echt om vaardigheid, de ander te slim af zijn.' Foto Getty

7. Kinderspel: Rummikub

Wood: 'Met de kinderen zijn we nu helemaal aan de Rummikub. Ik hou niet zo van kinderspellen, vaak gaat het echt alleen om geluk, niet om strategie. We proberen dat verschil nu aan de kinderen uit te leggen. Ze willen nu ook poker leren. Daar verheug ik me op.'

8. Muziek: Bach

Kusaka: 'Ik hou van klassieke muziek, luister nu veel naar Bach. Dat is ook precies wat mensen verwachten als ze mijn potten zien, iets heel sereens en klassieks, dat romantiseren mensen graag. Ze moesten eens weten, ik kijk ook veel tv tijdens het werken.'

9. Werkwijze: Multitasking

Wood: 'Er is een hoop onderzoek naar gedaan, wat multitasken met je doet, neurologisch gezien. Maar het lijkt alsof het bij creatieve mensen echt anders werkt.'

Kusaka: 'Weet je dat ik tijdens het werken House of Cards heb gekeken? Vinden mensen heel gek. Telefoneren kan ook prettig zijn.'

Wood: 'Ja, en je kijkt Japanse talkshows met van die schreeuwende vrouwen.'

Kusaka: 'Afleiding helpt echt.'

Wood: 'Het haalt de druk er een beetje af.'

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Kusaka: 'Akio heeft me heel goed ondersteund.' Foto Jonas Wood

10. Keramiek: Akio Takamori (1950-2017)

Kusaka: 'Ik studeerde keramiek in Colorado. Mijn docent zei: 'Je moet naar Seattle om bij Akio Takamori te studeren.' Dat heb ik gedaan. Akio heeft me heel goed ondersteund. In Colorado werd keramiek heel breed opgevat, we leerden niet zozeer pottenbakken, we maakten in de les sculpturen. Maar ik was wel altijd potten blijven maken, gewoon voor mezelf. Akio stimuleerde me om dat verder te ontwikkelen.'

Wood: 'Hij maakte echt geweldige keramiek in de vorm van honden en katten. We hebben ook kunst van hem thuis. En in 2014 heb ik een schilderij gemaakt waar hij op staat, werkend aan een zelfportret. Het helpt echt in een schilderij als ik een emotionele band heb met mijn onderwerp. Dan krijgt het een soort lading.'

11. Opleiding: Assistent

Wood: 'Een kunstenaar assisteren is een soort kunstopleiding. Wij hebben er veel aan gehad, dat realiseer ik me nu pas, ook nu we zelf assistenten hebben. Het is best lastig: een assistent moet het werk faciliteren zonder het te veranderen.'

Kusaka: 'Ik had nog nooit een kunstenaar aan het werk gezien, tot ik assistent werd van Charlie Ray (Charles Ray, red.). Ook buiten het atelier leerde ik veel, als ik bij hem in de auto zat was ik gefascineerd door wat hij allemaal zag en zei en dacht. Ik ontdekte bij hem dat ik zelf geen denker ben. Er zijn écht mensen die veel nadenken, voor wie dat hun natuur is. Dat geldt niet voor mij, bevrijdend om te weten. Hij raakte zijn eigen sculpturen niet aan, die maakte ik samen met zijn andere assistenten.'

Wood: 'Ik assisteerde schilder Laura Owens. Zij schildert heel uiteenlopende onderwerpen. Ik had op school geleerd dat je je moet beperken, dus het was goed om te zien dat het anders kan. Ik leerde ook wat ik niet wilde: zij maakte alles last minute af, dat vind ik niks.'

12. Keramiek: Michael & Magdalena Suarez Frimkess

Wood: 'Een heel bijzonder stel. Hij maakt potten die zij beschildert. Ze zijn nu al in de tachtig. We zijn hun werken ook gaan verzamelen. Zij gebruikt veel toegeëigende afbeeldingen, wat ik ook doe, dan schildert ze bijvoorbeeld Mickey Mouse na. En ik ben hun potten weer na gaan schilderen.'

Wood: 'Een heel bijzonder stel. Hij maakt potten die zij beschildert. Ze zijn nu al in de tachtig.'

13. Keukenapparaat: IJslollymaker

Wood: 'We hebben een automatische ijslollymaker, ken je dat? Het is een soort bevroren metalen container waar je iets in giet, sap of een smoothie bijvoorbeeld. Dan steek je er een stokje in en dan heb je zo een ijsje dat je eruittrekt. Geweldige uitvinding.'

CV's

Jonas Wood (42)

Wood werd geboren in Boston. Hij studeerde psychologie in New York en kunst aan de universiteit in Seattle, waar hij Shio Kusaka ontmoette. Hij maakt schilderijen op basis van fotocollages, vaak zijn het interieurs of stillevens. Zijn schilderijen zijn opgenomen in de collectie van verschillende Amerikaanse musea, zoals het Solomon R. Guggenheim Museum in New York en het Museum of Contemporary Art in Los Angeles. Hij woont en werkt in Los Angeles samen met Shio Kusaka en hun twee kinderen.

Shio Kusaka (45)

Kusaka groeide op in Morioka in Japan. Ze studeerde keramiek aan de universiteit in Seattle, waar zij Jonas Wood ontmoette. Ze maakt potten en exposeert sinds kort ook etsen en zeefdrukken. Ze gebruikt vaak onderglazuur om haar potten te decoreren: ze maakt een gekleurde kleilaag en krast daar de voorstelling uit. In 2014 nam ze deel aan de Whitney Biennial in New York. Ze woont en werkt in Los Angeles samen met Jonas Wood en hun twee kinderen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.