Reportage Antivliegdemonstratie

‘Als je aansnijdt dat het niet goed is, al dat gevlieg, wordt het al snel ongemakkelijk’

In zes steden werd zaterdag gedemonstreerd tegen het veelvuldig vliegen. De betogers pleitten tegen uitbreiding van Schiphol en voor een vliegtaks.

Amsterdam Een paar honderd demonstranten protesteerden zaterdagmiddag op het Museumplein tegen de groei van de luchtvaart. De klederdracht was rood: ‘Stop het toenemend luchtverkeer.’ Beeld Arie Kievit

Acht jaar geleden zaten Christel en Marcel (50 jaar) voor het laatst samen in een vliegtuig, voor familiebezoek op Curaçao. En Marcel vloog een paar jaar geleden nog in zijn eentje naar Arizona, om er te gaan mountainbiken. Geweldig, vond hij dat. Maar dat vliegen, dat voelde niet helemaal fijn. Dat zou toch eens minder moeten.

Niet alleen omdat ze de nadelen van de luchtvaart dagelijks aan hun trommelvliezen ondervinden: ze wonen nagenoeg onder de startbaan van Schiphol en soms scheuren de vliegtuigen over hun huis scheuren met een frequentie van elke paar minuten één. Maar erger zijn de gevolgen voor het klimaat, denken zij. Daarom besloten ze het vliegtuig zoveel mogelijk te mijden, ook al kost dat soms veel geld. ‘Toen we met de trein naar de wintersport gingen, kostte ons dat voor het hele gezin 1.000 euro voor alleen de reis. Dat is ettelijke keren duurder dan met het vliegtuig.’

Zaterdagmiddag stonden ze met zo’n zevenhonderd gelijkgezinden, de meesten in het rood gekleed, op het Amsterdamse Museumplein te demonstreren tegen de groei van de luchtvaart. In vijf andere steden, waaronder Zwolle en Maastricht, waren tegelijkertijd demonstraties, georganiseerd door Greenpeace en bewonersorganisaties. Alles bij elkaar waren enkele duizenden mensen hiervoor op de been. Zij eisten dat Schiphol niet meer ruimte zou krijgen om te groeien, en dat Vliegveld Lelystad nooit open zou gaan. Verder eisten ze dat luchtreizigers meer moeten gaan betalen. Zo moet er volgens de demonstranten een vliegtaks komen, en moet de luchtvaart, net als iedereen, btw en accijns betalen over haar brandstof. Want nu, zegt organisator Cas van Kleef van Greenpeace, ‘is vliegen onnatuurlijk goedkoop’ en daaraan moet een einde komen.

Zaterdagochtend schreef De Telegraaf dat uit onderzoek van het gerenommeerde bureau CE Delft zou blijken, dat de vliegtaks voor het klimaat niets zou uithalen. Volgens de krant zou 95 procent van de reizigers gewoon van Nederlandse vliegvelden blijven vertrekken en de rest grotendeels vanaf buitenlandse luchthavens.

Maar Van Kleef gelooft daar niets van. ‘Ja, de vliegtaks die het kabinet voor ogen staat en 200 miljoen zou moeten opleveren: die zal niet veel uithalen. Je zou veel meer belasting moeten heffen om tot een eerlijke prijs te komen.’

Volgens het Regeerakkoord zal Nederland proberen een Europese vliegtaks tot stand te brengen en anders een belasting heffen op vuile en lawaaierige vliegtuigen. Levert dat niet genoeg op, dan zou per 2021 een vliegtaks kunnen worden ingevoerd die 200 miljoen euro zou moeten opleveren.

In 2008 had Nederland korte tijd een vliegtaks van vergelijkbare hoogte. Toen verplaatsten goedkope luchtvaartmaatschappijen een flink deel van hun vluchten naar Duitse en Belgische vliegvelden. Dat was midden in de financiële crisis en Schiphol werd hard getroffen. Andere grote Europese luchthavens verloren rond 5 procent aan vluchten, Schiphol verloor 11 procent. De regering gaf snel toe aan de druk van EasyJet en Ryanair.

Het verschil met nu is dat er in Duitsland al zo’n vliegtaks is. En trouwens ook in Frankrijk, Oostenrijk, het Verenigd Koninkrijk en, sinds twee maanden, Zweden. Allemaal met vergelijkbare tarieven, van enkele euro’s voor korte vluchten tot rond 40 euro voor de verre reizen. Voor de prijsvechters onder de luchtvaartmaatschappijen wordt het dan wel ingewikkeld om nog vluchten te verplaatsen. België zou nog kunnen.

De meeste demonstranten op het Museumplein zijn 50-plus, de groep waarvan je zou kunnen zeggen dat ze al wel genoeg hebben gevlogen. Jongeren zijn in de minderheid, maar Erik Stranstra is met zijn 26 jaar ook van plan niet meer te vliegen. ‘Twee jaar geleden heb ik nog wel gevlogen, voor een lange reis naar Noord- en Zuid-Amerika. Ik kocht toen wel een CO2-compensatie, al weet ik nu dat dat niet veel helpt. Maar nu heb ik het vliegen afgezworen.’

En denken Christel en Marcel dat maatregelen tegen het vliegverkeer een beetje populair zijn? Weifelende blikken. ‘Ik merk dat mijn vrienden er niet graag over horen’, zegt Christel. ‘Als je aansnijdt dat het niet goed is, al dat gevlieg, wordt het al snel ongemakkelijk. Die zien niet graag dat hun wordt afgenomen wat ze vanzelfsprekend vinden.’ Zoals voor een paar tientjes vliegen naar Barcelona.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.