'Akkoord van Wassenaar nodig voor mobiliteitsbeleid'

Als het om bereikbaarheid gaat, zit het CDA nog niet op één lijn met de PvdA. Dat kloofje valt nog wel te overbruggen, maar krijg het fiat van de automobilist maar eens als je een kilometerheffing wilt invoeren....

Dat kloofje moet voor bekwame onderhandelaars overbrugbaar zijn. Het echte probleem zit hem in de heftige bezwaren die de kilometerheffing bij veel automobilisten oproept. 'De overheid', zegt Coen Jager van het Amersfoortse adviesbureau DHV, 'heeft die emotionele bezwaren de laatste jaren stelselmatig onderschat. Veel weggebruikers begrijpen best dat er op den duur niet valt te ontkomen aan betaald weggebruik. Maar de projecten van de overheid om het prijsmechanisme op de weg te introduceren hadden steevast een technocratisch tintje. Het proces dat nodig is om meningsverschillen te overbruggen en draagvlak te verwerven, kwam er bekaaid af.'

Vandaar dat DHV een jaar geleden de ANWB, VNO-NCW, Natuur en Milieu, een aantal politici en ondernemers benaderde met het voorstel een 'mobiliteitscoalitie' te vormen die de kloof tussen overheid en automobilist moest helpen dichten. Dat initiatief verzandde toen Paars II eerst het rekeningrijden en later ook de kilometerheffing schrapte, maar duikt nu toch weer op als 'brede commissie' in de raadsvoorstellen .

Daaruit blijkt verder dat vrijwel alle eisen die door de ANWB aan de invoering van een kilometerheffing werden gesteld, door de Raad zijn overgenomen.

Toch is dat waarschijnlijk onvoldoende om het maatschappelijke verzet te sussen. 'Voor je het weet krijg je weer koppen in de krant dat er aan een kilometerheffing niet te ontkomen valt en kruipt iedereen weer in de schuttersputjes', zegt ANWB-directeur Guido van Woerkom. Hij is vooral tegen een 'gedifferentieerde' heffing, waarin tijdens de spits op drukke trajecten extra moet worden betaald voor het weggebruik. Een deel van de automobilisten, zo menen deskundigen, zal daardoor uitwijken naar andere tijdstippen of het openbaar vervoer, waardoor de doorstroming verbetert. Van Woerkom gelooft niet dat het zo werkt. En als het werkt, zijn er zulke hoge tarieven voor nodig dat alleen vermogende mensen ze kunnen betalen. 'Kijk maar naar Singapore, die kant moeten we niet uit.'

Veel minder bezwaar heeft de ANWB tegen een zogeheten platte heffing. Daarin worden de belastingen die nu op het bezit van de auto drukken per kilometer betaald. Veel ANWB-leden gaan er daardoor op vooruit. Van Woerkom: 'Het omslagpunt ligt ongeveer bij 18 duizend kilometer per jaar, wie meer rijdt gaat meer betalen, de rest gaat erop vooruit.'

Toch is de tijd volgens de automobilistenlobby nog lang niet rijp voor een platte kilometerheffing. Van Woerkom: 'Het probleem is dat een groot deel van de automobilisten de overheid als een onbetrouwbare partij beschouwt. 'Politici kunnen wel zeggen ze een kilometerheffing niet voor extra belastinginkomsten zullen gebruiken, maar dan denken veel mensen: hoe lang houdt zo'n belofte stand?'

Volgens de ANWB moet er daarom eerst worden gewerkt aan herstel van vertrouwen tussen de automobilist en de overheid. Van Woerkom: 'Daarvoor is een soort akkoord van Wassenaar voor het mobiliteitsbeleid nodig. Daarin moeten harde afspraken komen over de richting van dat beleid voor de komende decennia. In zo'n kader kunnen dan ook maatregelen aan de orde komen die nog moeilijk bespreekbaar zijn.'

Voorzitter Friso de Zeeuw van de Raad voor Verkeer en Waterstaat erkent dat de vertrouwensbreuk tussen overheid en burger een groot probleem vormt. 'Wij stellen ook helemaal niet voor om morgen al met een kilometerheffing te beginnen. Maar als je nu niet begint met de voorbereiding van zo'n stelsel, loopt Nederland over een paar jaar vast.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.