'80 procent Grieken wil euro houden'

Hij is op bezoek in Nederland om dank te zeggen voor de hulp, maar ook om de Grieken te verdedigen.

Grieken die hun maaltijd uit vuilnisbakken bijeenschrapen waren afgelopen week te zien. 'Nee, het zijn geen in scène gezette beelden. We zijn nooit een echte welvaartsstaat geweest zoals jullie in Noord-Europa. Maar er is nu ook een deel van de bevolking dat moeite heeft om in de eerste levensbehoeften te voorzien.'


Hij wil nog niet zeggen dat de Grieken hongeren. Maar de meer welgestelde Grieken op het platteland hebben er al een gewoonte van gemaakt de resten van de maaltijd niet tussen het afval in de bak te deponeren, maar in een aparte zak aan de huisvuilcontainer te knopen.


Minister van Binnenlandse Zaken Tassos Giannitsis (68) was donderdag en vrijdag in Den Haag om met de Tweede Kamer te praten over de opofferingen van de Grieken om bij de eurozone te kunnen blijven. 'Het bbp is sinds 2009 met 15 tot 16 procent gedaald, de werkloosheid is verdubbeld tot meer dan één miljoen, er zijn 100 duizend ambtenaren ontslagen, de lonen voor mensen in de publieke sector zijn met 30 tot 35 procent gedaald en die in de private sector 15 tot 20 procent. De Grieken lijden. Het beleid van de huidige regering is hard', zo bekent hij.


Hij benijdt de Griekse politici niet die volgende maand op verkiezingstournee door het land moeten. 'Ze zullen overal spitsroeden moeten lopen - met name de politici van de gevestigde partijen. Het is bijna onmogelijk om het huidige beleid te verdedigen.'


Giannitsis is zelf een technocraat die niet aan enige partij is gebonden. Maar hij is ook een van de architecten van het Griekse lidmaatschap van de eurozone en was al twee keer eerder minister in een regering van de Pasok, de socialistische partij.


Hij toont zich strijdlustig, maar ook nederig. 'Ik ben naar Nederland gekomen om de regering en het Nederlandse volk te danken voor de hulp die we hebben gekregen.'


Daarnaast probeert hij de mythes over luie Grieken te ontzenuwen en aan te tonen dat de Grieken ernst maken met de hen opgelegde economische hervormingen en bezuinigingen.


Daarin slaagt u nog niet echt. Een bloemlezing uit de Nederlandse media van deze week. Liefst 36 duizend Grieken zitten onterecht in de bijstand. Dat kost de staat 110 miljoen euro. In Boeotië zijn opvallend veel astma-patiënten. Kalymnos heeft veel psychiatrische gevallen en de NOS meldde dat het eiland Zakyn-thos met 38 duizend inwoners zevenhonderd blinden telt: tien keer zoveel als gemiddeld.

'Die getallen hebben we zelf naar buiten gebracht, omdat we het willen aanpakken. Bijstandsfraude komt in alle landen voor. Je kunt het niet voor honderd procent voorkomen. Maar van ons wordt veel meer actie verwacht dan van andere landen.'


U behoorde in 1999 tot de vijf wijze mannen - samen met de premier, de centralebankpresident, de economische adviseur van de premier en minister van Financiën - die ervoor gezorgd hebben dat het land lid van de eurozone kon worden. Een foute beslissing?

'Nee. Op dat moment niet. Griekenland voldeed in 1999 aan de voorwaarden. Het tekort was 2,9 procent. Dat het fout is gegaan toen we in 2001 lid werden, kwam omdat Brussel de teugels heeft laten vieren. Brussel heeft landen toestemming gegeven zich niet meer aan de afspraken van het Groei- en Stabiliteitspact te houden. Duitsland was een van de eerste landen. Wij zijn gevolgd.'


Maar Griekenland heeft met de cijfers gesjoemeld. Het tekort van 2,9 procent was naar beneden gemanipuleerd.

'Het werkelijke tekort in het beoordelingsjaar 1999 is 3,1 procent geworden, 0,2 procentpunt hoger. Frankrijk werd beoordeeld in 1997. Die presenteerde toen een tekort van minder dan 3 procent. Dat blijkt nu 4 procent te zijn. De regering die in 2004 is aangetreden, is wel creatief gaan boekhouden met de militaire uitgaven. Die werden naar voren gebracht zodat het tekort van de socialistische regering werd vergroot en zij zelf meer speelruimte had. Dat is ook in Brussel door de vingers gezien.


Hoe dan ook, Griekenland heeft op te grote voet geleefd en moet weer concurrerend worden.


'Er wordt net gedaan of Griekenland niets doet. In de laatste drie jaar zijn onze overheidsuitgaven met jaarlijks 4,2 procent gedaald. Dat heeft geen land in de wereld in de afgelopen decennia gehaald. Het tekort op de betalingsbalans is verminderd van 14,9 procent in 2009 tot nu 9,8 procent. Zonder de olie-importen en kapitaaluitgaven zou de betalingsbalans zelfs op nul staan. In twee jaar hebben wij 50 procent van onze concurrentiekracht teruggewonnen.'


U bent optimistisch dat Griekenland uit het dal komt en in 2020 het tekort heeft teruggebracht tot 120 procent van het bbp, zoals nu wordt verlangd.

'Het is maar wat je optimisme noemt. Ik ben optimistisch over de factoren die we zelf in de hand hebben: het verlagen van de lonen en het terugdringen van de tekorten. Maar Griekenland is afhankelijk van de conjunctuur in Europa en de rest van de wereld. De weerstand van de bevolking en de ondernemingszin van entrepreneurs kunnen we niet voorspellen. De enige zekerheid is dat er veel onzekerheden zijn.'


Van de privatiseringen is nog niets terecht gekomen. Er wordt op grote schaal belasting ontdoken. Er is nog veel te doen.

Er is al heel veel geprivatiseerd: Olympic Airways, vliegvelden, drie scheepswerven, oliemaatschappijen, banken, casino's en bruggen. Dat is het grootste deel. Maar je kunt niet de meest lucratieve overheidsbezittingen van de ene op de andere dag verkopen. Daarover is de buitenwereld te optimistisch geweest. Met de belastingen ligt het moeilijker. Je kunt niet voorkomen dat rederijen naar een belastingparadijs gaan. Onze staatsuitgaven zijn niet hoger dan gemiddeld in de OESO, maar onze belastinginkomsten zijn gemiddeld lager. Daar moet iets aan gedaan worden.'


Deze regering is bereid de offers te brengen. Maar er komen verkiezingen aan. Niemand weet wat er dan gebeurt. De anti-Europapartijen scoren heel goed in de opiniepeilingen.

'Ik ben daar niet zo pessimistisch over. De Grieken zijn boos over de offers die ze nu brengen en ze zijn ook fel gekant tegen de bezuinigingen en roepen dat ze links gaan stemmen. Maar 80 procent wil dat de euro blijft. In Griekenland worden de mensen altijd conservatiever als de verkiezingen naderen. Ik denk dat ze uiteindelijk voor realisme kiezen en niet voor protest.'


Tassos Giannitsis (1944)


1964-1967: doctoraal rechten in Athene


1967- 1969: doctoraal economie in Athene


1969- 1974: PhD economie in Berlijn.


1994- 2000 Economisch adviseur van premier Papandreou


2000-2001 Minister van Sociale Zaken


2001- 2004 Staatssecretaris en minister van Buitenlandse Zaken


2004- 2009 Hoogleraar economie aan universiteit Athene


2009-2011 Bestuursvoorzitter Hellenic Petroleum


2011-HEDEN minister van Binnenlandse Zaken


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.